TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
BỘ MÔN KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ
Chủ biên: TS. Vũ Thị Thu Hằng
Thành viên: PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh,
TS. Bùi Thị Hồng Nhung, ThS. Trần Thị Kim Nhung
BÀI GIẢNG
KINH TẾ TUẦN HOÀN
(Dùng cho chương trình đào tạo đại học)
Hà Nội - 2026
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .............................................................................................................................. i
BẢNG TỪ VIẾT TẮT ........................................................................................................ iv
DANH MỤC BẢNG ............................................................................................................ v
DANH MỤC HÌNH ............................................................................................................ vi
DANH MỤC HỘP ............................................................................................................. vii
LỜI NÓI ĐẦU ...................................................................................................................... 1
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TUẦN HOÀN ........................................ 3
MỤC TIÊU CHƯƠNG 1 .................................................................................................... 3
1.1.LỊCH SỬ HÌNH THÀNH KINH TẾ TUẦN HOÀN ............................................. 3
1.2.KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA KINH TẾ TUẦN HOÀN ................................... 5
1.2.1.Khái niệm Kinh tế tuần hoàn ....................................................................................... 5
1.2.2.Phân biệt Kinh tế tuần hoàn với Kinh tế tuyến tính .................................................. 7
1.2.3.Đặc điểm Kinh tế tuần hoàn ........................................................................................ 9
1.3. LỢI ÍCH CỦA KINH TẾ TUẦN HOÀN ............................................................ 12
1.3.1. Lợi ích đối với doanh nghiệp ................................................................................... 12
1.3.2. Lợi ích đối với ngành kinh tế ................................................................................... 14
1.3.3. Lợi ích đối với quốc gia ............................................................................................ 15
1.4.NGUYÊN TẮC CỦA KINH TẾ TUẦN HOÀN .................................................. 18
1.5. CHỈ SỐ ĐO LƯỜNG KINH TẾ TUẦN HOÀN ................................................. 20
1.5.1 Giới thiệu Chỉ số đo lường kinh tế tuần hoàn .......................................................... 20
1.5.2. Một số chỉ số đo lường kinh tế tuần hoàn ............................................................... 21
1.5.2.1. Chỉ số đo lường kinh tế tuần hoàn cấp độ sản phẩm ............................ 21
1.5.2.2. Chỉ số đo lường kinh tế tuần hoàn cấp độ doanh nghiệp...................... 21
1.5.2.3. Chỉ số đo lường kinh tế tuần hoàn cấp độ quốc gia.............................. 22
1.6. ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
KINH TẾ TUẦN HOÀN ........................................................................................... 24
1.6.1. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................... 24
1.6.2. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................................. 24
1.6.3. Nội dung nghiên cứu ................................................................................................. 25
1.6.4. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................................... 26
TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 1 ................................................................................... 26
THUẬT NGỮ CHƯƠNG 1 ............................................................................................... 27
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1 ........................................................................................ 28
TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 1 .......................................................................... 28
ii
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 1 ................................................................................ 30
CHƯƠNG II.SẢN XUẤT VÀ TIÊU DÙNG TRONG KINH TẾ TUẦN HOÀN 32
MỤC TIÊU CHƯƠNG 2 .................................................................................................. 32
2.1. TÀI NGUYÊN CHẤT THẢI TRONG KINH TẾ TUẦN HOÀN ....................... 32
2.1.1. Khái niệm và phân loại chất thải .............................................................................. 32
2.1.1.1. Khái niệm .............................................................................................. 32
2.1.1.2. Phân loại chất thải ................................................................................ 33
2.1.2. Tác động của chất thải do hoạt động sản xuất và tiêu dùng .................................. 37
2.1.2.1. Tác động của chất thải do hoạt động sản xuất ..................................... 37
2.1.2.2. Tác động của chất thải do hoạt động tiêu dùng .................................... 41
2.1.3. Vai trò của tài nguyên chất thải trong kinh tế tuần hoàn ........................................ 43
2.2. SẢN XUẤT TRONG KINH TẾ TUẦN HOÀN ................................................. 44
2.2.1. Vai trò của doanh nghiệp trong kinh tế tuần hoàn .................................................. 45
2.2.2. Xu hướng sản xuất theo hướng tuần hoàn .............................................................. 48
2.3. TIÊU DÙNG TRONG KINH TẾ TUẦN HOÀN ................................................ 50
2.3.1. Vai trò của người tiêu dùng trong kinh tế tuần hoàn .............................................. 50
2.3.2. Quản lý chất thải tiêu dùng trong kinh tế tuần hoàn .............................................. 53
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 .................................................................................................... 54
CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 2 ........................................................................................ 55
