TƯƠNG TÁC BỆNH HỌC VI RÚT - VI KHUẨN
TRONG NHIỄM TRÙNG HÔ HẤP CẤP TÍNH
PGS.TS.NGUYỄN HUY
LỰC
TÓM TẮT
- Nhiễm trùng ĐHH do VR và VK: Nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật
và tử vong trên toàn thế giới.
-Đồng nhiễm VR-VK : Tăng mức độ nặng của bệnh so với nhiễm trùng
đơn lẻ.
- Cúm và VP: Nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do bệnh truyền nhiễm,
luôn nằm trong số 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở Hoa Kỳ( 50
000 ca tử vong/ năm. 3,5 triệu người bị tác động các bệnh nhiễm trùng
hô hấp do vi rút và vi khuẩn hàng năm).
-Xác định chính xác nguyên nhân: khó khăn vì: nhiều bệnh
nhiễm trùng đường hô hấp dưới gây ra bởi nhiều mầm bệnh.
- VP do VK là một biến chứng chính của cúm
-Đại dịch cúm 2009: 25 đến30% trường hợp nặng phải nhập viện do bội
nhiễm VK; 50% trường hợp tử vong.
-Hiểu rõ được mối tương tác VK-VR: CĐ và ĐT hiệu quả hơn
DỊCH TỄ VIÊM PHỔI DO VI KHUẨN, VI RÚT
-100 năm qua, bốn đại dịch cúm đã ảnh hưởng đến Hoa Kỳ và thế
giới:Năm 1918 có 500 triệu người trên toàn thế giới, 50 triệu người tử
vong( 5% tử vong sớm ở những ngày đầu bị nhiễm bệnh, còn lại hầu hết
các trường hợp tử vong xảy ra từ ngày 7 đến ngày 14 sau nhiễm trùng) .
+ Hai hội chứng bệnh lý lâm sàng biểu hiện ở những BN tử vong: 10 đến
15% trường hợp tử vonng hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng và 85 đến
90% trường hợp tử vong do viêm phế quản phổi cấp tính và nguyên
nhân xác định là vi khuẩn( S. pneumoniae phổ biến nhất) .
-Nhiễm virus cúm kết hợp với bội nhiễm vi khuẩn là nguyên nhân chính
gây tử vong trong đại dịch cúm.
-Hai đại dịch cúm năm 1957 và 1968 gây ra bởi hậu duệ
của virut cúm của đại dịch1918 (H2N2 và H3N2, tương
ứng): Tử vong vì VP do VK sau nhiễm cúm vẫn chủ yếu do
S. Aureus và do S. Pneumoniae và chiếm 44% số ca tử
vong.
-Đại dịch cúm năm 2009:
+gây ra bởi VR cúm A H1N1: 200.000 ca tử vong do nhiễm
trùng hô hấp.
+ 25% và 50% có VP bội nhiễm VK nặng ở cả trẻ em và
người lớn. Vi khuẩn S. aureus và S. pneumoniae là những
sinh vật gây biến chứng phổ biến nhất được tìm thấy trong
các mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân bị bệnh nặng.
Các vi khuẩn thường gây nhiễm trùng đường hô hấp sau nhiễm vi
rút.
-Đồng nhiễm VK, VR được coi là phổ biến và có ý nghĩa lâm sàng, mặc
dù tỷ lệ chính xác rất khó xác định vì nhiều lý do: + ngoại trú: có tiền sử
nhiễm trùng hô hấp, nhưng thường bỏ qua không có xét nghiệm nguyên
nhân vi sinh.
+Những BN nhập viện: xác định căn nguyên vi sinh cũng khó khăn
vì cơ sở xét nghiệm, lấy bệnh phẩm không đạt chuẩn...
- VP và các bệnh nhiễm trùng ĐHH dưới thường trùng với thời gian
nhiễm các vi rút ĐHH, đặc biệt là cúm và VR hợp bào hô hấp.
- Mối liên quan giữa cúm và viêm phổi do vi khuẩn từ lâu đã được công
nhận.khi nuôi cấy VK dương tính, vi khuẩn thường gặp là S.
pneumoniae, S. aureus, S. pyogenes, H.influenzae hoặc sự kết hợp của
các vi khuẩn này .