3/4/2021
1
CHƯƠNG 3
Đặc điểm hình thái phân
loại thực vật bậc cao
HOÀNG Việt
Khoa Sinh học – CNSH / HCMUS, 2021
hviet@hcmus.edu.vn
• Tất cả thực vật đều có tên khoa học ?
• Làm sao biết một loài thực vật có hoặc
không có tên khoa học ?
Các bước phân tích
•Mô t: hình thái, s lưng, kích thước, mu sc
• Mô tả các đặc điểm hình thái cơ quan sinh dưỡng
– Đặc điểm thông thường: dng sng, thân, lá, dip tự,…
– Đặc điểm đặc bit: gai, vảy, “c”, mi thơm,…
• Giải phẩu cơ quan sinh sản
– Hình thái ngoài : phát hoa, hoa
– Giải phẩu : ♂& ♀
•Tra khóa phân loại v so mu
Các cơ quan … Hoa / Phát
hoa
Lá
Thân /
Cành
Cơ quan dưới mặt đất
Gc
Cơ quan trên mặt đất
Đời sng (duration) và dng sng (habit)
•Đời sng: thời gian sng ca một cá thể
– Nhất niên: sinh trưởng và phát triển trong 1 ma
– Lưỡng niên: # 2 ma
– Đa niên: ≥ 3 ma
•Dạng sng: hình thức thể hin ca cây
– Phụ sinh, hoi sinh, ký sinh
– Dng gỗ: mô mộc hin din trong thân sơ lập
– Dng bụi: mô mộc hin din trong một vài cành nhánh và
thường thấp hơn dng mộc
– Dng thảo: cây thiếu mô mộc
– Dây leo: thực vật leo bám, có mô gỗ
– Cây bò, trườn: thực vật nằm gá trên một giá thể
1 2
4 5
6 7
3/4/2021
2
Dây leo (lianas)
H rễ
1. Rễ
2. Rễ kh sinh
3. Rễ c
4. Rễ chân nôm
5. Phế căn
Các kiểu hình thái rễ
Rễ cọc
Rễ chm
Rễ bất định
Ficus sp. Avicenia sp.
Rhizophora sp.Daucus carota
Rễ củ Rễ chân nôm
Rễ phế căn
Rễ xiết cổ
8 9
10 11
12 13
3/4/2021
3
Thân - nhánh
Thân
•Thân: trục chnh ca cây
•Kiểu thân : không thân, thng đứng, mảnh
khảnh, thân bò lan, thân r (Poaceae), thân
rễ (căn hành)
Thân thng đứng
Thân bò lanThân leo
Thân / cành nhánh
Trục ca cây bao gồm mắc (nt – nodes, nơi mà lá và các chồi
bên được sinh ra) cách nhau ra bằng các lóng
Sự thay đổi của thân: HÀNH (BULB)
Thân
• Sự phân nhánh : không/có phân nhánh (gừng,
chuối), xoắn c hoặc lưỡng phân, xen hoặc
đi hoặc chụm,….
Disporum calcaratum Nageia wallichiana
Thân
• Đặc bit : gai, tua cun, cành dng lá
(dip chi-cladode)
14 15
16 17
18 19
3/4/2021
4
Thân
• Căn hành và c, thân mọng nước
Sự thay đổi của thân: GIÒ
• Giò (corm) là phần thân phình to một cách chắc chăn
và nằm dưới mặt đất, thường chứa dưỡng chất
Sự thay đổi của thân: CĂN HÀNH
Sự thay đổi của thân: STOLONS
dưới mặt đất
trên mặt đất
Sự thay đổi của thân: thân củ (tubers)
Khoai tây: Solanum
tuberosum
Lá
20 21
22 23
24 25
3/4/2021
5
• Thành phần : cung lá + phiến lá (+ phụ bộ)
Lá thiếu vắng cung lá
được gọi là lá không
cuống
đỉnh lá
bìa lá
đáy lá
phiến
cung
lá bẹ
• Cấu trúc : đơn, kép lông chim (n lần),
kép chân chim
Dip tự :
1. Xen, đi, vòng (chụm): p= 1~n
2. Ôm thân, xuyên lá, hợp cành, bọc cành
3. Đường xoắn c, song đnh
Xen
Đi
Vòng
26 27
28 29
30 31