Bài giảng Tài chính tiền tệ: Chương 6 - Trương Thị Thùy Trang

Ngân sách Nhà nước (NSNN) đóng vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính quốc gia, là công cụ thiết yếu để chính phủ thực hiện các chức năng quản lý, điều hành nền kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Việc hiểu rõ về NSNN không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức nguồn lực công được huy động và phân bổ, mà còn làm nổi bật tầm quan trọng của nó trong việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và đạt được công bằng xã hội. Tài liệu này nhằm mục đích cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về NSNN, từ các khái niệm cơ bản đến các thành phần chi tiết như thu, chi và cân đối ngân sách, qua đó làm rõ vai trò không thể thiếu của nó trong phát triển kinh tế-xã hội.

Sinh viên các chuyên ngành kinh tế, tài chính, quản lý công; các nhà nghiên cứu và chuyên gia trong lĩnh vực tài chính công; những người quan tâm đến chính sách kinh tế vĩ mô và quản lý ngân sách nhà nước.

Tài liệu này cung cấp một phân tích sâu sắc về Ngân sách Nhà nước (NSNN), bắt đầu bằng việc khái niệm hóa, đặc điểm hóa và làm rõ vai trò đa diện của nó như một công cụ tài chính chủ đạo. NSNN được định nghĩa là một khâu quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, một quỹ tiền tệ tập trung được tạo lập, phân phối và sử dụng bởi Nhà nước để thực hiện chức năng và mục tiêu phát triển. Các đặc điểm chính bao gồm sự gắn kết với quyền lực Nhà nước, sở hữu công và nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp. Tài liệu nhấn mạnh vai trò của NSNN trong việc cung ứng tài chính cho bộ máy Nhà nước, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ổn định thị trường, kiểm soát lạm phát và điều chỉnh thu nhập để đảm bảo công bằng xã hội. Tiếp theo, nghiên cứu đi sâu vào Thu ngân sách Nhà nước, trình bày khái niệm, các nguồn thu chủ yếu như thuế, phí, vay nợ chính phủ và viện trợ quốc tế, đồng thời phân loại và phân tích các nhân tố ảnh hưởng. Đặc biệt, thuế được xem xét chi tiết như nguồn thu chính yếu, với đặc điểm là công cụ phân phối có phạm vi rộng lớn, đối tượng nộp đa dạng và phương thức huy động mang tính bắt buộc. Cuối cùng, tài liệu sẽ đề cập đến Chi ngân sách Nhà nước và Cân đối ngân sách Nhà nước, cung cấp một cái nhìn toàn diện về cơ chế vận hành của tài chính công, hữu ích cho việc hoạch định chính sách và quản lý kinh tế vĩ mô.