1
KINH TẾ VI MÔ
A/ LÝ THUYẾT
Chương 2
Câu 1: Nêu khái niệm cầu hàng hóa, cung hàng hóa?
Cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán có khả năng và sẵn sàng bán ở các
mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định.
Cầu là số lượng hàng hoá hay dịch vụ mà người mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức
giá khác nhau trong một thời gian nhất định.
=> Cầu và cung là hai khái niệm trung tâm của kinh tế vi mô, phản ánh hành vi tối ưu của
người tiêu dùng và nhà sản xuất trong nền kinh tế thị trường, đồng thời là cơ sở phân tích giá cả
và sản lượng cân bằng.
Câu 2: Nêu và giải thích luật cầu (tác động của giá tới lượng cầu), luật cung (tác động
của giá tới lượng cung)?
1/ Khái niệm:
Luật cầu là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ được yêu cầu trong khoảng thời gian đã cho tăng
lên khi giá của nó giảm xuống trong các điều kiện khác không đổi và ngược lại.
Luật cung là trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, khi giá cả hàng hóa tăng lên thì
lượng cung có xu hướng tăng lên và ngược lại.
2/ Giải thích:
a. Giải thích quan hệ luật cầu
Quan hệ nghịch biến giữa giá và lượng cầu được giải thích bởi các nguyên nhân chủ yếu sau:
(i) Hiệu ứng thay thế: Khi giá của một hàng hóa giảm so với các hàng hóa khác, người tiêu
dùng có xu hướng thay thế tiêu dùng từ các hàng hóa tương đối đắt hơn sang hàng hóa có giá thấp
hơn, làm lượng cầu tăng lên.
(ii) Hiệu ứng thu nhập: Giá hàng hóa giảm làm thu nhập thực tế của người tiêu dùng tăng,
từ đó họ có khả năng mua nhiều hàng hóa hơn, bao gồm cả hàng hóa đang xét (đối với hàng hóa
thông thường).
(iii) Quy luật lợi ích cận biên giảm dần: Theo quy luật này, khi tiêu dùng thêm một đơn vị
hàng hóa, lợi ích cận biên thu được giảm dần. Người tiêu dùng chỉ sẵn sàng mua thêm hàng hóa
khi giá giảm tương ứng với mức lợi ích cận biên giảm.
⟹ Tổng hợp các hiệu ứng trên làm cho đường cầu có độ dốc âm.
b. Giải thích quan hệ luật cung
Mối quan hệ đồng biến giữa giá và lượng cung được giải thích bởi các nguyên nhân sau:
(i) Động cơ lợi nhuận của nhà sản xuất: Giá bán tăng làm cho doanh thu và lợi nhuận kỳ
vọng tăng, từ đó khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất và cung ứng nhiều hàng hóa hơn
ra thị trường.
(ii) Chi phí cận biên tăng dần trong sản xuất: Trong ngắn hạn, việc mở rộng sản lượng
thường làm chi phí cận biên tăng (do giới hạn về vốn, lao động, công nghệ). Doanh nghiệp chỉ sẵn
2
sàng sản xuất thêm khi giá bán đủ cao để bù đắp chi phí cận biên tăng lên.
(iii) Phân bổ nguồn lực: Giá cao hơn đóng vai trò như tín hiệu thị trường, thu hút các nguồn
lực (lao động, vốn) chuyển sang ngành sản xuất hàng hóa đó, làm lượng cung tăng.
⟹ Do đó, đường cung thường có độ dốc dương.
Câu 3: Nêu (kể tên) các yếu tố tác động đến cầu hàng hóa, tác động đến cung hàng hóa?
1/ Các yếu tố tác động đến cầu hàng hóa:
Ngoài yếu tố giá cả hàng hóa, cầu còn phụ thuộc vào những yếu tố cơ bản sau:
- Thứ nhất: Thu nhập của người tiêu dùng.
Khi thu nhập tăng lên thì người tiêu dùng sẽ tiêu dùng nhiều hàng hóa hơn và ngược lại.
Tuy nhiên, thu nhập tăng lên không dẫn đến sự tăng cầu đối với tất cả các loại hàng hóa.
+ Những hàng hóa có cầu tăng lên khi thu nhập tăng lên được gọi là hàng hóa thông thường.
+ Những hàng hóa có cầu giảm đi khi thu nhập tăng lên được gọi là hàng hóa thứ cấp.
- Thứ hai: Giá của các loại hàng hóa liên quan.
