R i ro tín d ngủ ụ
3.1. Khung qu n lý r i ro tín d ngả ủ ụ
Qu n lý hi u qu r i ro tín d ng liên quan đ n vi c qu n lý ch t ch m i quan h gi aả ệ ả ủ ụ ế ệ ả ặ ẽ ố ệ ữ
r i ro/l i nhu n và ki m soát và gi m thi u r i ro tín d ng trong nhi u khía c nh khácủ ợ ậ ể ả ể ủ ụ ề ạ
nhau, ch ng h n nh ch t l ng tín d ng, m c đ t p trung, lo i ti n t , th i gian đáoẳ ạ ư ấ ượ ụ ứ ộ ậ ạ ề ệ ờ
h n, các hình th c b o đ m và các lo i công c tín d ng.ạ ứ ả ả ạ ụ ụ
Trách nhi m phát tri n và th c thi khung R i ro tín d ng thu c v b ph n qu n lý r i roệ ể ự ủ ụ ộ ề ộ ậ ả ủ
tín d ng.ụ
Khung qu n lý R i ro tín d ng bao g m 7 nguyên t c c b n sau: ả ủ ụ ồ ắ ơ ả
Nguyên t cắPh nầ
1 Trao đ i thông tin v chi n l c, ph ng h ng ho t đ ng, cácổ ề ế ượ ươ ướ ạ ộ
h ng d n và các ph ng pháp v tín d ng ướ ẫ ươ ề ụ 3.2
2 Xác đ nh các r i ro hi n có và r i ro ti m tàng trong các s n ph m vàị ủ ệ ủ ề ả ẩ
ho t đ ng tín d ng c a ****** ạ ộ ụ ủ 3.3
3 Xây d ng và th c hi n chính sách tín d ng rõ ràng, đ c th hi n m tự ự ệ ụ ượ ể ệ ộ
cách chính th c b ng văn b n – nh ng chính sách này th hi n các tônứ ằ ả ữ ể ệ
ch v tín d ng c a ****** và các thông s mà theo đó, r i ro tín d ngỉ ề ụ ủ ố ủ ụ
đ c qu n lý và ki m soátượ ả ể 3.4
4 K thu t ki m tra và giám sát tín d ng nh m h tr cho vi c nh n bi tỹ ậ ể ụ ằ ỗ ợ ệ ậ ế
r i ro tín d ngủ ụ 3.5
5 C c u t ch c trong đó các ch c năng liên quan đ n tín d ng đ cơ ấ ổ ứ ứ ế ụ ượ
ti n hành - bao g m vai trò và trách nhi m, cũng nh các kênh báo cáoế ồ ệ ư 3.6
6 Trách nhi m đ i v i ch t l ng tín d ng, th hi n qua c c u th ngệ ố ớ ấ ượ ụ ể ệ ơ ấ ưở
ph t và đánh giá phù h pạ ợ 3.7
7 M t quy trình đánh giá r i ro tín d ng ch t ch , bao g m:ộ ủ ụ ặ ẽ ồ
H th ng ch m đi m r i ro tín d ngệ ố ấ ể ủ ụ
Ch c năng ki m tra tín d ng đ c l pứ ể ụ ộ ậ 3.8
3.9
Các nguyên t c trên đ c trình bày c th h n trong các ph n d i đây. Khung qu n lý r iắ ượ ụ ể ơ ầ ướ ả ủ
ro tín d ng đ c trình bày trong ph n này đ c thi t l p d a trên c s Các Nguyên t cụ ượ ầ ượ ế ậ ự ơ ở ắ
Qu n lý R i ro Tín d ng c a y ban Basel v Giám sát Ngân hàng (xem Ph l c 1).ả ủ ụ ủ Ủ ề ụ ụ
1
http://digiworldhanoi.vn
3.2. Trao đ i thông tin v chi n l c, ph ng h ng ho tổ ề ế ượ ươ ướ ạ
đ ng, các h ng d n và các ph ng pháp v tín d ng ộ ướ ẫ ươ ề ụ
