Chương 3
KẾ TOÁN THUÊ TÀI SẢN
Trường Đại học Mở TPHCM –Khoa Kế toán Kiểm toán Mục tiêu
• Sau khi học xong chương này sinh viên có thể:
Giải thích được cơ sở và bản chất việc phân
loại thuê tài chính và thuê hoạt động.
Phân tích và xử lý các giao dịch liên quan đến
thuê tài sản
Trình bày các nguyên tắc ghi nhận,đánh giá và
trình bày nghiệp vụ thuê tài sản trên báo cáo tài
chính.
Nêu được các chứng từ cần thiết.
Các quy định pháp lý có liên quan
Tổng quan về thuê tài sản
Ứng dụng vào hệ thống tài khoản kế toán
Trình bày thông tin trên BCTC
Chứng từ kế toán
Nội dung
• VAS 01- Chuẩn mực chung
• VAS 06- Thuê tài sản
• Thông tư 161/2007/TT-BTC: hướng dẫn thực
hiện chuẩn mực kế toán
• Thông tư 200/2014/TT-BTC- Hướng dẫn Chế độ
kế toán Doanh nghiệp
Các quy định pháp lý có liên quan
•Định nghĩa
• Phân loại
•Một số khái niệm
• Các dấu hiệu của thuê tài chính
• Ghi nhận tài sản thuê tài chính
• Ghi nhận tài sản thuê hoạt động
Tổng quan về thuê tài sản
• Theo VAS 06, đoạn 04:
Thuê tài sản là: “Là sư thỏa thuậngiữa bên cho
thuê và bên thuê vê việc bên cho thuê chuyển
quyềnsử dụng tài sản cho bên thuê trong một
khoảng thời gian nhấtđịnh để đượcnhậntiền cho
thuê mộtlầnhoặcnhiềulần”.
Định nghĩa
Thuê tài chính:
* Là thuê tài sản mà
bên cho thuê có sư
chuyển giao phầnlớn
rủi ro và lợi ích gắn
liềnvớiquyềnsở hữu
tài sản cho bên thuê.
*Quyềnsở hữu tài
sản có thê chuyển
giao vào cuốithờihạn
thuê
Thuê hoạt động:
* Là thuê tài sản
không phải là thuê
tài chính
Bên cho thuê và bên thuê phải xác định thuê tài sản là thuê tài chính
hay thuê hoạt động ngay tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản
Phân loại thuê tài sản
•Mục đích phân loại thuê tài sản
– Xác định rõ trách nhiệm của mỗi bên đối với
tài sản thuê (quản lý, sử dụng,sửa chữa,
thanh toán…)
– Ghi nhận thông tin về tài sản thuê trong sổ
sách và trình bày trên báo cáo tài chính.
•Cơ sở phân loại thuê tài sản
–Mức độ chuyển giao rủi ro và lợi ích gắn liền
với quyền sở hữu tài sản từ bên cho thuê sang
bên thuê.
Phân loại thuê tài sản (tiếp)
Trường hợp thuê
tài sản là QSD đất
•Đối với trường hợp thuê tài sản là quyền sử dụng đất
thường đó là thuê hoạt động, vì đất thường có thời gian
sử dụng kinh tế vô hạn và quyền sở hữu không được
chuyển giao cho bên thuê khi hết thời hạn thuê, nên bên
thuê không nhận phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với
quyền sở hữu đất.
•Thời gian thuê: Là khoảng thời gian của hợp đồng thuê tài
sản không huỷ ngang cộng (+) với khoảng thời gian bên
thuê được gia hạn thuê tài sản đã ghi trong hợp đồng,phải
trả thêm hoặc không phải trả thêm chi phí nếu quyền gia
hạn này xác định được tương đối chắc chắn ngay tại thời
điểm khởi đầu thuê tài sản.
•Thời gian sử dụng kinh tế:Là khoảng thời gian mà tài
sản được ước tính sử dụng một cách hữu ích hoặc số
lượng sản phẩm hay đơn vị tương đương có thể thu được
từ tài sản cho thuê do một hoặc nhiều người sử dụng tài
sản.
•Thời gian sử dụng hữu ích: Là khoảng thời gian sử dụng
kinh tế còn lại của tài sản thuê kể từ thời điểm bắt đầu
thuê, không giới hạn theo thời hạn hợp đồng thuê.
Một số khái niệm cơ bản
•Hợp đồng không có quyền huỷ ngang:
Là hợp đồng thuê tài sản mà hai bên không thể đơn
phương chấm dứt hợp đồng,trừ các trường hợp:
– Có sự kiện bất thường xảy ra
–Được sự đồng ýcủa bên cho thuê;
–Nếu 2 bên thoả thuận một hợp đồng mới về thuê chính
tài sản đó hoặc tài sản tương tự;
– Bên thuê thanh toán thêm một khoản tiền ngay tại thời
điểm khởi đầu thuê tài sản.
