Bài học cũ tăng thêm sức sống cho
doanh nghiệp mới
Chẳng có gì phải che giấu về việc Kaleil Isaza Tuzman và Thomas Herman đã
có được vài bài học sau khi công ty mạng mới thành lập Govworks thất bại vào cuối
năm 2000. Sự ra đi đầy bê bối của Govworks.com - nhà cung cấp dịch vụ chính phủ
trực tuyến, đã được ghi vào bộ phim tài liệu “Starup.com” năm 2001. Bộ phim này kể
về một công ty được tài trợ $60 triệu đã phát triển quá nhanh và mất phương hướng
trọng tâm. Thời điểm khó khăn bắt đầu khi Isaza Tuzman sa thải Herman, người bạn
từ thuở “thanh ngưu trúc mã” và là đồng sáng lập Govworks.
Được thành lập năm 1999, Govworks đã mở rộng tới hơn 200 nhân viên chỉ
trong một năm. Nhưng quả bong bóng Internet đã nổ, vốn tài trợ kiệt quệ. Govworks
đã không kiếm ra đủ tiền để có thể tiếp tục hoạt động. Hãng phải tuyên bố phá sản vào
cuối năm 2000, First Data Corp. và American Management Systems Inc. đã mua hết
mọi tài sản của hãng.
Isaza Tuzman và Herman đang cố bỏ lại sau lưng nỗi đau do “Startup.com” gây
ra. Nhưng mỗi khi có thể, họ lại dùng lại nó như một điểm mạnh của mình. Nhưng giờ
đây, cả hai người đều nói rằng mình đã nhận được bài học thích đáng, và họ đang áp
dụng những bài học đó trong một vụ kinh doanh mới.
Isaza Tuzman, 30 tuổi, hiện lãnh đạo Recognition Group, một công ty ở New
York chuyên đầu tư và cố vấn cho các công ty gặp khó khăn. Herman, 31 tuổi, là đối
tác góp vốn với hãng này mặc dù gần đây vắng mặt ở công ty để về giúp cho công ty
của cha mình ở New Hampshire. Những người bạn đã hàn gắn lại mối quan hệ sau sự
sụp đổ của Govworks.
Recognition Group tìm cách kiểm soát vốn ở những công ty gặp khó khăn có
doanh thu hàng năm ít hơn $150 triệu. Hãng này hoạt động đại diện cho các hãng cổ
phiếu tư nhân và một số ngân hàng. Kể từ cuối năm 2000, Recognition Group đã tư
vấn cho khoảng 25 công ty và mua cổ phiếu kiểm soát trong 3 công ty. Isaza Tuzman
cho biết hãng đã bán 2 công ty trong số đó và thu được khoản lợi nhuận đáng kể. Một
trong những công ty được Recognition Group đầu tư là KPE - một nhà cung cấp dịch
vụ truyền thông. R.Group đã mua được KPE vào cuối năm 2001 rồi bán cho
Mobilocity Inc., một nhà cung cấp dịch vụ vi tính di động ở New York vào tháng Hai
vừa qua. Recognition Group còn mua PureCarbon, một nhà cung cấp dịch vụ ứng
dụng ở Sunnyvale, California đầu năm nay rồi bán cho Workstream Inc., một hãng
cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp ở Ottawa vào tháng 6.
Lợi nhuận dồi dào thu được từ hai vụ mua bán này gấp khoảng tám lần số vốn
đầu tư ban đầu. Isaza từ chối không cho biết thêm chi tiết và không tiết lộ vụ đầu tư
thứ ba của họ là gì. Recognition Group sẽ cố gắng chuyển trọng tâm từ dịch vụ tư vấn
sáng đầu tư cổ phiếu tư nhân. Tuzman cũng đang cố gắng chuyển từ mô hình quỹ thế
chấp - tức là công ty tư vấn, trong đó công ty phải xin ý kiến nhà đầu tư trước khi thực
hiện bất cứ vụ làm ăn nào – sang mô hình mà các nhà đầu tư ít kiểm soát hơn.
