Bài giảng Kinh tế quốc tế: Chương 3 - Tổng quan về thương mại quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng hiện nay, thương mại quốc tế (TMQT) đóng vai trò then chốt trong việc định hình cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng và liên kết giữa các quốc gia. Sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ và vốn xuyên biên giới không chỉ mở ra các thị trường mới mà còn tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về TMQT, làm rõ bản chất, nội dung và chức năng cốt lõi của nó, đồng thời phân tích những lợi ích đa chiều mà TMQT mang lại ở cả cấp độ quốc gia và doanh nghiệp. Việc nắm vững những đặc trưng và nguyên lý vận hành của TMQT là nền tảng thiết yếu để hiểu về kinh tế quốc tế hiện đại.

Sinh viên, giảng viên ngành kinh tế quốc tế, quản trị kinh doanh quốc tế, các nhà nghiên cứu và chuyên gia hoạch định chính sách thương mại.

Tài liệu trình bày một cách có hệ thống về thương mại quốc tế (TMQT), bắt đầu bằng việc định nghĩa bản chất của nó như một quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các chủ thể kinh doanh đa quốc gia nhằm đạt được lợi ích kinh tế. TMQT được phân tích dưới hai góc độ: một quá trình kinh tế bao gồm điều tra thị trường, sản xuất, phân phối và lưu thông; và một ngành kinh tế được đặc trưng bởi sự chuyên môn hóa, tổ chức, phân công lao động và cơ sở vật chất kỹ thuật. Nội dung của TMQT được khái quát thông qua các thị trường kinh doanh (toàn cầu, khu vực, sản phẩm), các chủ thể tham gia (quốc gia, doanh nghiệp), các hoạt động cụ thể (xuất nhập khẩu, tái xuất, thương mại đối ứng) và các đối tượng giao dịch (hàng hóa, dịch vụ, phương tiện thanh toán).
Về chức năng, TMQT đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ, mở rộng giao thương, thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu phát triển, thay đổi cơ cấu giá trị sử dụng sản phẩm và nâng cao hiệu quả nền kinh tế quốc dân. Lợi ích của TMQT được xem xét ở hai cấp độ. Ở cấp quốc gia, nó thúc đẩy sản xuất, khai thác thế mạnh quốc gia và quốc tế, tăng cường liên kết kinh tế, nâng cao mức sống và thu hút đầu tư nước ngoài. Ở cấp doanh nghiệp, TMQT giúp mở rộng thị trường, tăng hiệu quả kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu và chuyển giao công nghệ. Cuối cùng, tài liệu cũng nêu bật các đặc trưng chung của TMQT, bao gồm sự phức tạp so với buôn bán trong nước, việc sử dụng ngoại tệ, sự phụ thuộc vào chính sách TMQT của các nước, tính tiêu chuẩn hóa của hàng hóa, dịch vụ và trình độ phân công lao động, chuyên môn hóa cao.