1
BÀI GIẢNG
LỊCH SỬ
CÁC HỌC THUYẾT KINH TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
----------- * -----------
2
CHƯƠNG I
CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG
(Mercantilism)
I. Hoàn cảnh ra đời: CNTT ra đời và phát triển ở Tây Âu trong giai đoạn từ
1450 đến 1650
Về kinh tế: Từ thế kỷ XV kinh tế hàng hóa phát triển mạnh,
thị trường được mở rộng và thống nhất dần. Quá trình phân hóa
người sản xuất nhỏ diễn ra mạnh mẽ. Nhu cầu tích lũy tiền tệ trở
thành cấp bách.
Các phát kiến lớn về địa lý như tìm ra Châu Mỹ (1642),
đường biển từ Tây Âu sang Ấn độ (1649)... Đã thúc đẩy ngoại
thương phát triển.
Về chính trị: giai cấp quý tộc phong kiến suy tàn, thương
nhân ngày càng có vai trò to lớn cả về kinh tế và chính trị
Về tư tưởng: Sự xuất hiện của phong trào Phục hưng chống
lại tư tưởng phong kiến và ảnh hưởng của nhà thờ.
3
TƯ TƯỞNG KINH TẾ CƠ BẢN CỦA CNTT
Đề cao vai trò của tiền (vàng),
coi tiền là tiêu chuẩn cơ bản của
của cải, là tài sản thực sự của
các quốc gia
Khối lượng tiền tệ chỉ có thể gia
tăng nhờ thương nghiệp do trao
đổi không ngang giá, dân tộc này
làm giàu phải bằng cách hy sinh
lợi ích của dân tộc khác
Đề cao vai trò của nhà nước đối
với hoạt động thương mại, hoạt
động riêng rẽ và thiếu sự phối
hợp của tư nhân không thể thỏa
mãn tối đa lợi ích quốc gia
Mục tiêu cơ bản trong
chính sách kinh tế là gia
tăng khối lượng tiền
Ưu tiên phát triển
thương mại, đặc biệt là
ngoại thương
Nhà nước phải can thiệp
vào kinh tế để dẫn dắt,
điều tiết hoạt động
thương mại
4
HAI GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA
TRỌNG THƯƠNG
Giai đoạn đầu (TK XV - XVI) được gọi là Chủ nghĩa
“Vàng” (Bullionisme).
-Đại biểu: Willam Stafford (Anh), Skarufa (Ý)
-Tư tưởng trung tâm là “bảng cân đối tiền tệ”.
-Chính sách của Nhà nước thời kỳ này là: Cấm xuất khẩu tiền,
hạn chế tối đa nhập hàng ở nước ngoài, khuyến khích xuất
khẩu.
-Dùng biện pháp hành chính, tức sự can thiệp của nhà nước để
giải quyết các vấn đề kinh tế
5
ĐẶC ĐIỂM DÂN TỘC VÀ HAI GIAI ĐOẠN PHÁT
TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG
Giai đoạn sau (TK XVI – XVII): thời kỳ “chủ nghĩa
trọng thương thực sự” (Mercantilisms)
-Đại biểu: Thomas Mun (Anh), Montchrestien (Pháp)
-Tư tưởng trung tâm là “bảng cân đối thương mại”.
-Chính sách của Nhà nước là: khuyến khích xuất khẩu thành
phẩm, trợ cấp (miễn thuế, trợ giá...) cho người sản xuất hàng
xuất khẩu; thực hiện thương nghiệp trung gian, thực hiện
thuế quan bảo hộ, chiếm lĩnh thị trường thế giới, thực hành
chiến tranh thương mại.
-Chuyển dần sang dùng biện pháp kinh tế để giải quyết các
vấn đề kinh tế.