Bài giảng Kinh tế chính trị Mác - Lênin: Chương 5 - TS. Nguyễn Thanh Long

Bối cảnh của Việt Nam với quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường đã tạo ra một mô hình đặc thù, đó là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Mô hình này không chỉ là một khuôn khổ kinh tế mà còn là định hướng chiến lược để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững và công bằng xã hội. Việc nghiên cứu sâu sắc về khái niệm, tính tất yếu khách quan và các đặc trưng của mô hình này là cực kỳ quan trọng để hiểu rõ bản chất, vận hành cũng như những thách thức trong việc xây dựng một xã hội "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". Do đó, việc làm rõ các quan hệ lợi ích kinh tế trong khuôn khổ thể chế kinh tế này càng trở nên cấp thiết, góp phần định hình các chính sách và giải pháp phát triển hiệu quả.

Sinh viên, giảng viên các ngành Kinh tế, Chính trị học, Quản lý nhà nước; nhà nghiên cứu; cán bộ hoạch định chính sách và những ai quan tâm đến mô hình phát triển kinh tế của Việt Nam.

Tài liệu này cung cấp một phân tích toàn diện về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, bắt đầu bằng việc định nghĩa mô hình kinh tế này như một nền kinh tế vận hành theo các quy luật thị trường nhưng được điều tiết bởi Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, hướng tới các mục tiêu xã hội chủ nghĩa. Nó nhấn mạnh tính tất yếu khách quan của mô hình này, phù hợp với xu hướng phát triển chung và nguyện vọng của người dân. Các đặc trưng chính được trình bày chi tiết, bao gồm mục tiêu phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng quan hệ sản xuất tiến bộ, cùng với các quan hệ sở hữu đa dạng (nhà nước, tập thể, tư nhân) và sự phát triển của các thành phần kinh tế khác nhau, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và kinh tế tư nhân là động lực quan trọng. Hơn nữa, tài liệu đào sâu vào sự cần thiết và nội dung của việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nó chỉ ra rằng thể chế kinh tế hiện tại còn chưa đồng bộ, chưa đầy đủ và kém hiệu lực, đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện về sở hữu, phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường, đảm bảo gắn kết tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao năng lực hệ thống chính trị. Các quan hệ lợi ích kinh tế được phân phối theo lao động, vốn góp và phúc lợi xã hội, hướng tới sự công bằng trong việc tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ. Tổng thể, tài liệu không chỉ lý giải mô hình kinh tế đặc thù của Việt Nam mà còn đề xuất lộ trình chiến lược để củng cố và phát triển nó.