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2 ........................................................................................ 56
TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 2 .......................................................................... 56
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 2 ................................................................................ 59
CHƯƠNG III. CÁC MÔ HÌNH KINH TẾ TUẦN HOÀN ...................................... 61
MỤC TIÊU CHƯƠNG 3 .................................................................................................. 61
3.1. MÔ HÌNH KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG CÁC NGÀNH KINH TẾ ........... 61
3.1.1. Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ...................................................................... 61
3.1.2. Kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp....................................................................... 65
3.1.3. Kinh tế tuần hoàn trong dịch vụ ............................................................................... 69
3.2.MÔ HÌNH KINH DOANH TUẦN HOÀN .......................................................... 71
3.2.1.Khái niệm mô hình kinh doanh tuần hoàn ............................................................... 71
3.2.2.Đặc điểm của mô hình kinh doanh tuần hoàn ......................................................... 73
3.2.3.Một số mô hình kinh doanh tuần hoàn ..................................................................... 73
3.2.3.1. Mô hình chuỗi cung ứng tuần hoàn....................................................... 74
3.2.3.2. Mô hình phục hồi và tái chế .................................................................. 76
3.2.3.3. Mô hình kinh doanh kéo dài vòng đời sản phẩm .................................. 78
3.2.3.4. Mô hình chia sẻ ..................................................................................... 82
3.2.3.5. Mô hình kinh doanh sản phẩm là dịch vụ ............................................. 84
iii
TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 3 ................................................................................... 87
CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 3 ........................................................................................ 88
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3 ........................................................................................ 89
TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 3 .......................................................................... 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 3 ................................................................................ 91
CHƯƠNG IV. CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TUẦN HOÀN .............. 93
MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG 4 ........................................................................................... 93
4.1. VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ TUẦN HOÀN .
........................................................................................................................ 93
4.2. CÁC CHÍNH SÁCH KINH TẾ TUẦN HOÀN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA
TRÊN THẾ GIỚI ....................................................................................................... 95
4.2.1. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Liên minh châu Âu (EU) ................................. 95
4.2.1.1. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Đức ................................................. 96
4.2.1.2. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Pháp ................................................ 97
4.2.1.3. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Đan Mạch ....................................... 97
4.2.2. Chính sách kinh tế tuần hoàn của một số quốc gia châu Á ................................... 98
4.2.2.1. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Nhật Bản ......................................... 98
4.2.2.2. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Trung Quốc ..................................... 99
4.2.2.3. Chính sách kinh tế tuần hoàn của Malaysia ....................................... 100
4.3. CHÍNH SÁCH KINH TẾ TUẦN HOÀN Ở VIỆT NAM .................................. 101
4.3.1. Cơ hội và thách thức khi chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam ......... 101
4.3.1.1. Cơ hội khi chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam ................. 101
4.3.1.2. Thách thức khi chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam .......... 102
4.3.2. Quan điểm và định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. ............... 103
4.3.3. Khung pháp lý và chính sách kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam .............................. 105
4.3.3.1. Khung pháp lý ..................................................................................... 105
4.3.3.2. Một số chính sách kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam ................................ 108
4.3.3.3. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam. 115
TÓM TẮT NỘI DUNG CHƯƠNG 4 ................................................................................. 118
CÁC THUẬT NGỮ CHƯƠNG 4 ...................................................................................... 118
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 4 ...................................................................................... 119
TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 4 ........................................................................ 119
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 4 .............................................................................. 121
iv
BẢNG TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
Tiếng Việt
Tiếng Anh
BM
Mô hình kinh doanh
Business Model
CBM
Mô hình kinh doanh tuần hoàn
Circular Business Model
CS
Mô hình chuỗi cung ứng tuần
hoàn
Circular Supply Models
KTTH
Kinh tế tuần hoàn
Circular Economy (CE)
KTTT
Kinh tế tuyến tính
Linear Economy
PLE
Kéo dài vòng đời sản phẩm
Product Life Extension
PaaS
Sản phẩm là dịch vụ
Product as a Service (PaaS)
RR
Phục hồi và tái chế
Resource Recovery