Bài giảng Lý thuyết tài chính tiền tệ: Chương 4 - ThS. Huỳnh Quốc Khiêm

Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, lãi suất đóng vai trò trung tâm, là yếu tố cốt lõi phản ánh giá trị của dòng vốn và chi phí sử dụng vốn theo thời gian. Sự biến động của lãi suất không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định đầu tư, tiết kiệm của cá nhân và doanh nghiệp mà còn là công cụ vĩ mô thiết yếu trong điều hành chính sách tiền tệ quốc gia. Việc nắm vững khái niệm, bản chất và các yếu tố tác động đến lãi suất là vô cùng quan trọng đối với những ai muốn hiểu sâu về hoạt động của thị trường tài chính và cơ chế vận hành của nền kinh tế. Chương này sẽ đi sâu phân tích các khía cạnh này, từ đó cung cấp một cái nhìn toàn diện về cấu trúc và vai trò của lãi suất.

Sinh viên các ngành tài chính, ngân hàng, kinh tế học; các nhà nghiên cứu và chuyên gia tài chính cần nắm vững kiến thức cơ bản về lãi suất.

Chương này cung cấp một cái nhìn sâu rộng về lãi suất, một khái niệm trọng yếu trong tài chính và kinh tế học. Bắt đầu với việc định nghĩa lãi và lãi suất, chương làm rõ bản chất của lãi suất như là giá cả của vốn tín dụng, phản ánh chi phí sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định. Tiếp theo, tầm quan trọng đa chiều của lãi suất được nhấn mạnh, bao gồm vai trò kích thích huy động vốn, đòn bẩy cho hoạt động ngân hàng và doanh nghiệp, công cụ dự báo tình hình kinh tế, và phương tiện điều tiết vĩ mô. Chương cũng trình bày chi tiết các phương pháp tính lãi suất cơ bản, bao gồm lãi suất đơn và lãi suất kép, kèm theo các công thức tính toán cụ thể. Một phần quan trọng khác là phân loại lãi suất dựa trên nhiều tiêu chí như giá trị (danh nghĩa, thực tế, hiệu dụng), thời hạn tín dụng (ngắn hạn, dài hạn), tính ổn định (cố định, biến đổi), phương pháp trả lãi (chiết khấu, coupon, tích lũy) và nghiệp vụ ngân hàng. Đặc biệt, chương phân tích sâu các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất, chia thành nhân tố trực tiếp như cung và cầu quỹ cho vay, và nhân tố gián tiếp như lạm phát kỳ vọng, sự phát triển của nền kinh tế, tỷ suất lợi nhuận bình quân, chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố này giúp giải thích sự biến động của lãi suất trên thị trường. Tổng thể, chương trang bị kiến thức nền tảng vững chắc để hiểu rõ cơ chế hình thành, vai trò và tác động của lãi suất trong nền kinh tế.