TỔNG QUAN VỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG
CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ - XÃ HỘI
MC LC
Lời giới thiệu .................................................................................................. 1
I. KHÁI NIỆM, BỐI CẢNH VÀ LỢI ÍCH CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ Ở
VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI .................................................................... 2
1.1. Khái niệm, bối cảnh và lợi ích của chuyển đổi số ................................. 2
1.2. Các thuộc tính (vectơ) của chuyển đổi số ............................................ 5
1.3. Chuyển đổi số ở Việt Nam và trên thế giới ......................................... 13
II. CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ - XÃ HỘI
............................................................................................................................. 22
2.1. Chuyển đối số trong các hoạt động kinh tế ......................................... 22
2.2. Chuyển đối số trong lĩnh vực xã hội, phát triển xã hội số .................. 37
Kết luận ......................................................................................................... 40
Tài liệu tham khảo chính ............................................................................ 41
1
LỜI GIỚI THIỆU
Một trong những đặc điểm lớn, quan trọng của thời đại ngày nay là cuộc Cách
mạng công nghiệp lần thứ tư và toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là sự kế tục và phát triển của cuộc Cách
mạng công nghiệp lần thứ ba, trên cơ sở tích hợp những thành tựu mới của nhiều
ngành, lĩnh vực khoa học, như vật lý học, hóa học, sinh học.... Chuyển đổi số cũng
là một trong những nội hàm quan trọng của cuộc cách mạng công nghiệp này, là
một bước phát triển ở trình độ cao hơn của công nghệ thông tin, với sự phát triển
của trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, chuỗi khối;
các thông tin, dữ liệu đều được chuyển thành thông tin, dữ liệu điện tử, được số
hóa, được lưu trữ, truyền tải với dung lượng lớn hơn, được xử lý nhiều hơn, nhanh
hơn. Chuyển đổi số đề cập đến các chuyển đổi được kích hoạt bởi việc áp dụng
rộng rãi công nghệ số trong trong hầu hết các lĩnh vực
việc tạo ra, xử lý, chia sẻ và truyền tải thông tin. Chuyển đổi số được xây
dựng dựa trên sự phát triển của nhiều công nghệ: mạng viễn thông (mạng di động
hoặc cố định), công nghệ máy tính, công nghệ phần mềm (hệ điều hành, máy học,
trí thông minh nhân tạo) và hiệu ứng lan toả từ việc sử dụng chúng (nền tảng
chung cho phát triển ứng dụng, các dịch vụ trực tuyến của chính phủ, thương mại
điện tử, mạng xã hội và tính sẵn có của thông tin trực tuyến).
Chuyển đổi số tác động đến các hoạt động kinh tế - xã hội ở nhiều cấp độ.
Về mặt sản xuất của nền kinh tế, chuyển đổi số cho phép tự động hóa các hoạt
động kinh doanh, mang lại hiệu quả hoạt động, chẳng hạn như giảm chi phí giao
dịch, với tác động đến năng suất. Tương tự như vậy, chuyển đổi số cung cấp cơ
hội kinh doanh mới, cơ hội cho giáo dục, y tế, giao thông vận tải, tài chính… Cuối
cùng, chuyển đổi số có tác động đến các mối quan hệ của con người và hành vi
cá nhân, hoà nhập và giao tiếp xã hội.
Báo cáo chuyên đề “TỔNG QUAN VỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG CÁC
HOẠT ĐỘNG KINH TẾ - XÃ HỘI” chủ yếu đề cập đến khái niệm, bối cảnh, lợi
ích của chuyển đổi số, các thuộc tính của chuyển đổi số và chuyển đổi số trong
các hoạt động kinh tế - xã hội ở Việt Nam và trên thế giới.
Xin trân trọng giới thiệu.
Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia
2
I. KHÁI NIỆM, BỐI CẢNH VÀ LỢI ÍCH CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ Ở VIỆT
NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
1.1. Khái niệm, bối cảnh và lợi ích của chuyển đổi số
Chuyển đổi số (Digital Transformation): Chuyển đổi số là một khái niệm
không mới, đã được đề cập đến từ lâu khi công nghệ số mới ra đời. Ban đầu, về
mặt vật lý, chuyển đổi số được hiểu có nghĩa là sự chuyển đổi thông tin tương tự
thành dạng số nhị phân 0 và 1. Nói cách khác, đây là quá trình chuyển đổi thông
tin từ mặt phẳng vật lý sang mặt phẳng kỹ thuật số.
Với khái niệm này, chuyển đổi số, về cơ bản là quá trình thu thập, xử lý, lưu
trữ, truyền tải thông tin của thế giới thực vào trong thế giới ảo - thế giới kỹ thuật
số. Tuy nhiên, trong xã hội hiên đại, khái niệm này cần được hiểu rộng hơn. Khi
người ta nhận ra tiềm năng của số hoá bên ngoài lĩnh vực kỹ thuật truyền thống,
việc ứng dụng công nghệ số vào các lĩnh vực khác như kinh doanh, xã hội, giải
trí đã đem lại hiệu quả lớn, từ đó hình thành nên một khái niệm rộng hơn của
chuyển đổi số.
