CHƯƠNG 2
CÁC HIỆU ỨNG ĐIỆN TỬ
TRONG HÓA HỮU CƠ
1. Hiệu ứng cảm ứng (Inductive)
1.2. Hiệu ứng cảm dương
ký hiệu là +I đẩy điện tử.
Nhóm alkyl: +I tăng theo độ phân nhánh (bậc) của nhóm
- C(CH3)3> - CH(CH3)2> - C2H5> - CH3
Nhóm mang điện tích âm:nhóm có độ âm điện nhỏ hơn thì +I lớn hơn
- O-< - S-< - Se-
- C-R2> - N-R > - O-
1.1. Đặc điểm
Thường trực
Mức độ lan truyền rất giới hạn (≤ 2nối)
1. Hiệu ứng cảm ứng (Inductive)
1.3. Hiệu ứng cảm âm
ký hiệu –Irút điện tử.
Nguyên tắc:độ âm điện càng tăng -I càng lớn
Nhóm mang điện tích dương
-O+R2> -OR -S+> - Se+
-O+> -N+> -S+-O+R2> -N+R3
Nhóm không no
C≡C > C6H6> C=C > C-C
Csp > Csp2> Csp3,
C≡N > C=N > C-N, C≡N >C≡C, C=O> C=N
-NO2, -SO3H
Nguyên tố có độ âm điện lớn (Halogen, N, O)
-F > -Cl > - Br > -I; -OR > - SR > -SeR
-F > -OR > - NR2> -CH3
2. Hiệu ứng liên hợp (cộng hưởng)
2.1. Hệ thống liên hợp
Nhận diện
Các liên kết bội (đôi, ba) luân phiên với liên kết đơn
C=C-C=C-C=C C=C-C=C-C=O
Hệ thống chứa nguyên tử còn cặp ptự do không liên kết trực tiếp với nguyên tử Ccó LK bội
Phân loại
Hệ thống liên hợp π-σ-π
Hệ thống liên hợp p-σ-π
Hệ thống liên hợp p+-σ-π
Đặc điểm
Hiệu ứng cộng hưởng thay đổi rất ít khi kéo dài mạch liên hợp
Điện tích trái dấu càng xa nhau thì công thức giới hạn càng bền
Hiệu ứng liên hợp làm thay đổi trung tâm phản ứng
Ảnh hưởng của hiệu ứng liên hợp chỉ xảy ra trên hệ thống phẳng