Chương 2
Học thuyết kinh tế
trọng thương và học thuyết
kinh tế trọng nông
3.1. Học thuyết kinh tế của
chủ nghĩa trọng thương
3.1.1. Sự ra đời của HTKT trọng thương
3.1.2. Đặc điểm của chủ nghĩa trọng thương
3.1.3. Chủ nghĩa trọng thương Anh
3.1.4. Chủ nghĩa trọng thương Pháp
3.1.1. Sự ra đời của chủ nghĩa trọng thương
•Chủ nghĩa trọng thương là hệ tư tưởng của giai cấp tư sản buổi ban đầu, nó
được hình thành vào thời kỳ tan rã của PTSX phong kiến và ra đời QHSX
TBCN: khoảng từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVII)
•Đứng về mặt lịch sử, giai đoạn này gắn liền với thời kỳ tích luỹ nguyên thuỷ
tư bản…
•Về mặt tư tưởng ý thức hệ: đây là thời kỳ chủ nghĩa duy vật chống lại chủ
nghĩa duy tâm thời Trung cổ
• Về khoa học, đây là thời kỳ cơ học, thiên văn học, địa lý phát triển mạnh
mẽ. Những phát minh về địa lý (tìm ra châu Mỹ, đi vòng qua châu Phi đến
châu Á)… đã tạo ra khả năng mở rộng thị trường và thu lợi nhuận cao.
•Về khía cạnh Nhà nước và giai cấp: đây là thời kỳ thống trị của chế độ quân
chủ và giai cấp tư sản vừa mới ra đời. Những đại biểu của TP Trọng thương
đã dựa vào nhà nước phong kiến để tiến hành các hoạt động kinh tế
3.1.2. Những đặc điểm của HTKT trọng thương
•Một là: tiền là của cải thực sự. Trong xã hội, tiền nhiều thì của nhiều,
tiền ít thì của ít, hàng hóa không phải là của cải mà chỉ là phương tiện
làm tăng khối lượng tiền tệ.
•Hai là: Khối lượng tiền tệ chỉ có thể tăng lên bằng con đường ngoại
thương.
•Ba là: Họ cho rằng lợi nhuận là do lĩnh vực lưu thông sinh ra, nó là kết
quả của việc mua ít bán nhiều, mua rẻ bán đắt mà có.
•Bốn là: Họ chưa nhận thực được các quy luật kinh tế cho nên họ cho
rằng để phát triển kinh tế phải dựa vào sự can thiệp của nhà nước
thông qua luật pháp, chế độ chính sách, công cụ thuế quan
3.1.3. Chủ nghĩa trọng thương Anh
Giai đoạn 1: Bảng cân đối tiền tệ (Học thuyết tiền tệ)
•Thời gian: từ TK 15 đến TK 16
•Đại biểu: William Staford (1554-1612)
•Nội dung: ngăn chặn không cho tiền chạy ra nước ngoài
ông nêu quan điểm trọng thương dưới hình thức một cuộc mạn đàm và mọi
người đều kêu ca về nạn đắt đỏ. Ông chỉ ra nguyên nhân của nạn đắt đỏ là chính
phủ phát hành tiền không đủ giá. Từ đó, ông kiến nghị:
- Chính phủ phải đình chỉ việc phát hành tiền đúc không đủ giá
- Quy định tỉ giá hối đoái bắt buộc
- Cấm xuất khẩu tiền tệ : Cấm chi tiêu đồng bảng với nước ngoài; Kiểm soát
việc buôn bán của thương nhân nước ngoài ở những vùng nhất định; Các
thương nhân nước ngoài phải tiêu hết toàn bộ số tiền thu được ở ngay trên
đất Anh…