Bài giảng Kỹ thuật môi trường: Chương 3 - Trịnh Xuân Báu

Trong bối cảnh các thách thức môi trường ngày càng trở nên phức tạp và cấp bách, việc quản lý môi trường hiệu quả đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ hệ sinh thái và đảm bảo chất lượng cuộc sống bền vững. Chương này cung cấp một cái nhìn tổng quan về các nguyên tắc, khung pháp lý và công cụ thiết yếu để đạt được mục tiêu này. Chúng ta sẽ khám phá tầm quan trọng của quản lý nhà nước về môi trường, các loại công cụ quản lý đa dạng từ luật pháp đến kinh tế, cũng như vai trò của hệ thống quản lý môi trường và tiêu chuẩn ISO 14000 trong việc thúc đẩy phát triển bền vững.

Sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh và các chuyên gia trong lĩnh vực kỹ thuật môi trường, quản lý tài nguyên, quy hoạch, chính sách công và những người quan tâm đến phát triển bền vững.

Tài liệu này trình bày toàn diện về quản lý môi trường, nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nội dung được cấu trúc thành ba phần chính, bắt đầu với khái niệm và mục tiêu của quản lý môi trường là tổng hòa các biện pháp, luật pháp và chính sách nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển kinh tế – xã hội. Phần thứ nhất tập trung vào quản lý nhà nước về môi trường, nêu rõ các khái niệm, mục tiêu, nội dung dựa trên Luật Bảo vệ Môi trường 2020, cùng các nguyên tắc cốt lõi như hướng tới phát triển bền vững, ưu tiên phòng chống ô nhiễm và nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”. Phần tiếp theo đi sâu vào các công cụ quản lý môi trường, phân loại thành công cụ luật pháp và chính sách (bao gồm luật quốc tế, quốc gia, tiêu chuẩn môi trường) với ưu nhược điểm riêng; công cụ kinh tế (như thuế tài nguyên, phí môi trường, trợ cấp) nhằm tác động hành vi kinh tế; và các công cụ khác như kỹ thuật (đánh giá tác động, quan trắc) cùng giáo dục và truyền thông môi trường. Cuối cùng, tài liệu giới thiệu về hệ thống quản lý môi trường (EMS) và tiêu chuẩn ISO 14000, định nghĩa EMS là một chu trình liên tục (lập kế hoạch, thực hiện, kiểm tra, hành động) nhằm cải thiện hiệu suất môi trường của tổ chức. Những nội dung này cung cấp một khuôn khổ vững chắc để hiểu và áp dụng các chiến lược bảo vệ môi trường toàn diện.