Thieát Keá Heä Thoáng Soá
Trang 1
Thieát Keá Heä Thoáng Soá
Trang 2
Chöông 1. CAÙC HEÄ THOÁNG SOÁ ÑEÁM VAØ MAÕ
Ñeà Cöông
Caùc phöông phaùp chuyeån ñoåi giöõa caùc heä thoáng soá ñeám.
Soá nhò phaân khoâng daáu vaø caùc pheùp toaùn soá hoïc treân soá nhò phaân khoâng daáu.
Soá nhò phaân coù daáu vaø caùc pheùp toaùn soá hoïc treân heä thoáng soá nhò phaân
Caùc boä maõ BCD vaø caùc pheùp toaùn coäng, tröø treân maõ NBCD.
Caùc loaïi maõ khaùc: maõ ASCII, maõ quaù 3, maõ quaù 6, maõ Gray.
Kieåm tra loãi baèng phöông phaùp chaün leû.
Muïc Ñích
Sau khi hoaøn thaønh chöông naøy, baïn phaûi naém ñöôïc kieán thöùc:
Caùc phöông phaùp chuyeån ñoåi töø moät heä thoáng soá ñeám naøy sang heä thoáng soá
ñeám khaùc.
Caùch bieåu dieãn soá nhò phaân coù daáu vaø khoâng daáu trong heä thoáng kyõ thuaät soá.
Caùc pheùp toaùn coäng, tröø, nhaân, chia treân soá nhò phaân coù daáu.
Caùc boä maõ BCD vaø pheùp toaùn coäng treân maõ NBCD.
Moät soá loaïi maõ thoâng duïng trong kyõ thuaät vaø öùng duïng cuûa chuùng.
Moät phöông phaùp kieåm tra loãi thoâng duïng khi truyeàn thoâng tin.
Caùc Thuaät Ngöõ Tieáng Anh:
Binary-Coded-Decimal code (BCD): Maõ thaäp phaân ñöôïc maõ hoùa döôùi daïng
nhò phaân.
Alphanumeric code: Maõ kyù töï
American Standard Code for Information Interchange (ASCII): Maõ trao ñoåi
thoâng tin theo tieâu chuaån Myõ.
Parity method: Phöông phaùp kieåm tra chaün-leû
Parity bit: Bit kieåm tra
Institute Electrical and Electronics Engineers (IEEE): tieâu chuaån kyõ thuaät
trong ñieän vaø ñieän töû
Thieát Keá Heä Thoáng Soá
Trang 3
1.1- Caùc Phöông Phaùp Chuyeån Ñoåi Giöõa Caùc Heä Thoáng Soá Ñeám
1.1.1- Chuyeån ñoåi töø soá nhò phaân sang soá thaäp phaân
Caùch chuyeån ñoåi naøy ñaõ trình baøy ôû chöông tröôùc, giôø nhaéc laïi.
Cho 2 soá 101B vaø 1011.11B ta coù keát quaû cuï theå theo baûng sau:
24
23
22
21
20
Dấu
2-1
2-2
2-3
2-4
2-5
1
0
1B
0
1
1
1
1B
Baûng 1. Quy taéc bieåu dieãn moät heä thoáng nhò phaân
101B = 1x22 + 0x21 + 1x20 = 4 + 1 = 5D
1011.11B = 1x23 + 0x22 + 1x21 + 1x20 + 1x2-1 + 1x2-2 = 8 + 2 + 1 + 0.5 +
0.25 = 11.75D
1.1.2- Chuyeån ñoåi töø soá baùt phaân sang soá thaäp phaân
Caùch chuyeån ñoåi naøy ñaõ trình baøy ôû chöông tröôùc, giôø nhaéc laïi.
Cho 2 soá 276O vaø 1563.18O, ta coù keát quaû cuï theå theo baûng sau:
84
83
82
81
80
Dấu
8-1
8-2
8-3
8-4
8-5
2
7
6
1
5
6
3
1
8
Baûng 2. Quy taéc bieåu dieãn moät heä thoáng baùt phaân
276O = 2x82 + 7x81 + 6x80 = 128 + 56 + 6 = 190D
1563.18O = 1x83 + 5x82 + 6x81 + 3x80 + 1x8-1 + 8x8-2 = 512 + 320 + 48 +
3 + 0.125 + 0.125 = 883.25D
1.1.3- Chuyeån ñoåi töø soá thaäp luïc phaân sang soá thaäp phaân
Caùch chuyeån ñoåi naøy ñaõ trình baøy ôû chöông tröôùc, giôø nhaéc laïi.
Cho 2 soá 276H vaø 1A6F.08H, ta coù keát quaû cuï theå theo baûng sau:
164
163
162
161
160
Dấu
16-1
16-2
16-3
16-4
16-5
2
7
6H
1
A
6
F
0
8H
Baûng 3. Quy taéc bieåu dieãn moät heä thoáng thaäp luïc phaân
Thieát Keá Heä Thoáng Soá
Trang 4
276H = 2x162 + 7x161 + 6x160 = 512 + 112 + 6 = 630D.
1A6F.08H = 1x163 + 10x162 + 6x161 + 15x160 + 0x16-1 + 8x16-2 = 4096 +
2560 + 96 + 15 + 0.03125 = 6767.03125D.