Các hàng hóa liên quan với hàng hóa đang xét được chia thành 2 loại: Hàng hóa thay thế và
hàng hóa bổ sung.
Hàng hóa thay thế: là hàng hóa có thể sử dụng thay cho hàng hóa khác, tức là các hàng hóa
đó có cùng công dụng. Ví dụ, cà phê và chè, than và ga, xe máy X và xe máy Y…
Đối với cặp hàng hoá thay thế nhau thì giữa giá cả hàng hoá này và lượng cầu hàng hoá kia
có quan hệ tỷ lệ thuận, tức là khi giá cả hàng hoá thay thế tăng lên (giảm đi) thì luợng cầu hàng
hoá đang xét sẽ tăng lên (giảm đi).
* Hàng hóa bổ sung: là hàng hóa được sử dụng đồng thời với hàng hóa khác.
Ví dụ, cà phê và đường, ga và bếp ga, xe máy và xăng…
Đối với cặp hàng hoá bổ sung thì giữa giá cả hàng hoá này và lượng cầu hàng hoá kia có quan
hệ tỷ lệ nghịch, tức là khi giá cả hàng hoá này tăng lên (giảm đi) thì lượng cầu hàng hoá kia sẽ giảm
đi (tăng lên).
- Thứ ba: Thị hiếu, sở thích của người tiêu dùng
Thị hiếu là sở thích hay sự ưu tiên của người tiêu dùng đối với hàng hóa hoặc dịch vụ.
VD: Nếu người tiêu dùng cho rằng dùng mỡ động vật sẽ làm tăng một số nguy cơ gây bệnh
thì họ sẽ chuyển sang dùng dầu thực vật. Do vậy, cầu về mỡ động vật sẽ giảm còn cầu về dầu thực
vật sẽ tăng.
Hoặc nếu người tiêu dùng cho rằng nếu ăn một loại thức ăn nào đó vào những ngày đầu của
tháng âm lịch thì tháng đó sẽ không được may mắn nên cầu về hàng hóa đó giảm đi.
- Thứ tư: Các kỳ vọng của người tiêu dùng
Kỳ vọng là sự phán đoán, mong đợi, hy vọng… của người tiêu dùng. Ví dụ: Nếu người tiêu
dùng cho rằng giá cả hàng hoá họ đang định mua sẽ giảm mạnh trong thời gian tới thì cầu hàng hoá
đó ở hiện tại sẽ giảm.
Hoặc, nếu người tiêu dùng cho rằng thu nhập của họ sẽ tăng trong tương lai gần thì cầu hàng
hóa hiện tại sẽ tăng lên.
- Thứ năm: Dân số (số lượng người mua): Vì cầu thị trường là tổng hợp các cầu cá nhân
tham gia thị trường đó, nên khi dân số càng tăng thì cầu càng lớn và ngược lại.
3
2/ Các yếu tố tác động đến cung hàng hóa:
Ngoài yếu tố giá cả hàng hóa, cung còn phụ thuộc vào những yếu tố cơ bản sau:
- Thứ nhất: Công nghệ: Công nghệ là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao sản xuất, giảm
chi phí lao động trong quá trình chế tạo sản phẩm. Khi năng suất lao động tăng thì cung tăng.
- Thứ hai: Giá của các yếu tố sản xuất (đầu vào): Nếu giá của các yếu tố sản xuất giảm
(chi phí sản xuất giảm) sẽ dẫn đến giá thành sản xuất giảm và cơ hội kiếm lợi nhuận cao lên, do
đó các nhà sản xuất có xu hướng sản xuất nhiều lên.
- Thứ ba: Chính sách thuế: Thuế làm thay đổi giá thành sản phẩm hoặc làm thay đổi phần
thu nhập còn lại của người sản xuất. Mức thuế cao sẽ làm giá thành cao hoặc phần thu nhập còn
lại của người sản xuất giảm đi và họ sẽ thu hẹp sản xuất. Ngược lại, mức thuế thấp sẽ khuyến khích
các người sản xuất mở rộng quy mô sản xuất.
- Thứ tư: Số lượng người sản xuất: Vì cung thị trường là tổng hợp cung của các cá nhân
tham gia thị trường nên khi số lượng người sản xuất càng nhiều thì cung càng lớn và ngược lại.
- Thứ năm: Các kỳ vọng của người sản xuất: Mọi mong đợi, phán đoán, hy vọng… của
người sản xuất về sự thay đổi của giá cả, chi phí sản xuất, chính sách của Chính phủ… đều có ảnh
hưởng đến cung hàng hóa hoặc dịch vụ.