Trao đ i thông tin v chi n l c, ph ng h ng ho t đ ng, các h ng d n và các ph ngổ ề ế ượ ươ ướ ạ ộ ướ ẫ ươ
pháp v tín d ng c n đ c ti n hành m t cách liên t c và đ c th hi n qua nhi u hìnhề ụ ầ ượ ế ộ ụ ượ ể ệ ề
th c, bao g m các chính sách b ng văn b n, các c m nang quy trình, hành đ ng c a Banứ ồ ằ ả ẩ ộ ủ
lãnh đ o, trao đ i thông tin mi ng và đào t o t i ch .ạ ổ ệ ạ ạ ỗ
M t trong nh ng công c đ trao đ i thông tin v các v n đ chi n l c và ph ngộ ữ ụ ể ổ ề ấ ề ế ượ ươ
h ng ho t đ ng là thông qua chi n l c tín d ng (hay t m nhìn tín d ng), chi n l c nàyướ ạ ộ ế ượ ụ ầ ụ ế ượ
đ c th hi n nh m t tuyên ngôn v các m c tiêu và xác đ nh thái đ c a Ban lãnh đ oượ ể ệ ư ộ ề ụ ị ộ ủ ạ
Ngân hàng đ i v i R i ro tín d ng và thái đ s n sàng ch p nh n các r i ro đó. Chi n l cố ớ ủ ụ ộ ẵ ấ ậ ủ ế ượ
tín d ng c n đ c truy n đ t t i toàn th cán b Ngân hàng đ m i cán b liên quan đ uụ ầ ượ ề ạ ớ ể ộ ể ọ ộ ề
hi u v ph ng pháp ti p c n c a Ngân hàng trong quá trình c p tín d ng. Do tính phi t pể ề ươ ế ậ ủ ấ ụ ậ
trung trong ho t đ ng c a ******, vi c các giám đ c/ tr ng phòng ban và cán b c chiạ ộ ủ ệ ố ưở ộ ở ả
nhánh và h i s chính nh n bi t đ c b n ch t và m c đ R i ro tín d ng mà ngân hàngộ ở ậ ế ượ ả ấ ứ ộ ủ ụ
s n sàng ch p nh n trong chi n l c c a mình là r t quan tr ng.ẵ ấ ậ ế ượ ủ ấ ọ
[****** thêm vào đây chi n l c tín d ng c a mình. D i đây là m t ví d v chi n l cế ượ ụ ủ ướ ộ ụ ề ế ượ
tín d ng. Các d n gi i v chi n l c c n ph i nh t quán v i k ho ch chi n l c t ngụ ẫ ả ề ế ượ ầ ả ấ ớ ế ạ ế ượ ổ
th c a ngân hàng. Ngu n v n c a ngân hàng ph i đ cho toàn b r i ro tín d ng và cácể ủ ồ ố ủ ả ủ ộ ủ ụ
r i ro khác đ c ch p nh n]ủ ượ ấ ậ
T m nhìn Tín d ngầ ụ
“Ph ng pháp ti p c n c a chúng ta đ i v i r i ro tín d ng ph n ánh m c tiêu c a chúngươ ế ậ ủ ố ớ ủ ụ ả ụ ủ
ta nh m h tr và phát tri n:ằ ỗ ợ ể
1. Các Doanh nghi p nhà n c tham gia vào nh ng d án c s h t ng l n và nh ngệ ướ ữ ự ơ ở ạ ầ ớ ữ
m i quan tâm chính y u c a qu c gia; vàố ế ủ ố
2. Các Doanh nghi p v a và nh . ệ ừ ỏ
Đ nh t quán v i ph ng pháp ti p c n này, c u trúc c a danh m c tín d ng theo [ngànhể ấ ớ ươ ế ậ ấ ủ ụ ụ
ngh / th tr ng đã xác đ nh] là [ề ị ườ ị đ a vào m c tiêu c thư ụ ụ ể].