•Hợp đồng không có quyền huỷ ngang mới có thể
ràng buộc cả hai bên trong việc thực hiện hợp
đồng và đảm bảo lợi ích và rủi ro được chuyển từ
bên cho thuê sang bên đi thuê.
Một số khái niệm cơ bản (tiếp)
Các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu của
bên đi thuê, gồm:
Khoản thanh toán mà bên thuê phải trả cho bên
cho thuê về việc thuê tài sản theo thời hạn trong
hợp đồng.Không bao gồm các khoản chi phí dịch vụ
và thuế do bên cho thuê đã trả mà bên thuê phải hoàn lại
và tiền thuê phát sinh thêm.
Giá trị được bên thuê hoặc một bên liên quan
đến bên thuê đảm bảo thanh toán.
Một số khái niệm cơ bản (tiếp)
Ngày 1.1.20x1: Công ty cho thuê tài chính VCBL cho công
ty ABC thuê cần cẩu chuyên dụng với những điều khoản
sau:
-Hợp đồng thuê không hủy ngang.
-Tiền thuê trả hàng năm là 600 triệu đồng/năm,trả đầu
năm.
-Thời hạn thuê là 5 năm.Thời gian sử hữu ích của tài sản
là 7 năm.
-Tổng thuế GTGT đầu vào là 263 triệu đồng.
- Giá trị còn lại được bên thuê đảm bảo là là 20 triệu đồng
- Giá trị còn lại không được bên thuê đảm bảo là là 40 triệu
đồng.
- Giá trị hợp lý của thiết bị là 2.630 triệu đồng.
Ví dụ 1
Yêu cầu:
a. Xác định các chỉ tiêu sau:
•Thời gian kinh tế của tài sản ……………………….…….
•Thời gian thuê ……………………………....………….…..
•Khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu là ………….…….
b. Với dữ liệu trên, bạn có thể tính được tiền lãi thuê?
Ví dụ 1
Lãi suất ngầm định trong hợp đồng thuê tài chính:
Là tỷ lệ chiết khấu tại thời điểm khởi đầu thuê tài
sản
•Để tính giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền
thuê tối thiểu và giá trị hiện tại của giá trị còn lại
không được đảm bảo để cho tổng của chúng
đúng bằng giá trị hợp lý của tài sản thuê.
Một số khái niệm cơ bản (tiếp)
PV (các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu)
+ PV (giá trị còn lại không được đảm bảo)
=Giá trị hợp lý của tài sản thuê
Sử dụng tiếp số liệu của Ví dụ 1.
Hãy tính lãi suất ngầm định của hợp đồng thuê.
Ví dụ 2
Trường hợp thường dẫn đến hợp đồng thuê tài chính là:
• Bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên
thuê khi hết thời hạn thuê;
•Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, bên thuê có quyền lựa
chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ước tính thấp hơn
giá trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê.
•Thời hạn thuê tài sản chiếm phần lớn thời gian sử dụng
kinh tế của tài sản cho dù không có sự chuyển giao quyền
sở hữu;
•Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, giá trị hiện tại của
khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn giá trị
hợp lý của tài sản thuê;
• Tài sản thuê thuộc loại chuyên dùng mà chỉ có bên thuê có
khả năng sử dụng không cần có sự thay đổi,sữa chữa lớn
nào.
Các dấu hiệu là thuê tài chính
Hợp đồng thoả mãn ít nhất 1trong 3 trường
hợp sau
•Nếu bên thuê huỷ hợp đồng và đền bù tổn thất
phát sinh liên quan đến việc huỷ hợp đồng cho
bên cho thuê;
• Thu nhập hoặc tổn thất do sự thay đổi giá trị
hợp lý của giá trị còn lại của tài sản thuê gắn
với bên thuê;
• Bên thuê có khả năng tiếp tục thuê lại tài sản
sau khi hết hạn hợp đồng thuê với tiền thuê
thấp hơn giá thuê thị trường.
Các dấu hiệu là thuê tài chính
Sử dụng tiếp số liệu của Ví dụ 1, 2.
Yêu cầu:
a. Hãy chỉ ra các dấu hiệu để cho rằng đây hợp
hợp đồng thuê tài chính?
b. Lập bảng tính nợ gốc và lãi thuê theo mẫu ở
Bảng 1
Ví dụ 3 Ngày Khoản thanh toán
tiền tối thiểu
Chi phí lãi vay
với LS = ….%
Thanh toán
nợ gốc
Dư nợ
còn lại
1 2 = ……% x 4 3=1-2 4
1.1.X1
1.1.X2
1.1.X3
1.1.X4
1.1.X5
31.12.X5
TỔNG
BẢNG 1: Bảng tính nợ gốc và lãi thuê