VD: nếu người sản xuất cho rằng, trong thời gian tới Chính phủ sẽ giảm mạnh thuế nhập
khẩu hàng hóa X thì lượng cung trong nước sẽ giảm đi; hoặc nếu người kinh doanh dịch vụ du lịch
biết rằng dịp nghỉ lễ mừng ngày Chiến thắng 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5 được nghỉ 4 ngày (do
cả hoán đổi ngày làm việc) và thời tiết thuận lợi thì cầu về du lịch sẽ tăng lên do vậy họ sẽ tăng số
phòng, tuyển thêm nhân viên…
Câu 4: Lấy ví dụ hai hàng hóa X và Y là cặp hàng hóa thay thế (hoặc bổ sung)? Giải
thích và mô tả trên đồ thị sự thay đổi của thị trường hàng hóa X khi giá hàng hóa Y giảm đi
(hoặc tăng lên)?
1/ Khái niệm và ví dụ:
- Hàng hóa thay thế là những hàng hóa có thể sử dụng thay cho nhau để thỏa mãn cùng một
nhu cầu của người tiêu dùng.
📌 Ví dụ: trà và cà phê; xe máy Honda và xe máy Yanmaha; Gas và bếp điện
Đối với cặp hàng hóa thay thế, giữa giá của hàng hóa này và lượng cầu của hàng hóa kia tồn
tại mối quan hệ cùng chiều.
- Hàng hóa bổ sung là những hàng hóa được sử dụng đồng thời với nhau để thỏa mãn nhu
cầu tiêu dùng.
📌 Ví dụ: Xe máy và xăng; Bàn chải và kem đánh răng; Máy in và mực in
Đối với cặp hàng hóa bổ sung, giữa giá của hàng hóa này và lượng cầu của hàng hóa kia tồn
tại mối quan hệ ngược chiều.
2/ Giải thích tác động của giá hàng hóa Y đến thị trường hàng hóa X
- Trường hợp 1: X và Y là hàng hóa thay thế — Giá Y giảm
Giả sử: X: Trà; Y: Cà phê
+ Khi giá cà phê (Y) giảm, cà phê trở nên rẻ hơn tương đối so với trà (X).
+ Người tiêu dùng có xu hướng chuyển sang tiêu dùng cà phê thay cho trà, dẫn đến:
4
+ Lượng cầu đối với trà (X) giảm ở mọi mức giá
+ Đường cầu của hàng hóa X dịch chuyển sang trái (từ D₀ sang D₁)
⟹ Đây là sự dịch chuyển của đường cầu, không phải sự di chuyển dọc theo đường cầu.
- Trường hợp 2: X và Y là hàng hóa bổ sung — Giá Y giảm
Giả sử: X: Xe máy; Y: Xăng
+ Khi giá xăng (Y) giảm, chi phí sử dụng xe máy giảm → người tiêu dùng mua và sử dụng
xe máy nhiều hơn, dẫn đến:
+ Lượng cầu về xe máy (X) tăng ở mọi mức giá
+ Đường cầu của hàng hóa X dịch chuyển sang phải
3/ Mô tả bằng đồ thị sự thay đổi của thị trường hàng hóa X
Giả sử X và Y là hàng hóa thay thế,
giá Y giảm
+ Trục tung: Giá hàng hóa X (P)
+ Trục hoành: Lượng hàng hóa X (Q)
+ Đường cung S của X giữ nguyên
+ Đường cầu ban đầu: D₀
->Khi giá Y giảm → cầu X giảm →
đường cầu dịch trái từ D₀ → D₁
Kết quả trên thị trường X: Giá cân
bằng của X giảm; Sản lượng cân bằng của
X giảm
Trên đồ thị, trục tung biểu thị giá hàng hóa X (P), trục hoành biểu thị lượng hàng hóa X (Q).
Đường cung S của hàng hóa X giữ nguyên. Đường cầu ban đầu là D₀. Khi giá hàng hóa Y (là hàng
hóa thay thế của X) giảm, người tiêu dùng chuyển sang tiêu dùng nhiều Y hơn, làm cầu đối với X
giảm ở mọi mức giá, do đó đường cầu của X dịch chuyển sang trái từ D₀ sang D₁. Kết quả là giá
cân bằng và sản lượng cân bằng của hàng hóa X đều giảm.
📌 Nhận xét quan trọng: Sự thay đổi giá hàng hóa liên quan làm dịch chuyển đường cầu,
chứ không làm thay đổi lượng cầu dọc theo đường cầu ban đầu.