Vi c th c hi n các ho t đ ng cho vay c a chúng ta đ i v i các khu v c này d tính s t oệ ự ệ ạ ộ ủ ố ớ ự ự ẽ ạ
nên [đ a vào m c tiêu c thư ụ ụ ể]:
3. Kh năng sinh l i (l ), t su t l i nhu n trên v n và/ ho c trên tài s n; vàả ợ ỗ ỷ ấ ợ ậ ố ặ ả
4. M c đ t n th t tín d ng, t l n x u ho c s phân b theo các th h ng r i ro tínứ ộ ổ ấ ụ ỉ ệ ợ ấ ặ ự ố ứ ạ ủ
d ng.ụ
2
http://digiworldhanoi.vn
S s n sàng c a Ngân hàng trong vi c ch p nh n các r i ro tín d ng có th thay đ i trongự ẵ ủ ệ ấ ậ ủ ụ ể ổ
t ng lai, ph thu c vào:ươ ụ ộ
5. b n ch t và đ ph c t p c a các ho t đ ng c a Ngân hàng;ả ấ ộ ứ ạ ủ ạ ộ ủ
6. chính sách c a Chính ph ;ủ ủ
7. m c đ mà nh ng r i ro khác (r i ro kinh doanh và r i ro ho t đ ng) đ c ch p nh n;ứ ộ ữ ủ ủ ủ ạ ộ ượ ấ ậ
và
8. Kh năng c a ****** trong vi c ghi nh n các kho n l và m c đ l i nhu n mong đ iả ủ ệ ậ ả ỗ ứ ộ ợ ậ ợ
t i thi u ch p nh n đ c cho t ng m c đ r i ro.ố ể ấ ậ ượ ừ ứ ộ ủ
3.3. Xác đ nh các r i ro hi n có và r i ro ti m tàng trong các s nị ủ ệ ủ ề ả
ph m và ho t đ ng tín d ng c a ******ẩ ạ ộ ụ ủ
C s cho vi c qu n lý r i ro tín d ng hi u qu là vi c xác đ nh nh ng r i ro ti m tàng vàơ ở ệ ả ủ ụ ệ ả ệ ị ữ ủ ề
r i ro hi n có trong b t c s n ph m hay ho t đ ng nào c a Ngân hàng. M t m c đ r iủ ệ ấ ứ ả ẩ ạ ộ ủ ộ ứ ộ ủ
ro tín d ng ch p nh n đ c có th đ c thi t l p ch sau khi đã xác đ nh đ c nh ng nhânụ ấ ậ ượ ể ượ ế ậ ỉ ị ượ ữ
t t o nên r i ro tín d ng. Vi c Ngân hàng phát hi n t t c các r i ro tín d ng trong cácố ạ ủ ụ ệ ệ ấ ả ủ ụ
s n ph m và ho t đ ng c a mình là r t quan tr ng. Đ làm đ c nh v y Ngân hàng c nả ẩ ạ ộ ủ ấ ọ ể ượ ư ậ ầ
xem xét k l ng các đ c thù r i ro tín d ng c a t ng s n ph m hay ho t đ ng.ỹ ưỡ ặ ủ ụ ủ ừ ả ẩ ạ ộ
R i ro tín d ng có th đ c phát hi n qua nh ng y u t t o nên r i ro tín d ng. Các y uủ ụ ể ượ ệ ữ ế ố ạ ủ ụ ế
t t o nên r i ro tín d ng đ c trình bày d i đây:ố ạ ủ ụ ượ ướ
3.3.1. Các khách hàng khác nhau và ngành ngh khác nhau th hi n cácề ể ệ
r i ro khác nhauủ
Vi c l a ch n các khách hàng m c tiêu và ngành ngh m c tiêu là r t thi t y u đ i v iệ ự ọ ụ ề ụ ấ ế ế ố ớ
ch t l ng c a tài s n. Kh năng t n t i c a b t c ngân hàng nào cũng đ u liên quan r tấ ượ ủ ả ả ồ ạ ủ ấ ứ ề ấ
ch t ch v i kh năng t n t i c a khách hàng/ ngành ngh mà ngân hàng c p tín d ng.ặ ẽ ớ ả ồ ạ ủ ề ấ ụ
Th ng nh t v i nhi m v c a mình, ****** hi n t p trung tín d ng đáng k v i các kháchố ấ ớ ệ ụ ủ ệ ậ ụ ể ớ
hàng là DNNN, tr c thu c trung ng ho c c p đ a ph ng, ho t đ ng trong lĩnh v c s nự ộ ươ ặ ấ ị ươ ạ ộ ự ả
