5 cách nhận biết ảnh giả
Bạn dễ dàng nhận ra các bức ảnh cưới, chân dung, người mẫu... được
sửa chữa nhưng những hình ảnh tư liệu "nhạy cảm" hơn cần có con
mắt nhà nghề để xác định.
Các yếu tố nhận biết thật - giả khá nhiều, trong đó những điều cơ bản bao
gồm ánh sáng, canh nét, hướng nhìn của mắt, các đặc điểm kỹ thuật của
ảnh...
Ánh sáng
Tấm ảnh ghép từ nhiều hình ảnh khác nhau sẽ khó có độ thuần nhất về ánh
sáng (cường độ chiếu sáng, hướng của ánh sáng....).
Ví dụ một quả cầu như trên sẽ sáng nhất ở bề mặt có tia nắng chiếu thẳng
góc (hướng của mũi tên vàng), tối nhất ở phía đối diện, các vùng xung quanh
nó sẽ sáng với mức độ khác nhau tùy vị trí khuất. Sự phản xạ lại của tia sáng
sang không gian hay vật thể xung quanh cũng có mức độ tương ứng.
Để nhận biết hướng của nguồn sáng, bạn phải biết được hướng chiếu sáng
trên từng vị trí của bề mặt. Sẽ rất khó nếu nhìn toàn bộ vật thể để xác định
nguồn sáng nhưng hãy chú ý đến các đường viền trên bề mặt - nơi hướng
ánh sáng vuông góc với bề mặt. Bằng cách đo độ sáng và hướng cùng với
một số điểm trên đường viền, các thuật toán có thể xác định được hướng
nguồn sáng.
Ví dụ: hình trên là ảnh ghép vì hướng nguồn sáng chiếu vào các viên cảnh
sát không tương ứng với những con vịt (xem hướng mũi tên).
Hướng mắt nhìn và vị trí
Do các cặp mắt có hình dáng cố định nên chúng rất hữu dụng để phân tích
xem bức ảnh có bị chỉnh sửa hay không. Tròng đen của mắt là hình tròn
nhưng ta sẽ thấy nó có hình elip khi nó di chuyển sang bên cạnh hoặc lên
xuống (a).
Người ta có thể biết được mắt nhìn ra sao trong một bức ảnh bằng cách tìm
tia sáng từ mắt đến một điểm gọi là điểm chính giữa của máy ảnh (b). Bức
ảnh hình thành từ nơi các tia sáng đi qua mặt phẳng của hình ảnh (màu xanh
lơ). Điểm chính của máy ảnh - phần giao giữa mặt phẳng hình ảnh và tia
sáng - sẽ nằm gần với điểm chính giữa của bức ảnh.
Một nhóm chuyên gia đã dùng hình dáng của 2 tròng đen trong bức ảnh để
suy luận ra đôi mắt có hướng nhìn tương ứng thế nào với máy ảnh và có
được điểm chính giữa của camera (c).
Khi điểm chính này nằm cách xa điểm chính giữa của camera hoặc người có
điểm chính giữa không cố định chính là bằng chứng cho thấy bức ảnh bị
chỉnh sửa (d).
Thuật toán cũng phát huy tác dụng với các vật thể khác nếu biết hình dạng
của nó, ví dụ như hai bánh của chiếc ô tô.
Tuy nhiên, kỹ thuật này còn hạn chế vì phải dựa trên tính toán chính xác
giữa hai tròng mắt.
Điểm sáng trên mắt
Ánh sáng xung quanh phản chiếu trong mắt sẽ hình thành nên những điểm
sáng nhỏ và dựa vào hình dạng, màu sắc, vị trí của chúng, người ta có thể
xác định được về ánh sáng.
Ví dụ: năm 2006 có một bức ảnh về các ngôi sao American Idol chuẩn bị
được xuất bản và các điểm sáng trên mắt của họ khá khác biệt (xem ảnh
nhỏ).