Bài giảng Kinh tế chính trị Mác - Lênin: Chương 3 - TS. Nguyễn Thanh Long

Việc nghiên cứu giá trị thặng dư là một trọng tâm không thể thiếu trong lý luận kinh tế chính trị Mác – Lênin, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại. Khái niệm này không chỉ giải thích nguồn gốc của lợi nhuận mà còn vạch rõ bản chất của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. Chương này sẽ đi sâu phân tích lý luận của C. Mác về giá trị thặng dư, khám phá nguồn gốc, bản chất và các hình thức biểu hiện của nó. Hiểu rõ giá trị thặng dư là chìa khóa để nhận diện các quy luật vận động của tư bản, quá trình tích lũy tư bản và những mâu thuẫn nội tại của hệ thống kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, từ đó cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho việc đánh giá và định hình các chính sách kinh tế xã hội.

Sinh viên và giảng viên các ngành Kinh tế chính trị, Triết học, chuyên gia nghiên cứu về Chủ nghĩa Mác-Lênin và các nhà khoa học xã hội quan tâm đến phân tích kinh tế học phê phán.

Tài liệu này trình bày chuyên sâu về lý luận giá trị thặng dư của C. Mác trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, một khái niệm trung tâm trong kinh tế chính trị Mác-Lênin. Chương mở đầu bằng việc phân tích công thức chung của tư bản (T-H-T'), so sánh với lưu thông hàng hóa giản đơn (H-T-H) để làm nổi bật mục đích tối thượng của tư bản là tạo ra giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Bí mật của công thức này được hé mở thông qua sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động, một loại hàng hóa đặc biệt mà giá trị sử dụng của nó có khả năng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của chính nó. Tài liệu đi sâu vào định nghĩa sức lao động, các điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa, cùng với hai thuộc tính và giá trị của nó. Giá trị sức lao động được xác định bởi thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra nó, bao gồm chi phí sinh hoạt, đào tạo và nuôi dưỡng con cái người lao động. Đặc biệt, giá trị sử dụng của sức lao động là khả năng tạo ra giá trị mới. Quá trình sản xuất giá trị thặng dư được giải thích là sự thống nhất giữa quá trình tạo ra giá trị sử dụng và giá trị thặng dư, với ví dụ minh họa chi tiết về sản xuất sợi để định lượng tư bản bất biến, tư bản khả biến và giá trị thặng dư tạo ra. Cuối cùng, tài liệu định nghĩa giá trị thặng dư là phần giá trị mới vượt quá giá trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra và thuộc về nhà tư bản. Các phần tiếp theo dự kiến sẽ khám phá tích lũy tư bản và các hình thức biểu hiện khác nhau của giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường. Đây là kiến thức nền tảng giúp hiểu rõ bản chất bóc lột trong chủ nghĩa tư bản và động lực của sự phát triển kinh tế.