xu t và th ng m i. Khi Ngân hàng đa d ng hoá các ho t đ ng tín d ng đ i v i các kháchấ ươ ạ ạ ạ ộ ụ ố ớ
hàng m i, ch ng h n nh các doanh nghi p v a và nh , nh h ng đ i v i r i ro tín d ngớ ẳ ạ ư ệ ừ ỏ ả ưở ố ớ ủ ụ
c n ph i đ c xem xét.ầ ả ượ
Trên c s t ng tài kho n riêng bi t có r i ro tín d ng cao, r i ro tín d ng có th đ cơ ở ừ ả ệ ủ ụ ủ ụ ể ượ
gi m thi u thông qua nh ng bi n pháp nh : yêu c u tăng thêm tài s n th ch p và b oả ể ữ ệ ư ầ ả ế ấ ả
lãnh, giám sát ch t ch h n và yêu c u tăng thêm v n đ u t c a ch s h u. Khi cácặ ẽ ơ ầ ố ầ ư ủ ủ ở ữ
thông tin tài chính không s n có và/ho c không tin c y đ c (đi u r t ph bi n v i h uẵ ặ ậ ượ ề ấ ổ ế ớ ầ
h t các doanh nghi p v a và nh ), vi c áp d ng các bi n pháp trên là h t s c c n thi t.ế ệ ừ ỏ ệ ụ ệ ế ứ ầ ế
3
3.3.2. Các s n ph m tín d ng khác nhau th hi n các r i ro khác nhauả ẩ ụ ể ệ ủ
****** cung c p nhi u hình th c tín d ng, nh cho vay b ng đ ng Vi t Nam và ngo i t ,ấ ề ứ ụ ư ằ ồ ệ ạ ệ
cho vay h p v n, tài tr d án, b o lãnh và tín d ng th cho tài tr th ng m i. Các lo iợ ố ợ ự ả ụ ư ợ ươ ạ ạ
hình tín d ng khác nhau này ch a đ ng m c đ r i ro khác nhau.ụ ứ ự ứ ộ ủ
Lo i hình tín d ng c n ph i phù h p không ch v i nhu c u tín d ng mà còn v i m c đạ ụ ầ ả ợ ỉ ớ ầ ụ ớ ứ ộ
tin c y v kh năng tr n c a ng i vay. Đi u này ngày càng tr nên có ý nghĩa quanậ ề ả ả ợ ủ ườ ề ở
tr ng khi ****** ti p t c m r ng ho t đ ng c a mình. R i ro g n li n v i t ng lo i hìnhọ ế ụ ở ộ ạ ộ ủ ủ ắ ề ớ ừ ạ
tín d ng c n ph i đ c hi u rõ m c đ c a t ng khách hàng vay. Ch nh ng khách hàngụ ầ ả ượ ể ở ứ ộ ủ ừ ỉ ữ
có m c đ tin c y v kh năng tr n cao nh t m i đ đi u ki n đ đ c c p các lo iứ ộ ậ ề ả ả ợ ấ ớ ủ ề ệ ể ượ ấ ạ
hình tín d ng có đ r i ro cao. ụ ộ ủ
3.3.3. R i ro thanh toán g n v i các công c tài chính khác nhauủ ắ ớ ụ
R i ro tín d ng cũng phát sinh đ i v i các lo i công c tài chính không ph i là các kho nủ ụ ố ớ ạ ụ ả ả
cho vay, ch ng h n nh các giao d ch ngo i h i và các giao d ch liên Ngân hàng. R i roẳ ạ ư ị ạ ố ị ủ
c a khách quan không tr đ c n vào lúc đáo h n c a m t h p đ ng h ch toán ngoàiủ ả ượ ợ ạ ủ ộ ợ ồ ạ
b ng cân đ i k toán đ c hi u là r i ro thanh toán. R i ro này phát sinh vào th i đi m cácả ố ế ượ ể ủ ủ ờ ể
kho n thanh toán b ng các lo i ti n t khác nhau c n ph i đ c trao đ i gi a các bên c aả ằ ạ ề ệ ầ ả ượ ổ ữ ủ
h p đ ng. Đó là r i ro mà bên đ i tác không thanh toán cho ngân hàng sau khi Ngân hàng đãợ ồ ủ ố
th c hi n thanh toán cho bên đ i tác.ự ệ ố
V i s khác nhau v múi gi và gi làm vi c, r i ro thanh toán th ng ch t n t i trong vàiớ ự ề ờ ờ ệ ủ ườ ỉ ồ ạ
