11/19/2017
1
KỸ THUẬT NGHIỀN
TÁN CHẤT RẮN
BM BÀO CHẾ - ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT
THÀNH
MỤC TIÊU
1. Phân tích được tầm quan trọng của việc nghiền tán
chất rắn trong bào chế các dạng thuốc
2. Nêu được các phương pháp nghiền tán chất rắn
3. Trình bày được các giai đoạn nghiền tán chất rắng
theo phương pháp cơ học
4. Nêu được các dụng cụ và thiết bị nghiền tán được
dung trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp
5. Nêu được cách phân loại rây (DĐVN). Trình bày
được mục đích và những lưu ý khi rây
6. Nêu được 5 cỡ bột được ghi trong DĐVN III và trình
bày được các phương pháp kiểm tra độ mịn của bột
Định nghĩa
Nghiền
tán chất
rắn
Giảm kích thước
Mức độ thích hợp cho
bào chế các dạng
thuốc
Tầm quan trọng
Kích thước
tiểu phân
Dung dịch thuốc Tốc độ hòa tan
Hỗn dịch thuốc Tính bền vững của hệ
phân tán
Thuốc mỡ Tính đồng nhất & tác
dụng dược lý
Thuốc bột Độ đồng nhất
Thuốc viên nén, viên
nang Độ đồng nhất, độ cứng,
độ rã
Cồn thuốc, cao thuốc Hiệu suất chiết, chất
lượng dịch chiết
Phân loại
Phương pháp
nghiền tán
chất rắn
Phương pháp
cơ học Phương pháp
đặc biệt
Dùng dung
môi Dùng môi
trường nước Dùng nhiệt độ
Phương pháp cơ học
11/19/2017
2
■Chuẩn bị
–Loại bỏ phần không cần thiết và tạp
chất
–Phân chia thô nguyên liệu
–Làm khô nguyên liệu
■Nghiền tán nguyên liệu
Các giai đoạn phân chia chất rắn
bằng phương pháp cơ học
■Nghiền tán nguyên liệu
Các giai đoạn phân chia chất rắn bằng
phương pháp cơ học
Lựa chọn
dụng cụ
Tính chất
nguyên liệu
Kích thước
nguyên liệu
Trước khi
nghiền
Sau khi
nghiền
Số lượng
nguyên liệu
Cối chày kim loại
Thảo mộc
Động vật
Khoáng vật rắn
9
Cối chày sành sứ
Dùng cho
hóa chất
Cối chày thủy tinh
Chất có tính oxh
Chất ăn mòn
Chất hấp phụ
11
Cối chày mã não
Dùng cho chất
cần có độ mịn cao
12
11/19/2017
3
Thuyền tán
13
MÁY XAY BÚA
Máy xay búa dùng để xay sơ bộ và xay nhỏ lần cuối
các vật liệu có độ ẩm không quá 15%.
MÁY XAY CẮT
Máy có tốc độ cắt cao đặc
biệt thích hợp cho xay
dược liệu.
MÁY XAY MÂM
MÁY NGHIỀN TRỤC MÁY XAY ĐINH
11/19/2017
4
MÁY XAY ĐĨA MÁY NGHIỀN BI
MÁY XAY KEO
■Trong ngành dược, máy
xay keo được dùng để xử
lý huyền phù và nhũ
tương, nó không được
dùng để xay các vật liệu
khô
■Có thể xay mịn tới 3μm
và có thể được tuần hoàn
trở lại nhờ van 3 chiều
Tên máy Phân loại Cơ chế phân chia
Máy xay mâm Kiểu đứng và
kiểu nằm
Nén ép, nghiền mài
Máy nghiền trục Loại có khía
và loại trơn
Nén ép
Máy đập bể có hàm Va đập
Máy nghiền có búa Va đập
Máy nghiền có đinh
nhọn
Xé
Máy nghiền có hòn
bi
Va đập
Máy nghiền kiểu
hành tinh có hòn bi
Va đập, nghiền mài
Máy nghiền dùng
luồng không khí
Va đập, nghiền mài
11/19/2017
5
Rây
Số rây (µm) Cỡ mắt rây (mm) Đường kính sợi rây
(mm)
2000 2,000 0,900
1400 1,400 0,710
710 0,710 0,450
500 0,500 0,315
355 0,355 0,244
250 0,250 0,160
180 0,180 0,125
150 0,150 0,100
125 0,125 0,090
90 0,090 0,063
75 0,075 0,050
45 0,045 0,032
Rây
Tiêu chuẩn Mỹ
Số cỡ rây
(mesh)
Đường kính mắt
rây (mm)
10 2,000
14 1,410
25 0,710
35 0,500
45 0,350
60 0,250
80 0,177
100 0,149
120 0,125
170 0,088
200 0,074
325 0,044
Tiêu chuẩn Tyler
Số cỡ rây
(mesh)
Đường kính mắt
rây (mm)
9 1,981
12 1,397
24 0,701
32 0,495
42 0,351
60 0,246
80 0,175
100 0,147
115 0,124
170 0,088
200 0,074
325 0,043
Phân loại cỡ bột
Bột thô (1400/ 355)
Bột nửa thô (710/ 250)
Bột nửa mịn (355/ 180)
Bột mịn (180/ 125)
Bột rất mịn (125/ 90)
≥ 95% qua rây số lớn
≤ 40% qua rây số
nhỏ
■Sấy khô bột trước khi rây nếu bột quá
ẩm
■Không cho quá nhiều bột lên rây
■Lắc rây vừa phải, không lắc quá mạnh
■Không được chà xát mạnh lên mặt rây
■Dùng rây có nắp đậy khi rây dược chất
độc hoặc kích ứng niêm mạc hô hấp
Lưu ý khi rây
■Dùng dung môi
–VD: nghiền long não và terpin hydrat
với một ít cồn cao độ hoặc ether
■Dùng dung môi nước (thủy phi)
–VD: nghiền chu sa, thần sa dung trong
y học cổ truyền
■Dùng nhiệt độ
–VD: phương pháp thăng hoa, phun
sương…
Phương pháp đặc biệt Kiểm tra độ mịn của bột