Hiện tại, chưa có một khái niệm rõ ràng về Chuyển đổi số trên phạm vi quốc
gia. Theo một nghiên cứu của CISCO, “một quốc gia kỹ thuật số, theo định nghĩa,
là một quốc gia được kết nối - có thể chia sẻ thông tin một cách năng động, trong
thời gian thực hoặc tương tự như vậy, trên một mạng lưới”. Các quốc gia phát
triển cũng như các quốc gia đang phát triển đều có thể nhận được lợi ích từ việc
chuyển đổi số, như sử dụng kỹ thuật số để phân phối kiến thức chuyên môn, giáo
dục và chăm sóc sức khỏe trên quy mô địa lý lớn, hay tạo ra những cơ hội mới
cho tăng trưởng GDP, tạo việc làm và đổi mới dịch vụ.
Còn theo khái niệm về Chuyển đổi số của OECD (OECD (2019): Going
Digital: Shaping Policies, Improving Lives), đề cập đến 3 giai đoạn của chuyển
đổi số: Số hóa (Digitisation) là việc chuyển đổi dữ liệu và quy trình tương tự thành
định dạng có thể đọc được bằng máy; Tin học hoá (Digitalisation) là việc sử dụng
các công nghệ và dữ liệu số cũng như các kết nối dẫn đến kết quả mới hoặc làm
thay đổi các hoạt động hiện có; và Chuyển đổi số (Digital Transformation) đề cập
đến các hiệu ứng tác động đến kinh tế và xã hội của số hóa và tin học hóa ở trên.
Về khái niệm chuyển đổi số trong Chiến lược số của các nước, một số nước
coi chuyển đổi số gắn liền với chuyển đổi số của nền kinh tế, trong khi một số
nước gắn chuyển đổi số với cả nền kinh tế - xã hội. Đối với Mexico, chuyển đổi
số quốc gia nhằm mục đích áp dụng và sử dụng ICT để tối đa hóa tác động kinh
3
tế, xã hội và chính trị đối với chất lượng cuộc sống.
“Chiến lược số Malta” xác định tầm nhìn cho “một quốc gia số trao quyền cho
con người, cộng đồng và doanh nghiệp thông qua việc sử dụng ICT thông minh
và phổ thông”. Đó là làm cho cuộc sống của người dân trở nên tốt hơn, cải thiện
các dịch vụ cộng đồng và giúp các doanh nghiệp phát triển và trở nên cạnh tranh
hơn thông qua ICT.
“Chuyển đổi số Thái Lan” được định nghĩa là biến đổi đất nước Thái Lan
nhằm tối đa hóa việc sử dụng các công nghệ kỹ thuật số trong mọi hoạt động kinh
tế xã hội, để phát triển cơ sở hạ tầng, đổi mới, dữ liệu, nguồn nhân lực và các
nguồn tài nguyên kỹ thuật số khác để thúc đẩy đất nước giàu có, ổn định và bền
vững.
“Quốc gia số Israel” nhằm biến đổi Israel thành một xã hội kỹ thuật số, trong
đó mỗi cá nhân, doanh nghiệp và thực thể công cộng có thể dễ dàng sử dụng ICT
rộng rãi và hưởng lợi từ những lợi thế của các công cụ kỹ thuật số và sự đổi mới
công nghệ, giúp thu hẹp chênh lệch hiện có trong xã hội, cho phép tăng tốc tăng
trưởng kinh tế và giúp thiết lập lợi thế cạnh tranh của Israel.
Chiến lược số Đan Mạch tập trung vào “Số hóa khu vực công nhằm tạo ra giá
trị và tăng trưởng, cung cấp những cải tiến hiệu quả và đảm bảo sự tự tin của
người Đan Mạch trong xã hội kỹ thuật số.”
Đối với Singapore, sáng kiến “Quốc gia Thông minh” (Smart Nation) được
lập ra nhằm "hỗ trợ cuộc sống tốt hơn, cộng đồng mạnh mẽ hơn, và tạo ra nhiều
cơ hội hơn, cho tất cả".
Có thể thấy quan niệm về chuyển đổi số của các quốc gia đều tập trung vào
việc tận dụng những lợi ích của ICT trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhằm cải
thiện chất lượng sống cho người dân, tăng tốc độ phát triển kinh tế, thúc đẩy đất
nước phát triển.
Với các khái niệm về chuyển đổi số mà các tổ chức quốc tế và các nước đã
xây dựng Chiến lược chuyển đổi số đã đưa ra, trong phạm vi của Đề tài có thể
định nghĩa khái quát lại Chuyển đổi số: là quá trình áp dụng các công nghệ số để
tác động cơ bản đến tất cả các mối quan hệ kinh tế và xã hội.
Chuyển đổi số đề cập đến các chuyển đổi được kích hoạt bởi việc áp dụng
rộng rãi công nghệ số trong việc tạo ra, xử lý, chia sẻ và truyền tải thông tin.
Chuyển đổi số được xây dựng dựa trên sự phát triển của nhiều công nghệ: mạng