gi – chênh l ch th i gian gi a các kho n tr đi và thu v t ng ng. Tuy nhiên, đ l nờ ệ ờ ữ ả ả ề ươ ứ ộ ớ
c a kho n t n th t l i có th là r t l n. Trong nh ng tình hu ng đ c bi t, toàn b giá trủ ả ổ ấ ạ ể ấ ớ ữ ố ặ ệ ộ ị
thanh toán có th b m t tr ng. Th ng thì s th t b i trong vi c hoàn tr c a phía đ i tácể ị ấ ắ ườ ự ấ ạ ệ ả ủ ố
ch có tính ch t t m th i. Trong nh ng tr ng h p nh th , Ngân hàng đã th c hi n, m tỉ ấ ạ ờ ữ ườ ợ ư ế ự ệ ộ
cách không có ch ý, m t kho n cho vay ng n h n đ i v i phía đ i tác. M c đ r i roủ ộ ả ắ ạ ố ớ ố ứ ộ ủ
đ c quy t đ nh b i nh ng dàn x p cho vi c thanh toán, ch ng h n th i h n trao đ i,ượ ế ị ở ữ ế ệ ẳ ạ ờ ạ ổ
quy t toán thanh toán và vai trò c a trung gian thanh toán và đ n v thanh toán bù tr .ế ủ ơ ị ừ
3.3.4. Kh năng c p tín d ng và chuyên môn c a cán b tín d ngả ấ ụ ủ ộ ụ
R i ro tín d ng ph thu c vào năng l c c a b ph n tín d ng trong vi c phát hi n và h nủ ụ ụ ộ ự ủ ộ ậ ụ ệ ệ ạ
ch r i ro t lúc xem xét quy t đ nh cho vay cũng nh trong su t th i h n vay. Năng l cế ủ ừ ế ị ư ố ờ ạ ự
c p tín d ng ph thu c vào chuyên môn c a cán b tín d ng và các ngu n l c c a Ngânấ ụ ụ ộ ủ ộ ụ ồ ự ủ
hàng (v nhân s cũng nh v c s v t ch t). Các ngu n l c này liên quan đ n kh năngề ự ư ề ơ ở ậ ấ ồ ự ế ả
c a h th ng công ngh thông tin c a Ngân hàng trong vi c ki m soát toàn b danh m c,ủ ệ ố ệ ủ ệ ể ộ ụ
phân tích và báo cáo r i ro m t cách k p th i, cũng nh kh năng c a ngu n nhân l c trongủ ộ ị ờ ư ả ủ ồ ự
vi c x lý các nghi p v qua các công đo n c a qui trình tín d ng m t cách k p th i vàệ ử ệ ụ ạ ủ ụ ộ ị ờ
hi u qu .ệ ả
****** ch nên ti n hành các hình th c cho vay có r i ro cao h n khi Ngân hàng đã s nỉ ế ứ ủ ơ ẵ
sàng cho vi c ti p nh n các r i ro đó và có đ k năng, trình đ , h th ng và nhân s đệ ế ậ ủ ủ ỹ ộ ệ ố ự ể
cung c p, qu n lý và giám sát nh ng kho n tín d ng này. M t khung pháp lý có tính h trấ ả ữ ả ụ ộ ỗ ợ
s có l i cho ng i s d ng nh ng s n ph m ‘có r i ro cao h n’ và t o đi u ki n choẽ ợ ườ ử ụ ữ ả ẩ ủ ơ ạ ề ệ
vi c thu h i trong tr ng h p x y ra vi ph m h p đ ng.ệ ồ ườ ợ ả ạ ợ ồ
3.3.5. M c đ t p trung c a danh m c tín d ngứ ộ ậ ủ ụ ụ
M c đ t p trung trong danh m c tín d ng theo các đ c thù riêng tr c ti p nh h ng đ nứ ộ ậ ụ ụ ặ ự ế ả ưở ế
r i ro c a danh m c tín d ng. Các nhân t nh h ng tiêu c c đ n các kho n cho vay cóủ ủ ụ ụ ố ả ưở ự ế ả
4
http://digiworldhanoi.vn
m t đ c đi m nào đó trong danh m c tín d ng có kh năng gây nên th t thoát tr m tr ngộ ặ ể ụ ụ ả ấ ầ ọ
h n n u Ngân hàng có m c đ t p trung cao vào các kho n cho vay có cùng các đ c đi mơ ế ứ ộ ậ ả ặ ể
này.
