Bài giảng Triết học: Chương 4 - TS. Tô Văn Sông

Nhận thức luận, hay lý thuyết về tri thức, là một trong những bộ phận cốt lõi của triết học, đóng vai trò nền tảng trong việc định hình cách chúng ta hiểu về thế giới và vị trí của con người trong đó. Việc nghiên cứu bản chất, nguồn gốc, giới hạn và giá trị của tri thức không chỉ là một vấn đề học thuật thuần túy mà còn có ý nghĩa sâu sắc đối với mọi hoạt động tư duy và thực tiễn. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về nhận thức luận, phác thảo các quan điểm chính qua các thời kỳ và các nền triết học khác nhau, từ đó làm rõ vai trò và tầm quan trọng của nó trong việc khám phá chân lý và phát triển tri thức.

Sinh viên, học viên cao học, giảng viên và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực triết học, khoa học xã hội và nhân văn.

Tài liệu này trình bày một cách có hệ thống về nhận thức luận, bắt đầu bằng việc định nghĩa khái niệm cốt lõi này và phân tích vai trò, ý nghĩa của nó trong hệ thống triết học. Phần đầu tiên đi sâu vào bản chất của quá trình nhận thức, các quy luật chi phối và các điều kiện để đạt tới chân lý. Sau đó, bài viết cung cấp một cái nhìn khái quát về lịch sử triết học phương Đông và phương Tây, trình bày các trường phái tư tưởng chính như Niaja, Vaisêsika, Mặc gia và duy vật biện chứng của Đêmôcrít, mỗi trường phái đều có những đóng góp độc đáo vào cách hiểu về tri thức và các phương pháp nhận thức đáng tin cậy. Tài liệu nhấn mạnh sự khác biệt giữa nhận thức cảm tính và lý tính, cùng với các phương pháp nhận thức logic như quy nạp, so sánh, giả thuyết và định nghĩa. Cuối cùng, nó tập trung vào nhận thức luận duy vật biện chứng, đặc biệt là nguyên tắc thống nhất lý luận và thực tiễn, và sự vận dụng của nguyên tắc này vào sự nghiệp đổi mới tại Việt Nam. Việc nghiên cứu những nội dung này không chỉ giúp độc giả thấu hiểu các phương pháp luận cơ bản mà còn trang bị nền tảng tư duy phê phán cần thiết để đánh giá các luận điểm về tri thức trong nhiều lĩnh vực khác nhau.