1.1.4- Chuyeån ñoåi töø soá thaäp phaân sang soá nhò phaân
Caùch chuyeån ñoåi:
Soá thaäp phaân goàm hai phaàn: phaàn nguyeân vaø phaàn ñònh trò.
Soá nhò phaân töông öùng cuõng seõ goàm hai phaàn: phaàn nguyeân vaø phaàn
ñònh trò.
Böôùc 1: laáy phaàn nguyeân cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi chia nguyeân cho 2,
ta coù keát quaû goàm hai phaàn: keát quaû nguyeân vaø soá dö. Ghi laïi soá dö.
Böôùc 2: neáu keát quaû nguyeân chöa baèng 0, laáy keát quaû nguyeân ñoù chia
tieáp cho 2 vaø ghi laïi soá dö nhö böôùc 1 cho ñeán khi naøo keát quaû nguyeân
baèng 0.
Böôùc 3: vieát laïi chuoãi soá dö ñaõ ghi theo thöù töï ngöôïc töø döôùi leân treân,
ta ñaõ coù phaàn nguyeân soá nhò phaân töông öùng vôùi phaàn nguyeân soá thaäp
phaân caàn ñoåi.
Böôùc 4: laáy phaàn ñònh trò cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi nhaân cho 2, ghi laïi
keát quaû nguyeân.
Böôùc 5: neáu keát quaû nhaân 2 vaãn coøn phaàn ñònh trò, laáy phaàn ñònh trò
ñoù tieáp tuïc nhaân 2 vaø ghi laïi keát quaû nguyeân nhö böôùc 4 cho ñeán khi
naøo phaàn ñònh trò baèng 0.
Böôùc 6: vieát laïi chuoãi keát quaû nguyeân ñaõ ghi theo thöù töï thuaän töø treân
xuoáng döôùi, ta ñaõ coù phaàn ñònh trò soá nhò phaân töông öùng vôùi phaàn ñònh
trò cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi.
Ví duï: ñoåi soá 29.375D thaønh soá nhò phaân
Laáy phaàn nguyeân laø 29 ñeå ñoåi
14
2
29
dö ............................................................................. 1
7
2
14
dö ................................................................................ 0
3
2
7
dö .................................................................................. 1
1
2
3
dö .................................................................................. 1
0
2
1
dö ................................................................................. 1
29D = 11101B
Laáy phaàn ñònh trò 0.375 ñeå ñoåi
0.375 x 2 = 0.75 phaàn nguyeân ............................................. 0
0.75 x 2 = 1.5 phaàn nguyeân ................................................. 1
0.5 x 2 = 1.0 phaàn nguyeân ................................................... 1
Thieát Keá Heä Thoáng Soá
Trang 5
0.375D = 011B
Vaäy 29.375D = 11101.011B
1.1.5- Chuyeån ñoåi töø soá thaäp phaân sang soá baùt phaân
Caùch chuyeån ñoåi:
Soá thaäp phaân goàm hai phaàn: phaàn nguyeân vaø phaàn ñònh trò.
Soá baùt phaân töông öùng cuõng seõ goàm hai phaàn: phaàn nguyeân vaø phaàn
ñònh trò.
Böôùc 1: laáy phaàn nguyeân cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi chia nguyeân cho 8,
ta coù keát quaû goàm hai phaàn: keát quaû nguyeân vaø soá dö. Ghi laïi soá dö.
Böôùc 2: neáu keát quaû nguyeân chöa baèng 0, laáy keát quaû nguyeân ñoù chia
tieáp cho 8 vaø ghi laïi soá dö nhö böôùc 1 cho ñeán khi naøo keát quaû nguyeân
baèng 0.
Böôùc 3: vieát laïi chuoãi soá dö ñaõ ghi theo thöù töï ngöôïc töø döôùi leân treân,
ta ñaõ coù phaàn nguyeân soá baùt phaân töông öùng vôùi phaàn nguyeân soá thaäp
phaân caàn ñoåi.
Böôùc 4: laáy phaàn ñònh trò cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi nhaân cho 8, ghi laïi
keát quaû nguyeân.
Böôùc 5: neáu keát quaû nhaân 8 vaãn coøn phaàn ñònh trò, laáy phaàn ñònh trò
ñoù tieáp tuïc nhaân 8 vaø ghi laïi keát quaû nguyeân nhö böôùc 4 cho ñeán khi
naøo phaàn ñònh trò baèng 0.
Böôùc 6: vieát laïi chuoãi keát quaû nguyeân ñaõ ghi theo thöù töï thuaän töø treân
xuoáng döôùi, ta ñaõ coù phaàn ñònh trò soá baùt phaân töông öùng vôùi phaàn ñònh
trò cuûa soá thaäp phaân caàn ñoåi.
Ví duï: ñoåi soá 129.375D sang soá baùt phaân
Laáy phaàn nguyeân laø 129 ñeå ñoåi
16
8
129
dö ............................................................................. 1
2
8
16
dö ................................................................................ 0
0
8
2
dö ................................................................................. 2
129D = 201O
Laáy phaàn ñònh trò laø 0.375 ñeå ñoåi
0.375 x 8 = 3.0 phaàn nguyeân ............................................... 3
0.375D = 0.3O
Vaäy 129.375D = 201.3O