
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TẬP BÀI GIẢNG
HỌC PHẦN: LÍ LUẬN DẠY HỌC VÀ LÍ LUẬN GIÁO DỤC Ở
TRƯỜNG THPT
(Lưu hành nội bộ)

2
A. LÍ LUẬN DẠY HỌC
Chương 1: Qu trnh dy hc [1],[2]
I. Khi nim v qu trnh dy hc
1. Qu trnh dy hc l qu trnh hot đng phố hp tương tc gia gio
viên v hc sinh đưc t chc mt cch c mc đch c k hoch, dư s ch đo
ca gio viên hc sinh t gic tch cc v t lc hon thnh cc nhim v dy hc
2. Nhn xt:
2.1. Qu trnh dy hc hc l qu trnh t gic.
2.2. Mc đch ca qu trnh dy hc : Qu trnh dy hc hưng vo vic
đt đưc 3 mc đch : Mc đch kin thc; mc đch k năng; mc đch thi đ.
+ Mc đch kin thc (Gio dưỡng): Gip cho hc sinh nm vng nhng
tri thc khoa hc ph thông cơ bn, hin đi, ph hp vi đc đim tâm l hc
sinh v ph hp vi tnh hnh thc tin ca đt nưc v ca đa phương.
Tri thc khoa hc l nhng tri thc đưc con người pht hin ra bằng
cc phương php nghiên cu khoa hc v đưc thc tin kim nghim.
Tri thc khoa hc ca nhân loi rt đa dng v phong ph. Trong dy
hc chng ta ch dy cho hc sinh nhng tri thc khoa hc ph thông cơ bn.
Nhng tri thc khoa hc ph thông cơ bn l nhng tri thc khoa hc ti thu m
hc phi nm vng đ tip tc hc tp lên cao hơn hoc trc tip tham gia vo lao
đng sn xut. tri thc khoa hc ph thông cơ bn cũng rt nhiu, trong dy hc
chng ta cần dy cho hc sinh nhng tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi.
Tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi l nhng tri thc khoa hc phn nh
nhng thnh tu khoa hc mi nht v c th gii quyt đưc nhng vn đ do
thời đi v thc tin cuc sống đt ra.
Tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi cũng còn rt nhiu, trong
dy hc chng ta ch dy cho hc sinh nhng tri thc khoa hc ph thông cơ bn
hin đi nhưng phi ph hp vi đc đim tâm sinh l ca hc sinh Vit Nam ni
chung v theo la tui ni riêng. Tri thc khoa hc ph hp vi đc đim tâm l
hc sinh Vit Nam l nhng tri thc khoa hc m hc sinh Vit Nam c th tip

3
thu v vn dng đưc vo trong thc tin cuc sống Vit Namtrên cơ sở pht huy
ht kh năng năng năng lc ca mnh.
Tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi nhưng phi ph hp vi
đc đim tâm sinh l ca hc sinh Vit Nam còn nhiu, trong dy hc chng ta
phi la chon nhng tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi ph hp vi đc
đim tâm sinh l ca hc sinh Vit Nam v ph hp tnh hnh thc tin ca đt
nưc v đa phương. Tri thc khoa hc ph thông cơ bn hin đi, ph hp vi
đc đim tâm sinh l ca hc sinh Vit Nam v tnh hnh thc tin ca đt nưc
v ca đa phương l nhng tri thc khoa hc c th gii quyt đưc nhng vn
đ m đt nưc v đa phương đt ra.
+ Mc đch k năng (Pht trin): Hnh thnh cho hc sinh nhng k năng,
k xo cần thit đc bit l k năng nhn thc (Pht trin ở hc sinh năng lc nhn
thc v năng lc hnh đng)
- Năng lc nhn thc l kh năng s dng cc gic quan đ tri gic ti
liu hc tp v kh năng s dng cc thao tc tư duy đ lnh hi khi nim.
Trong dy hc ta phi dy cho hc sinh bit nhn, bit nghe, bit ngi,
bit nm bit sờ m. Đa trẻ sinh ra ch nhn đưc m chưa bit nhn;nghe đưc
m chưa bit nghe; ngi đưc m chưa bit ngi; mm đưc m chưa bit nm;
sờ đưc m chưa bit sờ. muốn đa trẻ bit nhn, bit nghe, bit ngi, bit nm
bit sờ m th người ln phao dy cho n v trong dy hc chng ta ph dy ch
hc sinh bit nhn, bit nghe, bit ngi, bit nm bit sờ m v rèn luyn thnh k
năng k xo. Đa trẻ sinh ra không bit s dng cc thao tc tư duy, dy hc trong
nh trường ph thông phi dy cho cho hc sinh bit s dng cc thao tc tư duy
đ lnh hi khi nim v rèn luyn thnh nhng k năng k xo s dng cc thao
tc tư duy.
- Năng lc hnh đng l kh năng vn dng cc tri thc đ nm đưc đ
gii quyt nhng nhim v hc tp do qu trnh dy hc đt ra v nhng nhim
v do thc tin cuc sống đt ra trong nhng tnh huống khc nhau.
+ Mc đch thi đ (Gio dc): Hnh thnh ở hc sinh th gii quan khoa
hc v nhng phm cht đo đc cần thit ca con người mi

