Bài giảng Kinh tế quốc tế: Chương 8 - Tổng quan về chính sách thương mại quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, thương mại quốc tế đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Để quản lý và định hướng các dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và vốn xuyên biên giới, các chính phủ áp dụng hệ thống chính sách thương mại quốc tế một cách cẩn trọng. Việc hiểu rõ về các chính sách này không chỉ giúp bảo vệ sản xuất trong nước, kích thích doanh nghiệp mở rộng thị trường, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó, nghiên cứu tổng quan về chính sách thương mại quốc tế là điều thiết yếu để nắm bắt cơ chế vận hành và các công cụ được sử dụng trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại.

Sinh viên các ngành kinh tế, thương mại quốc tế, quản trị kinh doanh; các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực thương mại toàn cầu.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về chính sách thương mại quốc tế, bắt đầu bằng việc định nghĩa rõ ràng khái niệm, vai trò và chức năng của chúng. Chính sách thương mại được xem là tập hợp các nguyên tắc, biện pháp kinh tế, hành chính và pháp luật mà Nhà nước sử dụng để đạt được mục tiêu trong lĩnh vực thương mại quốc tế, từ việc bảo vệ sản xuất trong nước đến kích thích doanh nghiệp mở rộng thị trường, tiếp thu công nghệ, và tham gia vào phân công lao động toàn cầu. Các chức năng chính bao gồm điều tiết thương mại, kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy quan hệ và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia. Tiếp theo, tài liệu đi sâu vào phân tích các công cụ của chính sách thương mại quốc tế, phân chia thành chính sách nhập khẩu và chính sách xuất khẩu, với các biện pháp thuế quan và phi thuế quan cụ thể. Đối với thuế quan, nó giải thích các loại thuế như thuế số lượng, thuế giá trị và thuế hỗn hợp, cùng với phân loại theo đối tượng và mục đích đánh thuế. Các công cụ phi thuế quan đa dạng hơn, bao gồm hạn ngạch, trợ cấp, hạn chế xuất khẩu tự nguyện, quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm, các điều khoản mua sắm của chính phủ và quy định về hàm lượng nội địa. Cách tiếp cận có hệ thống này giúp người đọc dễ dàng nắm bắt cấu trúc và tác động của từng công cụ. Việc hiểu rõ các công cụ và cách phân loại chúng là vô cùng quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu để xây dựng chiến lược kinh doanh và phát triển kinh tế hiệu quả trong môi trường thương mại toàn cầu biến động.