CHƯƠNG 5 – HOẠT ĐỘNG MAGMA
Trunh bình cứ xuống sâu 1 km, nhiệt độ trái
đất tăng lên 30oC (gradient địa nhiệt)
lớp quyển mềm (độ sâu t ~100 350
km), nhiệt độ đủ cao để làm nóng chảy đá
tạo thành magma những điều kiện nhất
định. Sự nóng chảy hình thành magma
thể được diễn ra theo các quá trình sau:
1. Tăng nhiệt độ: Bất đá nào khi nhiệt độ tăng
cao đlớn sẽ chuyển từ trạng thái rắn sang
trạng thái nóng chảy. Tuy nhiên, trong điều
kiện địa chất thì sự tăng cao nhiệt độ lại
đóng vai trò kém quan trọng nhất quyết định
sự nóng chảy của đá.
2. Hạ áp suất: Khi đá nóng chảy, các nguyên tử
phân bố l xộn, chuyển động tự do thể
tích giãn nở thêm (~10%). Trong quyển mềm
nhiệt độ đã vượt quá điểm nóng chảy
nhưng đá vẫn trạng thái cứng do áp suất
rất cao, khống chế sgiãn nở thể tích). Khi
áp suất giảm đi slàm cho đá them thể
tích để chuyển sang trạng thái nóng chảy.
Chu trình thành tạo đá
Điều kiện kết tinh/nóng chảy magma
3. Bổ sung nguồn nước: Các đá ẩm thường có điểm nóng chảy thấp hơn các đá khô cùng loại.
Các yếu tố cấu trúc địa chất khi dẫn nước xuống sâu có thể làm cho đá nóng chảy ở nhiệt đ
thấp hơn điểm nóng chảy thông thường.
Giãn nở thể tích khi giảm áp suất
CÁC MÔI TRƯỜNG THÀNH TẠO MAGMA
1. Magma tại trung tâm tách giãn
Khi các mảng thạch quyển tách giãn, phần vật chất dẻo
quyển mềm di chuyển lên phía trên để lấp đầy chỗ
trống.
Do vật chất nóng dẻo đi n trên sẽ bị giảm áp suất
và bị nóng chảy tạo thành các dung nham magma.
Phần lớn các trung tâm tách giãn tập trung sống núi
giữa đại dương và magma ở đây mang tính bazơ
2. Magma tại các vòm nhiệt: c m vật chất manti
nóng dẻo đi lên phía trên, giải phóng áp suất bị
nóng chảy
Magma tại trung tâm tách giãn
Magma tại các vòm nhiệt (hot spot)
3. Magma tại các đới hút chìm:
Mảng đại dương bão hòa nước cắm xuống bên dưới mảng lục địa. Khi nhiệt độ tăng cao làm cho lượng
nước trong mảng đạiơng thoát ra và di chuyển lên trên.
Khi mảng đại dương cắm xuống manti, nó kéo theo một phần đá ở trạng thái dẻo ở quyển ,mềm đi
xuống trong khi đó các đá nóng, dẻo ở dưới sâu lại đi lên và giải phóng áp suất
Trong quá trình dịch chuyển mảng, sự ma sát làm sản sinh ra nhiệt
Các quá trình trên dẫn đến sự hình thành magma do sự nóng chảy của các đá liên quan.