TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG
KHOA PHẠMHỘI
Bài giảng học phần
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT
TẬP LÀM VĂN
Chương trình cao đẳng ngành phạm Ngữ văn
Giảng viên: HUỲNH THỊ NGỌC KIỀU
Khoa phạmhội
QUẢNG NGÃI, THÁNG 12/2017
2
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY
HỌC TIẾNG VIỆT TRƯỜNG THCS (15 TIẾT)
1.1. Những sở khoa học của phương pháp dạy học tiếng Việt
1.1.1. sở tâm lý học và giáo dục học
- Khoa học tâm phạm nghiên cứu đặc điểm tâm lứa tuổi, khả năng
tiếp nhận tri thức và hình thành kỹ năng các độ tuổi khác nhau.
- Những thành tựu của tâm học hiện đại trong học thuyết tâm học hoạt
động về bản chất động của quá trình nhận thức sở khoa học chắc chắn để xác
lập quy trình truyền thụ tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo hoạt động giao tiếp
bằng tiếng Việt cho học sinh.
- luận dạy học nghiên cứu những phạm trù chung nhất của việc dạy học.
Phương pháp dạy học tiếng Việt vận dụng những phạm trù chung nhất đó vào lĩnh
vực của mình.
- Về mặt tổ chức, việc dạy học tiếng Việt cũng phải tuân theo hệ thống tổ
chức giáo dục nói chung.
- Phương pháp dạy học tiếng Việt sử dụng hàng loạt thuật ngữ, khái niệm
giáo dục học như mục đích, mục tiêu, nguyên tắc, phương pháp, thủ pháp,…
1.1.2. sở ngôn ngữ học
- Phương pháp dạy học tiếng Việt bao giờ cũng gắn liền với ngôn ngữ học
nói chung và Việt ngữ học nói riêng.
- Những hiểu biết về bản chất của ngôn ngữ, đặc biệt bản chất hội của
góp phần đặc biệt quan trọng vào việc định ra các nguyên tắc phương pháp
dạy học tiếng Việt.
1.1.3. sở tâm lý – ngôn ngữ học
- Tâm ngôn ngữ học nghiên cứu những vấn đề quan trọng đối với phương
pháp dạy học tiếng Việt : quá trình sản sinh tiếp nhận lời nói, quá trình hình
thành và phát triển ngôn ngữ trẻ em và người lớn
- Các quy luật trong quá trình xuất hiệnphát triển ngôn ngữ trẻ em trước
sau khi đến trường, các kết quả về sự chiếm lĩnh các mặt ngữ âm, từ vựng, ngữ
3
pháp các lứa tuổi khác nhau, nếu được nghiên cứukết quả sẽ giúp ích rất nhiều
cho các nhà phương pháp đề xuất nội dung phương pháp rèn luyện, phát triển
vốn từ, vốn cấu trúc cú pháp và khả năng sử dụng thành thạo chúng trong giao tiếp.
1.1.4. sở thực tiễn dạy học tiếng Việt
Thực tiễn dạy học tiếng Việt cũng một sở để các nhà luận phương
pháp dạy học xây dựng phương pháp, mục tiêu, nội dung phương pháp dạy học
thích hợp nhằm đạt được hiệu quả dạy học cao nhất trong việc rèn luyện cho học
sinh các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt thành thạo trong hoạt động giao
tiếp.
1.2. Quá trình dạy học tiếng Việt trường THCS
1.2.1. Hoạt động của người giáo viên dạy học tiếng Việt
- Trong hệ thống các môn học trường THCS, tiếng Việtmột trong những
môn học quan trọng nhất, bởi tiếng nói vừa công cụ duy vừa phương tiện
giao tiếp quan trọng nhất của con người.
- Mục tiêu bản của việc dạy học tiếng Việt nhà trường THCS hình
thành rèn luyện cho học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt thành thạo với bốn kỹ
năng bản. Để đạt được mục tiêu trên, người giáo viên trong hoạt động dạy học
tiếng Việt cần vận dụng tốt quan điểm tích hợp nhằm khắc phục lối dạy học tách rời
các hoạt động ngôn ngữ ra khỏi văn cảnh, ngữ cảnh của văn bản.
- Hoạt động của giáo viên trong dạy học : chuẩn bị cho hoạt động dạy học,
điều khiểntổ chức bài học, kiểm tra đánh giá chất lượng học tập của học sinh .
1.2.2. Hoạt động học tập tiếng Việt của học sinh
- Trong học tập tiếng Việt, học sinh không phải chỉ thụ động tiếp thu các tri
thức ngôn ngữ một cách thuần túy thuyết hàn lâm mà cần biết tìm hiểu, khám phá
các hiện tượng ngôn ngữ từ các văn bản cụ thể sinh động trong giao tiếp hội
tự rút ra được các quy luật, quy tắc của hoạt động ngôn ngữtiếng Việt.
