Bài giảng Giáo dục học: Chương 2 - TS. Doãn Ngọc Anh

Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp đóng vai trò nền tảng để đạt được những kết quả chính xác và đáng tin cậy. Nghiên cứu khoa học giáo dục không chỉ đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về lý thuyết mà còn cần có cách tiếp cận thực tiễn hiệu quả để thu thập, phân tích dữ liệu và kiểm chứng giả thuyết. Chương này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về bản chất và tầm quan trọng của phương pháp nghiên cứu, làm rõ định nghĩa cơ bản và hệ thống phân loại các phương pháp đang được sử dụng, từ đó đặt nền móng vững chắc cho bất kỳ công trình nghiên cứu nào trong giáo dục.

Sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực khoa học giáo dục.

Tài liệu này trình bày chi tiết về các phương pháp nghiên cứu trong khoa học giáo dục, bắt đầu bằng định nghĩa cốt lõi về phương pháp nghiên cứu như là con đường và cách thức mà nhà khoa học sử dụng để thu thập số liệu, tài liệu, nhằm chứng minh giả thuyết và đạt được mục đích nghiên cứu. Nội dung phân loại hệ thống phương pháp nghiên cứu thành hai nhóm chính: phương pháp nghiên cứu lí luận và phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Trong nhóm phương pháp thực tiễn, tài liệu liệt kê và minh họa các cách tiếp cận cụ thể như phương pháp chuyên gia, đàm thoại, điều tra, thực nghiệm sư phạm, tổng kết kinh nghiệm giáo dục, nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục, quan sát và phương pháp thống kê toán học. Đặc biệt, chương này còn đi sâu vào các giai đoạn tiến hành một đề tài khoa học giáo dục, với trọng tâm là quá trình xác định đề tài. Các điều kiện khách quan (như nhu cầu thực tiễn, người hướng dẫn, cơ sở vật chất, thời gian, kinh phí) và chủ quan (vốn hiểu biết, hứng thú, nhiệt tình) để xác định đề tài được phân tích kỹ lưỡng. Cuối cùng, tài liệu hướng dẫn cách phát biểu sơ bộ và chính xác hóa tên đề tài, đảm bảo tính ngắn gọn, rõ ràng, phù hợp với nội dung và hình thức khoa học, có ứng dụng cao cho các nhà nghiên cứu giáo dục.