Câu 5: Chọn một hàng hóa (hoặc dịch vụ) mà bạn quan tâm và đề xuất một số ý kiến
nhằm kích cầu (hoặc kích cung) hàng hóa (hoặc dịch vụ) đó?
1/ Lựa chọn hàng hóa (dịch vụ)
Giả sử chọn dịch vụ du lịch nội địa làm đối tượng phân tích.
Dịch vụ du lịch nội địa có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chịu tác động mạnh của thu
nhập, giá cả, thị hiếu và kỳ vọng của người tiêu dùng.
2/ Các giải pháp kích cầu dịch vụ du lịch nội địa
- Thứ nhất: Giảm giá và đa dạng hóa các gói dịch vụ
Do cầu du lịch nhạy cảm với giá, việc giảm giá vé, giá phòng, hoặc xây dựng các gói combo
du lịch trọn gói giá thấp sẽ làm lượng cầu tăng lên.
Biện pháp này làm phát sinh sự di chuyển dọc theo đường cầu, từ giá cao xuống giá thấp,
làm lượng cầu tăng.
5
- Thứ hai: Tăng thu nhập khả dụng của người tiêu dùng
Thông qua các chính sách như tăng lương, hỗ trợ thu nhập, giảm thuế thu nhập cá nhân,…
thu nhập thực tế của người dân tăng lên.
Du lịch là hàng hóa thông thường, nên khi thu nhập tăng, cầu về du lịch cũng tăng, làm
đường cầu dịch chuyển sang phải.
- Thứ ba: Cải thiện chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm du lịch
Nâng cao chất lượng phục vụ, cơ sở hạ tầng, phát triển các loại hình du lịch mới (du lịch văn
hóa, du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm).
Điều này làm thay đổi thị hiếu của người tiêu dùng, khiến cầu về dịch vụ du lịch tăng lên ở
mọi mức giá → đường cầu dịch phải.
- Thứ tư: Tăng cường quảng bá, xúc tiến du lịch
Đẩy mạnh quảng bá hình ảnh du lịch trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội, ứng
dụng công nghệ số.
Khi người tiêu dùng được cung cấp đầy đủ thông tin tích cực, kỳ vọng về trải nghiệm du lịch
tăng, dẫn đến cầu tăng.
3/ Nhận xét kinh tế học
Các giải pháp kích cầu dịch vụ du lịch chủ yếu tác động thông qua:
+ Giá cả (giảm giá → tăng lượng cầu),
+ Thu nhập, thị hiếu, kỳ vọng của người tiêu dùng (làm dịch chuyển đường cầu).
⟹ Trong ngắn hạn, kích cầu giúp tăng sản lượng và doanh thu; trong dài hạn, cần kết hợp
với kích cung và nâng cao chất lượng dịch vụ để phát triển bền vững.
4/ Kết luận
Để kích cầu đối với dịch vụ du lịch nội địa, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như giảm
giá dịch vụ, nâng cao thu nhập của người tiêu dùng, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường
quảng bá. Các biện pháp này làm lượng cầu tăng lên thông qua sự di chuyển dọc theo đường cầu
hoặc sự dịch chuyển của đường cầu sang phải.
Chương 3
Câu 6: Nêu khái niệm đường bàng quan?
Đường bàng quan là tập hợp các kết hợp hàng hóa hay các “giỏ” hàng hóa mang lại cùng
một mức lợi ích cho người tiêu dùng.
Khi vận động dọc theo đường bàng quan ta thấy khi tăng tiêu dùng hàng hóa X phải cắt giảm
hàng hóa Y (và ngược lại). Do đó, lợi ích cận biên của hàng hóa X sẽ giảm xuống theo quy luật lợi
ích cận biên giảm dần, còn lợi ích cận biên của hàng hóa Y lại tăng lên, vì vậy MRS sẽ giảm xuống.
Câu 7: Nêu (kể tên) các đặc điểm của đường bàng quan?
- Đường bàng quan có độ dốc âm, lồi so với gốc tọa độ.
* Đường bàng quan có độ dốc âm so với tọa độ:
+ Nếu người tiêu dùng tăng tiêu dùng hàng hóa X, để giữ nguyên mức lợi ích, họ phải giảm
tiêu dùng hàng hóa Y.
+ Nếu cả X,Y đều tăng thì mức lợi ích sẽ tăng, không còn nằm trên cùng 1 đường bàng quan.