Tuzman, hồi còn làm việc cho ngân hàng đầu tư Goldman Sachs Group Inc.
trước vụ Govworks, đã viết một cuốn sách về vấn đề thành lập doanh nghiệp và được
xuất bản tại Nhà xuất bản Trường Quản trị Kinh doanh Harvard vào tháng 1/2003.
Tuzman cho biết: “Việc chuyển mô hình kinh doanh là kế hoạch của tôi trong 10 – 15
năm tới. Tôi đang cố gắng kết hợp nhuần nhuyễn những gì tôi đã làm ở Goldman
Sachs với những gì tôi đã cố làm ở Govworks, và sẽ làm việc tích cực với các công ty
nhỏ để giải quyết những vấn đề khó khăn của họ.”
Danh tiếng lan đi từ bộ phim “Startup.com” thực sự là một sự buồn vui lẫn lộn.
Khi Tuzman gặp gỡ các khách hàng tiềm năng và đối tượng đầu tư, họ thường nhận ra
anh nhờ xem bộ phim này. Ban đầu anh kể cho họ nghe về những gì anh cho là tin
xấu: “Tôi đã mất nhiều tiền cho một số người rất nhiều quyền lực. Tôi tưởng là tôi
thông minh hơn thực tế và vì thế đã đưa ra những quyết định ngu xuẩn. Kết quả là
danh tiếng của tôi đã bị kém đi, đây là điều anh cần biết trước khi muốn làm việc cùng
tôi.” Sau đó là tin tốt lành: “Tôi đang cố gắng quốc tế hoá những bài học tôi nhận được
và tránh những sai lầm tương tự trong tương lai. Tôi cũng hăng hái như bất kỳ doanh
nhân nào khác vì tôi đang cố gắng lấy lại danh tiếng của mình.” Một trong những bài
học lớn nhất mà Tuzman nhận được là các bên tham gia vào một doanh nghiệp mới
khởi sự phải nói chuyện thực sự với nhau. Isaza Tuzman nói: “Hãy nói một cách trung
thực, nói hết và nói càng sớm càng tốt.” Chẳng hạn như các nhà đầu tư cần sẵn lòng
nói với người điều hành doanh nghiệp về việc họ định thực hiện những “hành động
quyết liệt và căn bản” với một doanh nghiệp mới khởi sự đang gặp khó khăn.Người
điều hành doanh nghiệp cần phải sẵn lòng nghe những ý kiến bất đồng, dù ý kiến đó là
từ các nhà đâu tư hay từ bất cứ bộ phận nào trong công ty. Những người sáng lập
doanh nghiệp cũng phải sẵn lòng bước sang một bên để nhường cho các giám đốc có
kinh nghiệm hơn điều hành công ty của mình.
Một bài học nữa là hãy giải quyết các vấn đề trước khi quá muộn. Một sai lầm
chung của những người điều hành doanh nghiệp là phủ nhận sự thật khi công ty đang
gặp rắc rối. Herman bổ sung một sai lầm nữa, đó là: công ty cố gắng phát triển quá
nhanh mà lại không định hướng các trọng tâm phát triển cơ bản.
Bài học oái oăm là các nhà đầu tư cổ phiếu tư nhân cuối cùng hoá ra không phải
những kẻ tồi tệ. Trong phim “Startup.com,” Herman tỏ ra khinh bỉ Highland Capital
Partners (Lexington, Massachusetts), hãng đầu tư vào Govworks. Herman cho rằng
hãng này đã lợi dụng Govworks bằng cách cố gắng kiểm soát quá nhiều. Hai bên cuối
cùng không đồng ý được về các điều khoản thoả thuận.
Nhưng giờ đây, vơi tư cách là một nhà đầu tư vào các công ty gặp khủng hoảng,
Herman đã biết thông cảm hơn: “Giờ đây tôi có một quan niệm hoàn toàn khác. Nếu
chúng tôi được Highland đầu tư, chúng tôi có thể thành công hơn. Họ không chỉ muốn
xây dựng nên một công ty tuyệt vời mà họ còn có kiến thức để đóng góp vào sự
nghiệp đó nữa.”
