Chương 3
LỊCH SỬ TRIẾT HỌC PHƯƠNG TÂY
TRIẾT HỌC HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI
TRIẾT HỌC TÂY ÂU THỜI KỲ TRUNG CỔ
TRIẾT HỌC TÂY ÂU THỜI KỲ PHỤC
HƯNG VÀ CẬN ĐẠI
TRIẾT HỌC CỔ ĐIỂN ĐỨC
1. Đigu kiện, tign đg dUn đến sự hình thành, phát triển
của triết học Phương Tây thời kn Hy lạp cổ đại
Đigu kiện Tự nhiên,
kinh tế - xã hội
Đgn Parthenon–xây dựng cho nữ thần
Athena nQm trên khu vực Acropolis ở
Athens. Một trong những biểu tượng
tiêu biểu cho văn hóa và sự tài hoa của
người Hy Lạp cổ đại.
Là một trong những cái nôi của văn minh
nhân loại. Tư tưởng Hy Lạp ra đời rất sớm
khoWng thế kỷ VII – đầu thế kỷ VI TCN
Hy Lạp cổ đại là vùng lãnh thổ rộng lớn, gồm
nhigu thành bang ở phRa nam bán đWo Ban
Căng, nhigu đWo trên biển Egiê và vùng Tiểu Á.
Thiên nhiên ưu đãi cho Hy Lạp: khR hậu, đất
đai, biển cW và cW lòng nhiệt thành của con
người => những tài vật vô giá để tư duy phát
triển, kinh tế giao thương buôn bán phát triển.
(cũng tiếp thu được nhigu các dòng văn hóa
khác nhau)
I. TRIẾT HỌC HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI
Đigu kiện Tự nhiên,
kinh tế - xã hội
TK XV – IX TCN, Hy Lạp cổ đại đã chuyển dần
sang chế độ CHNL. KhoWng TK VII TCN, đồ sắt
phát triển đã thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển,
hình thành các trung tâm văn hóa lớn: Athène;
Sparte, Thebefs... Chiếc mũ chiến binh bQng sắt được
trạm chổ rất cầu kn
Athens - thành bang nổi tiếng của người Hy Lạp cổ đại tồn
tại từ khoWng năm 6000 trước Công nguyên - 322 trước
Công nguyên. Từ một làng đánh cá nhỏ, Athens từng bước
trở thành một trong những thành bang quan trọng nhất của
Hy Lạp cũng như thế giới cổ đại.
Athens
-Trung tâm văn hóa của Hy Lạp cổ
đại – chiếc nôi của triết học Châu
Âu
-Có nhigu hWi cWng thuận lợi cho
giao dịch, hàng hóa tign tệ, ngoại
thương phát triển=> giai cấp chủ nô
giàu có (nô lệ đông: khoWng 40 vạn
dân)
-Sau chiến thắng Ba Tư, Athens
vươn lên khống chế Địa Trung HWi
Đigu kiện chRnh trị -
xã hội
Do sự phát triển của kinh tế đã dUn đến sự phân hóa giai
cấp sâu sắc. Với 2 giai cấp chủ yếu: chủ nô và nô lệ (chủ
nô sau này có phân thành chủ nô tiến bộ và chủ nô quý
tộc bWo thủ, thậm chR phWn động). Đặc biệt chủ nô không
phWi lao động chân tay, nên có đigu kiện học tập=> đigu
này hình thành nên tầng lớp tri thức – góp phần hình
thành, phát triển tư tưởng ở Hy Lạp cổ đại. Chủ nô ở Hy Lạp thời cổ
đại thường sở hữu không Rt nô
lệ.
=> Cuộc đấu tranh của nô lệ chống lại chủ nô là đigu
kiện chRnh trị xã hội quan trong dUn đến cuộc đấu tranh
trên lĩnh vực tư tưởng thời kn này, đặc biệt là lĩnh vực
triết học (đấu tranh giữa CNDV và CNDT)
Hy Lạp cổ đại là đất nước của thần thoại, sử thi, tác
phẩm vă học nổi tiếng..: Iliát và Ôđixê
Hy Lạp cổ đại còn là quê hương của toán học
(Pythagoras; Thales; Arimedes...) của phong trào
Ôlimpic
=> Đây là yếu tố quan trọng thúc đẩy khoa học, tư
tưởng phát triển.
Archimedes suy nghĩ - phát minh
nổi tiếng lực đẩy Archimedes
Nhìn chung, chRnh sự phát triển vg
kinh tế - chRnh trị - xã hội đã tạo
đigu kiện thuận lợi cho sự phát
triển tư tưởng ở Hy Lạp cổ đại.
2. Những đặc điểm cơ bWn của triết học Phương Tây thời
kn Hy Lạp cổ đại
Thứ nhất, lịch sử hình thành, phát triển tư tưởng triết học ở Hy Lạp cổ đại là sự kết
tinh những gì tinh túy nhất của nhận thức của con người. Thời kn này cùng với triết
học các tư tưởng khác như Mỹ học, tôn giáo...=> là cơ sở để hình thành văn minh
Phương Tây hiện đại.
Thứ hai, Triết học Hy lạp cổ đại là ngọn cờ lý luận của giai cấp chủ nô, ngay từ đầu
đã mang tRnh giai cấp sâu sắc. Vg thực chất, là TGQ, ý thức hệ của giai cấp chủ nô
thống trị, là công cụ lý luận để duy trì và bWo vệ trật tự xã hội đương thời, phục vụ
cho giai cấp chủ nô
Thứ ba, Triết học Hy lạp cổ đại gắn chặt với khoa học tự nhiên, lấy giới tự nhiên làm
đối tượng nghiên cứu. Do đó nó thuộc loại hình triết học tự nhiên, các nhà triết học
đồng thời là những nhà khoa học (nguyên nhân do khoa học chưa phân ngành=> dUn
đến quan niệm sai lầm triết học là khoa học của các khoa học). Phép biện chứng tự
phát, ngây thơ ra đời và phát triển là đặc điểm nổi bật của TH Hy Lạp cổ đại
Thứ tư, TGQ bao trùm triết học HL cổ đại là duy vật vô thần. Triết học duy tâm và
cuộc đấu tranh của nó chống lại triết học duy vật thường diễn ra, song chủ nghĩa duy
vật luôn chiếm ưu thế; nó là vũ khR lý luận cần cho giai cấp chủ nô chống lại lực
lượng chống đối, những đigu mê tRn dị đoan và những đigu vô lý trong thần thoại.