****** có th h n ch r i ro do t p trung trong danh m c tín d ng b ng cách th ngể ạ ế ủ ậ ụ ụ ằ ườ
xuyên đánh giá r i ro trong t ng th tr ng, trong t ng ngành kinh t , t ng khu v c đ a lý,ủ ừ ị ườ ừ ế ừ ự ị
s n ph m và hình th c th ch p, lo i ti n t và hình th c đáo h n, t đó đ m b o duy trìả ẩ ứ ế ấ ạ ề ệ ứ ạ ừ ả ả
m t danh m c tín d ng đa d ng hoá.ộ ụ ụ ạ
3.4. Xây d ng và th c hi n các chính sách tín d ng đã đ cự ự ệ ụ ượ
v ch rõạ
M t đi u t i quan tr ng trong qu n lý r i ro tín d ng là vi c thi t k và th c hi n cácộ ề ố ọ ả ủ ụ ệ ế ế ự ệ
chính sách và quy trình b ng văn b n liên quan đ n vi c phát hi n, đánh giá, giám sát vàằ ả ế ệ ệ
ki m soát r i ro tín d ng. Các chính sách tín d ng c n ph i đ c l p m t cách rõ ràng,ể ủ ụ ụ ầ ả ượ ậ ộ
th ng nh t v i các thông l th n tr ng trong kinh doanh ngân hàng và v i các quy đ nh c aố ấ ớ ệ ậ ọ ớ ị ủ
Nhà n c, đ ng th i ph i phù h p v i b n ch t và m c đ ph c t p c a các ho t đ ngướ ồ ờ ả ợ ớ ả ấ ứ ộ ứ ạ ủ ạ ộ
c a ******. Các chính sách và quy trình đ c xây d ng và th c hi n h p lý s cho phépủ ượ ự ự ệ ợ ẽ
Ngân hàng đ t đ c nh ng m c tiêu sau:ạ ượ ữ ụ
9. Duy trì các chu n m c c p tín d ng an toàn.ẩ ự ấ ụ
10. Giám sát và ki m soát r i ro tín d ng.ể ủ ụ
11. Đánh giá đúng nh ng c h i kinh doanh m i.ữ ơ ộ ớ
12. Phát hi n và qu n lý các kho n tín d ng có v n đ .ệ ả ả ụ ấ ề
Các văn b n nghi p v tín d ng c a ****** s đ c s d ng nh m t công c h ngả ệ ụ ụ ủ ẽ ượ ử ụ ư ộ ụ ướ
d n căn b n cho các chính sách và quy trình liên quan đ n b ph n tín d ng đã đ c H iẫ ả ế ộ ậ ụ ượ ộ
đ ng Qu n tr phê duy t. M c đích c a C m nang Qu n lý R i ro này không nh m tái t oồ ả ị ệ ụ ủ ẩ ả ủ ằ ạ
l i nh ng h ng d n chi ti t cho các cán b tín d ng đ ti n hành c p tín d ng và qu n lýạ ữ ướ ẫ ế ộ ụ ể ế ấ ụ ả
các kho n vay. Các chính sách và quy trình mô t d i đây nêu b t nh ng nhân t t quyả ả ướ ậ ữ ố ừ
trình tín d ng c a ngân hàng có liên quan m t thi t đ n vi c qu n lý r i ro tín d ng:ụ ủ ậ ế ế ệ ả ủ ụ
5