Bài giảng Kinh tế quốc tế: Chương 6 - Lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa ngày càng phức tạp, việc nghiên cứu các lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại trở nên cấp thiết để hiểu rõ hơn về động lực và cấu trúc của dòng chảy hàng hóa và dịch vụ. Chương này tập trung vào việc phân tích các khía cạnh quan trọng vượt ra ngoài các mô hình truyền thống, bao gồm ảnh hưởng của lan tỏa công nghệ, vai trò của chi phí vận chuyển, tác động của chính sách môi trường, và khái niệm về năng lực cạnh tranh quốc gia đối với thương mại quốc tế. Mục tiêu là cung cấp một cái nhìn toàn diện về cách các yếu tố này định hình lợi thế so sánh và các mô hình thương mại trong nền kinh tế thế giới đương đại.

Sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực kinh tế quốc tế, thương mại và phát triển.

Tài liệu này khám phá các lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại, mở rộng phân tích về các yếu tố phi truyền thống có ảnh hưởng sâu sắc đến dòng chảy thương mại toàn cầu. Đầu tiên, nghiên cứu chi tiết về lan tỏa công nghệ và thương mại quốc tế, với trọng tâm là lý thuyết khoảng cách công nghệ của Posner và lý thuyết chu kỳ sống sản phẩm quốc tế của Vernon. Các lý thuyết này giải thích sự dịch chuyển của lợi thế so sánh từ các quốc gia phát minh sang các quốc gia bắt chước khi công nghệ được tiêu chuẩn hóa và lan rộng, đồng thời làm nổi bật tác động của phát minh, sáng chế mới đến xuất khẩu. Thứ hai, tài liệu phân tích ảnh hưởng của chi phí vận chuyển đến thương mại quốc tế, chỉ ra rằng chi phí này không chỉ là một rào cản mà còn có thể định hình các chuỗi cung ứng và quyết định địa điểm sản xuất, như ví dụ về khu công nghiệp Maquiladoras ở biên giới Hoa Kỳ-Mexico minh họa. Việc tối ưu hóa chi phí vận chuyển và lao động rẻ đã thúc đẩy đầu tư và tạo việc làm, đồng thời ảnh hưởng đến cơ cấu nhập khẩu/xuất khẩu. Thứ ba, tài liệu xem xét mối quan hệ giữa chính sách môi trường và thương mại quốc tế. Các tiêu chuẩn và thỏa ước về môi trường, cũng như luật pháp quốc gia và khu vực, có thể tạo ra các rào cản thương mại mới hoặc thúc đẩy các ngành công nghiệp xanh, qua đó tác động đến năng lực cạnh tranh. Cuối cùng, phần trình bày cũng đề cập đến lý thuyết về năng lực cạnh tranh quốc gia, một yếu tố tổng hợp liên quan đến thể chế, nghiên cứu và phát triển (R&D) và thị trường nội địa, có vai trò quyết định khả năng công nghệ và vị thế thương mại của một quốc gia. Những phân tích này cung cấp một khuôn khổ toàn diện để hiểu các thách thức và cơ hội trong thương mại quốc tế đương đại, đồng thời đưa ra những hàm ý quan trọng cho việc hoạch định chính sách nhằm tối đa hóa lợi ích từ hội nhập kinh tế toàn cầu.