4
- Th gii quan l h thống nhng quan đim v t nhiên v x hi v
con người
- Th gii quan đưc chia lm 2 loi: Th gii quan giai cp v th gii
quan c nhân.
+ Th gii quan giai cp l h thống nhng quan đim v t nhiên v x
hi v con người ca giai cp. Thc cht th gii quan giai cp chnh l h tư
tưởng ca giai cp. H tư tưởng ca giai cp vô sn l hc thuyt Mc – Lê nin,
nên th gii quan ca giai cp vô sn chnh l hc thuyt Mc – Lênin. M hc
thuyt Mc – Lênin l hc thuyt khoa hc nht, tin b nht v cch mng nht
v vy th gii quan ca giai cp vô sn l th gii quan khoa hc. Dy hc trong
nh trường ph thông l phi hnh thnh cho hc sinh th gii quan khoa hc, m
thc cht l gip cho hc sinh nm vng đưc hc thuyt Mc – Lênin.
- Th gii quan c nhân l h thống nhng quan đim v t nhiên v x
hi v con người đưc hnh thnh ở mi c nhân.
Nu th gii quan giai cp mang tnh giai cp th th gii quan c nhân
mang tnh c nhân. Dy hc trong nh trường ph thông phi hnh thnh cho hc
sinh th gii quan c nhân khoa hc. Th gii quan c nhân khoa hc l th gii
quan c nhân đưc hnh thnh trên cơ sở ca th gii quan ca giai cp vô sn.
Nhờ th gii quan c nhân khoa hc m hc sinh c cơ sở khoa hc đ đnh gi
đưc tt c nhng s kin hin tưng xy ra xung quanh con người: Bit đưc đi
hc mun l tốt hay xu, đi hc đng giờ l tốt hay xu; l php vi thầy cô l tốt
hay xu, vô l vi thầy cô l tốt hay xu…cơ sở đ hnh thnh ở hc sinh hnh vi
v thi quan hnh vi đo đc.
Như vy qu trnh dy hc hưng vo vic hon thnh 3 nhim v (Gio
dưỡng, pht trin v gio dc hay kin thc, k năng, thi đ) 3 nhim v ny c
mối quan h bin chng vi nhau v đưc thc hin đng thời trong qu trnh dy
hc v ở mi khâu ca qu trnh dy hc. Nhim v th nht l cơ sở ca nhim
v th 2; nhim v th 2 vừa l h q ca nhim v th nht vừa l điu kin ca
nhim v th 3. Nhim v th 3 vừa l h qu ca nhim v th 2 vừa l điu kin
ca nhim v th 1 v nhim v th 2.

5
2.3. Tnh cht đc trưng ca qu trnh dy hc đ l tnh cht hai mt.
Tnh cht hai mt ca qu trnh dy hc đưc th hin ở ch: Qu trnh
dy hc luôn luôn tn ti trong n 2 hot đng : hot đng dy v hot đng hc.
Hai hot đng ny tương đối đc lp vi nhau nhưng li thống nht vi nhau đ
to nên qu trnh dy hc hon chnh.
+ Hot đng dy: Ch th ca hot đng dy l gio viên; khch th ca
hot đng dy l hc sinh.
+ Hot đng hc: Ch th ca hot đng hc l hc sinh; khch th ca
hot đng hc l ti liu hc tp (Sch gio khoa, sch tham kho; cc phương
tin dy hc trc quan; vốn tri thc ca gio viên).
Hai hot đng ny c mối quan h bin chng vi nhau, tc đng qua
li vi nhau v to thnh mt h thống hon chnh
Ta c th biu din qua sơ đ sau:
D + H = 1
Trong đ hot đng dy gi vai trò ch đo (T chc, lnh đo, điu
khin, điu chnh hot đng hc); hot đng hc gi vai trò t gic tch cc v t
lc (T gic tham gia vo hot đng hc; tch cc tư duy, tch cc suy ngh, tch
cc tm tòi…; t lc hon thnh cc nhim v dy hc không trông chờ vo bn,
không trông chờ vo thầy)
Hoc:
D H
II. Cu trc ca qu trnh dy hc
1. Cc nhân tố cu thnh qu trnh dy hc: Qu trnh dy hc đưc cu
thnh bởi cc nhân tố cu trc sau đây:

