Chương 3
Alkane và cycloalkane
Hóa hữu cơ – TS. Lê Ngọc Hà Thu 1
Hydrocarbon
Hydrocarbon là tên gọi của một nhóm lớn và quan trọng
trong hợp chất hữu cơ. Phân tử hydrocarbon chỉ chứa
hai loại nguyên tử là carbon (C) và hydrogen (H).
Hydrocarbon chia làm 2 nhóm lớn dựa vào sự khác biệt
trong phân tử hydrocarbon:
-Hợp chất bão hòa (saturation) như alkane CnH2n+2 chỉ
chứa nối đơn C-C and cycloalkane có chứa vòng
-Hợp chất không bão hòa (unsaturation) như alkene
CnH2n có chứa 1 nối đôi C=C và alkyne CnH2n-2 có
chứa 1 nối ba CΞC
Hóa hữu cơ – TS. Lê Ngọc Hà Thu 2
Hiện tượng đồng phân -
Isomerism
➢Đồng phân (isomer) là những hợp chất có cùng công
thức phân tử nhưng có cơ cấu khác nhau dẫn đến các
tính chất khác nhau.
➢Có nhiều loại đồng phân, số lượng carbon càng cao thì
số lượng đồng phân càng tăng lên (xem lại chương 1).
➢Đối với các hợp chất alkane sẽ xuất hiện đồng phân
cơ cấu (structural isomer) với sườn carbon dây thẳng
(straight chain) và sườn carbon dây nhánh (branched
chain).
➢Đối với các hợp chất cycloalkane còn xuất hiện thêm
đồng phân hình học cis-trans.
➢Đối với các hợp chất alkene sẽ có thêm đồng phân vị
trí nối đôi và đồng phân hình học cis-trans hoặc E/Z. 3
Alkane – cơ cấu
1. Cơ cấu
➢Alkane là tên gọi chung của nhóm hợp chất hydrocarbon
bão hòa. Nghĩa là hợp chất thuộc nhóm alkane chỉ chứa
nguyên tố C và H, và chỉ chứa liên kết đơn.
➢Công thức tổng quát: CnH2n+2
➢Tất cả các carbon trong alkane đều nằm ở trạng thái tạp
chủng sp3
➢Các hợp chất trong nhóm này hơn kém nhau 1 hay nhiều
nhóm CH2
Hóa hữu cơ – TS. Lê Ngọc Hà Thu 4
2. Tính chất vật lý
Alkane – lý tính
Hóa hữu cơ – TS. Lê Ngọc Hà Thu 5