Nhà thầu xây dựng: Chọn ai, ai
chọn?
Chọn thầu luôn là công đoạn gian nan và quyết định nhất trong toàn bộ tiến trình
xây nhà. Chọn đúng thì mọi việc suôn sẻ, xây xong thở phào. Chọn sai thì...
“Trước khi xây nhà thì bạn có tiền còn ông thầu có kinh nghiệm, sau khi xây xong thì
ông thầu có tiền còn bạn có kinh nghiệm” như câu trào lộng hay nghe đây đó mỗi khi có
người có dịp “kể tội” các nhà thầu! Thế nhưng thực tế có hoàn toàn như vậy không?
Kính thưa nhà thầu!
Trước hết người viết xin nói rõ rằng “kính thưa” ở đây không phải là “kính thưa đểu và
đau” như người ta thường nói kiểu “kính thưa ôsin”, mà là “kính thưa” thật, là thái độ tôn
trọng thật sự đối với vai trò và sự đóng góp của các nhà thầu trong môi trường xây dựng
tại Việt Nam. Thông qua bài viết này, chúng tôi – những người thiết kế, đứng ở khoảng
giữa nhà thầu và gia chủ – muốn có một cái nhìn khác, khách quan hơn, bao dung hơn về
các nhà thầu xây dựng vốn thường bị mang nhiều điều tiếng trong nghề nghiệp.
Xã hội nào, đất nước nào cũng luôn có những định kiến về ngành nghề, về con người
không dễ xoá bỏ. Riêng người Việt Nam trước nay hay quan niệm rằng thợ may ăn vải,
thợ bạc ăn vàng, thợ xây ăn gạch, cát, ximăng, đá sỏi… Thế ra người thợ xây theo cách
nói nôm na hay nhà thầu xây dựng lại có thể “ăn” nhiều đến vậy sao? Không có lửa thì
làm sao có khói? Những định kiến của người xưa thường là đúng nhưng không phải hoàn
toàn và càng không thể áp dụng một cách máy móc cho tất cả các trường hợp. Có “một
bộ phận không nhỏ” nhà thầu để lại điều tiếng xấu nhưng cũng có không ít nhà thầu thực
sự tâm huyết với nghề nghiệp, với khách hàng… Tuy nhiên, ở phân khúc nhà ở tư nhân,
khi “đồng tiền đi liền núm ruột” với sự giám sát chặt chẽ của nhiều bên thì các nhà thầu
vừa không dễ làm ẩu làm gian làm dối, vừa có cơ hội trau chuốt tác phẩm như một cách
quảng bá hữu hiệu nhất cho năng lực của mình. Một số nhà thầu hiện nay đủ năng lực
xây các công trình biệt thự, khách sạn, resort… chất lượng cao, thậm chí có thể đảm bảo
theo những tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế làm hài lòng chủ đầu tư với giá cả khá cạnh
tranh do có tổ chức tốt về nhân lực, khả năng cung ứng vật tư… Do vậy, không thể vì
một quan niệm đã thành định kiến xã hội mà có thể “quơ đũa cả nắm” được. Bản thân
người viết bài đã làm việc gần 20 năm qua với đủ các loại nhà thầu, và có thể khẳng định
rằng đại đa số nhà thầu đều chí thú làm ăn, vất vả đủ đường nhất là trong thời buổi kinh
tế suy thoái, và họ khá tâm huyết với công trình. Vấn đề là làm sao tìm và gặp được
những nhà thầu như vậy?
Có thể bạn chưa biết…
Để có thể đánh giá một cách khách quan về năng lực của các nhà thầu trước khi quyết
định chọn lựa, trước hết chủ đầu tư công trình nên biết chủ thầu đó là ai, năng lực thế nào
một cách cụ thể và rõ ràng. Xuất thân của chủ thầu nói lên khá nhiều về khả năng của họ.
Chủ thầu là kiến trúc sư: dù không phải là đơn vị thiết kế nhưng chủ thầu là dân “kiến”
thường rất quan tâm đến chất lượng, hình thức thiết kế, thường hay đóng góp nhiều ý
kiến để chỉnh sửa phần kiến trúc và nội thất sao cho đạt được hiệu quả tối ưu hơn. Nhưng
vì quá quan tâm đến thiết kế nên chủ thầu hay bị trễ tiến độ thi công công trình. Một số
kiến trúc sư nhảy ra làm thầu thường than là bị lỗ, đơn giản bởi họ hay say sưa với yếu tố
nghệ thuật, ý tưởng mà bỏ sót các mấu chốt kinh tế – kỹ thuật khác.
Chủ thầu là kỹ sư xây dựng: chủ thầu dạng này thường quan tâm đến vấn đề kết cấu sao
cho “ăn chắc mặc bền” còn phần kiến trúc thì chỉ làm đúng theo bản vẽ bất kể bản vẽ
thiết kế có hợp lý hay không, đẹp hay xấu… Các tính toán của anh ta thường nghiêng về
hướng tổ chức công việc sao cho thuận lợi nhất, và các gia chủ cũng hay yên tâm về chất
lượng thi công khi gặp dạng thầu này.
Chủ thầu xuất thân từ người cai thầu: chủ thầu thường xây nhà theo kinh nghiệm với
nhiều thợ lành nghề, tay nghề cao, cùng một êkíp cộng tác lâu năm… Chủ thầu dạng này
