Bài thảo luận: Pháp luật về hợp đồng và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Việc nghiên cứu các nguyên tắc và chế định về nghĩa vụ trong pháp luật dân sự là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và công bằng trong các quan hệ xã hội. Trong bối cảnh này, chế định "thực hiện công việc không có ủy quyền" đóng vai trò quan trọng, điều chỉnh các tình huống mà một cá nhân tự nguyện hành động vì lợi ích của người khác mà không có sự ủy quyền rõ ràng. Bài thảo luận này nhằm làm rõ bản chất pháp lý của chế định này, phân tích các điều kiện áp dụng cũng như những điểm mới trong Bộ luật Dân sự 2015 so với Bộ luật Dân sự 2005. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách "thực hiện công việc không có ủy quyền" trở thành căn cứ phát sinh nghĩa vụ, đồng thời ứng dụng vào các tình huống thực tiễn để đánh giá trách nhiệm và quyền lợi của các bên liên quan.

Sinh viên luật, học viên cao học ngành luật, nhà nghiên cứu pháp luật dân sự và các chuyên gia pháp lý quan tâm đến chế định nghĩa vụ ngoài hợp đồng.

Bản thảo này tập trung phân tích sâu sắc chế định "thực hiện công việc không có ủy quyền" (Negotiorum Gestio) trong bối cảnh pháp luật dân sự Việt Nam, một khái niệm cốt lõi trong việc hình thành nghĩa vụ dân sự ngoài hợp đồng. Tài liệu bắt đầu bằng việc định nghĩa rõ ràng khái niệm này dựa trên Điều 574 Bộ luật Dân sự 2015, nhấn mạnh tính tự nguyện của người thực hiện và lợi ích của người có công việc, đồng thời lý giải tại sao đây là một căn cứ pháp lý để phát sinh nghĩa vụ. Phương pháp tiếp cận bao gồm việc phân tích so sánh giữa Bộ luật Dân sự 2005 và 2015, làm nổi bật những điểm mới quan trọng. Cụ thể, BLDS 2015 đã mở rộng phạm vi áp dụng, ví dụ như loại bỏ từ "hoàn toàn" trong điều kiện lợi ích, cho phép các trường hợp có lợi ích đan xen; làm rõ đối tượng thực hiện công việc có thể là tổ chức pháp nhân; và bổ sung các quy định về chấm dứt nghĩa vụ cũng như lựa chọn pháp luật áp dụng trong các giao dịch quốc tế. Ba điều kiện tiên quyết để áp dụng chế định này được làm rõ: hành động tự nguyện của người không có nghĩa vụ, hành động vì lợi ích của người có công việc, và việc người có công việc không biết hoặc biết mà không phản đối. Giá trị ứng dụng được thể hiện qua việc phân tích một tình huống cụ thể: trường hợp nhà thầu phụ tự ký hợp đồng mà không có ủy quyền từ chủ đầu tư. Phân tích này kết luận rằng trong tình huống đó, chế định "thực hiện công việc không có ủy quyền" không được áp dụng vì đã vi phạm các quy định nội bộ và phạm vi ủy quyền, chứ không phải đơn thuần là hành động tự nguyện không ủy quyền. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc xác định chính xác ranh giới và điều kiện của chế định, tránh việc áp dụng sai gây hậu quả pháp lý không mong muốn và đảm bảo tính chặt chẽ trong các quan hệ dân sự.