- Học sinh biết vận dụng sáng tạo các kiến thức ngôn ngữ học Việt ngữ
học vào việc cảm nhận, phân tích và khai thác cái hay cái đẹp trong văn bản văn học
và có kỹ năng để tạo lập các kiểu văn bản giao tiếp thông dụng.
4
- Hoạt động học tập tiếng Việt không chỉ hẹp trong phân môn tiếng Việt
của bộ môn Ngữ văn còn được thực hiện trong hoạt động luyện tập giao tiếp
thành thạo tiếng Việt trong tất cả các bô môn khác.
1.2.3. Nội dung dạy học tiếng Việt
- Rèn luyện kỹ năng viết đúng chính tả.
- Từ vựngkỹ năng sử dụng từ vựng tiếng Việt.
- Ngữ pháp và kỹ năng sử dụng ngữ pháp tiếng Việt.
- Hội thoại kỹ năng sử dụng những kiến thức về hội thoại vào hoạt động
giao tiếp tiếng Việt.
1.3. Các nguyên tắc dạy học tiếng Việt
1.3.1. Quan niệm về nguyên tắc dạy học
- Nguyên tắc dạy học tiếng Việt những tiền đề bản xác định nội dung,
phương pháp cách tổ chức hoạt động dạy học tiếng Việt của giáo viên học
sinh.
- Các nguyên tắc dạy học tiếng Việt cần phải được đúc kết trên sở mục
đích của việc dạy học tiếng Việt quá trình dạy học tiếng Việt trong nhà trường.
Nguyên tắc dạy học chi phối sự lựa chọn phương pháp, nội dung việc tổ chức
quá trình dạy học tiếng Việt.
- Nguyên tắc dạy họcnhững luận điểm gốc,tính chất tiền đề củaluận
dạy học,kết quả khái quát lý luậnthực tiễn giáo dục.
1.3.2. Nguyên tắc giao tiếp
1.3.2.1. sở khoa học của nguyên tắc giao tiếp
- Giao tiếphoạt động tiếp xúc giữa con người và con người trong xã hội,
đó diễn ra sự trao đổi thông tin, sự trao đổi nhận thức, tưởng, tình cảm sự bày
tỏ mối quan hệ, sự ứng xử, thái độ của con người đối với con người đối với
những vấn đề cần giao tiếp.
- Con người và xã hội loài người không thể không có hoạt động giao tiếp.
- Ngôn ngữphương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người.
5
- Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ luôn luôn diễn ra theo hai quá trình: quá
trình phát quá trình nhận. Hai quá trình này chịu sự tác động của các nhân tố
tham gia vào hoạt động giao tiếp.
- Giao tiếp bằng ngôn ngữmột hoạt động sản phẩm nói là ngôn bản
sản phẩm viếtvăn bản.
1.3.2.2. Yêu cầu của nguyên tắc giao tiếp
- Trong dạy học tiếng Việt, cần đặt các đơn vị ngôn ngữ cần dạy học vào hệ
thống hoạt động hành chức của nó.
- Xem xét các đơn vị ngôn ngữ trong hoạt động hành chức cần được quán
triệt cả trong tiếp nhận lời nói và tạo lập lời nói.
- Cần dạy tiếng Việt thông qua hoạt động giao tiếp.
- Nguyên tắc dạy học tiếng Việt hướng vào hoạt động giao tiếp chi phối trực
tiếp việc lựa chọn nội dung và sắp xếp nội dung kiến thức tiếng Việt cần dạy học.
- Trong dạy học tiếng Việt, cần sử dụng phương pháp giao tiếp như một
phương pháp chủ đạo.
1.3.3. Nguyên tắc phát triển ngôn ngữ gắn liền với phát triển duy cho
học sinh
1.3.3.1. sở khoa học của nguyên tắc
- Trong quá trình sống hoạt động, con người luôn có nhu cầu nhận thức về
thế giới xung quanh và về bản thân mình.
- Con người muốn duy phải thông qua ngôn ngữ. (Thậm chí hoạt động
duy thể tiến hành thầm lặng trạng thái này ngôn ngữ cũng vẫn đóng vai trò
là công cụ quan trọng).
- Trong hoạt động nhận thức duy, chính ngôn ngữ đóng vai trò tàng trữ,
bảo toàn cố định các kết quả nhận thức, duy của mỗi người của cả loài
người từ thế hệ này sang thế hệ khác.
- Trong mối quan hệ giữa ngôn ngữ duy, ngôn ngữ phương tiện vật
chất để thể hiện duy.
1.3.3.2. Yêu cầu của nguyên tắc