TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
TIỂU LUẬN GIỮA KÌ
Môn học: Tiền tệ - Ngân hàng
ĐỀ TÀI: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA DỊCH VỤ MUA TRƯỚC
TRẢ SAU ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
Lớp tín chỉ: TCH303GĐ1-HK2-2324).3
Giảng viên hướng dẫn: Ths. Mai Thị Hồng
Nhóm thực hiện: 14
1 Nguyễn Hải Linh 2211310062
2 Đàm Thị Thảo Vân 2214310122
3 Phạm Thị Cẩm Tú 2214310096
4 Nguyễn Hồng Hoa 2214310040
5 Nguyễn Thùy Linh 2214310066
6 Trịnh Thị Huyền Trang 2214310114
7 Phạm Thị Hồng Hạnh 2214310036
Hà Nội, tháng 3 năm 2024
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU...................................................................................................................4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT................................................................................5
1.1. Mua trước trả sau..................................................................................................5
1.2. Ngân hàng thương mại..........................................................................................5
1.3. Mô hình đánh giá (PESTEL)................................................................................5
1.3.1. Khái niệm.............................................................................................5
1.3.2. Lý thuyết về 6 yếu tố.............................................................................6
1.3.3. Vai trò của mô hình PESTEL đối với doanh nghiệp............................6
CHƯƠNG 2: \THỰC TRẠNG VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DỊCH VỤ MUA
TRƯỚC TRẢ SAU TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY.........................................................8
2.1. Tổng quan về thị trường “Mua trước trả sau” tại Việt Nam hiện nay..............8
2.2. Sản phẩm Ví trả sau của MoMo và TPBank.......................................................9
2.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ mua trước trả sau của các ngân
hàng thương mại theo mô hình Pestel.......................................................................10
2.3.1. Chính trị.............................................................................................10
2.3.2. Kinh tế................................................................................................10
2.3.3. Xã hội.................................................................................................12
2.3.4. Công nghệ..........................................................................................13
2.3.5 Môi trường..........................................................................................13
2.3.6 Pháp luật.............................................................................................14
CHƯƠNG 3:\ CƠ HỘI, THÁCH THỨC VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT CỦA DỊCH VỤ
MUA TRƯỚC TRẢ SAU ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI
VIỆT NAM.....................................................................................................................15
3.1 Cơ hội của các ngân hàng thương mại................................................................15
3.1.1 Chính phủ đưa ra chính sách kích cầu cho vay tiêu dùng...................15
3.1.2. Sự phát triển của thương mại điện tử.................................................15
3.1.3 Lợi thế trong việc tạo mối quan hệ uy tín với khách hàng..................18
3.2. Thách thức của các ngân hàng thương mại.......................................................22
2
3.2.1. Người tiêu dùng chưa quen với việc sử dụng tín dụng.......................22
3.2.2. Cạnh tranh với các nhà cung cấp Mua trước trả sau ngoài ngân hàng
................................................................................................................................23
3.2.3. Quản lý rủi ro tín dụng và bảo vệ người tiêu dùng............................24
3.2.4. Hành lang pháp lý cho Mua trước trả sau chưa hoàn thiện...............25
3.3 Một số kiến nghị và đề xuất.................................................................................25
KẾT LUẬN.....................................................................................................................28
TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................................29
DANH MỤC HÌNH
Hình 1. GDP bình quân đầu người ở Việt Nam từ 2017-2023 và dự đoán...................................11
Hình 2. Sự tăng trưởng của lạm phát ở Việt Nam từ 2017-2023 và dự đoán................................11
Hình 3. Thu nhập trung bình hàng tháng của người Việt Nam từ 2020-2023...............................12
Hình 4. Sự thay đổi trong việc áp dụng mua trước trả sau theo thế hệ trong năm 2019 và 2021. 13
Hình 5. Doanh thu TMĐT Việt Nam năm 2019-2022 (tỷ USD)..................................................16
Hình 6. Tỷ lệ phương thức thanh toán của người mua hàng online 2019-2020............................17
Hình 7. Những lý do tại sao người tiêu dùng thích MTTS............................................................18
Hình 8. Mức độ tăng trưởng của doanh số bán lẻ chung của hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tại
Việt Nam của 2023 so với 2022....................................................................................................22
Hình 9. Tỷ lệ nợ không trả trong tổng số khoản vay của Việt Nam..............................................24
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1. Tỷ lệ tăng trưởng của kênh số so với tăng trưởng toàn ngân hàng TPBank....................16
Bảng 2. Tỉ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ của hơn một ngân hàng..............................................20
Bảng 3. Tỷ lệ sử dụng các khoản vay khác của khách hàng sử dụng MTTS và không sử dụng
MTTS.............................................................................................................................................21
3
LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, khái niệm dịch vụ mua trước trả sau đã thu hút sự chú
ý đáng kể trong ngành tài chính. Phương thức thanh toán này cho phép người tiêu dùng
mua hàng và trì hoãn thanh toán cho một thời điểm sau, thường là không có lãi suất hoặc
phí. Với sự phổ biến ngày càng tăng của dịch vụ mua trước trả sau trên toàn cầu, việc
hiểu rõ cơ hội và thách thức liên quan đến xu hướng mới này là vô cùng quan trọng đối
với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
Lý do chọn đề tài này xuất phát từ sự tăng trưởng nhanh chóng của dịch vụ mua
trước trả sau trong cảnh quan tài chính toàn cầu và tác động tiềm năng của nó đối với lĩnh
vực ngân hàng truyền thống tại Việt Nam. Khi người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm các
phương thức thanh toán linh hoạt và tiện lợi hơn, dịch vụ mua trước trả sau đã trở thành
một sự lựa chọn thay thế cho thẻ tín dụng và khoản vay truyền thống. Sự thay đổi trong
hành vi tiêu dùng này có tiềm năng làm thay đổi mô hình kinh doanh truyền thống của
các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, làm cho việc thích nghi và khám phá tiềm năng
tích hợp dịch vụ mua trước trả sau vào hoạt động hiện tại trở thành vấn đề cấp bách.
Mục tiêu của nghiên cứu này là phân tích cơ hội và thách thức mà dịch vụ mua
trước trả sau mang đến cho các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Bằng cách xem xét
tình hình thị trường hiện tại, sự ưa chuộng của người tiêu dùng và các khung pháp lý,
nghiên cứu nhằm cung cấp những thông tin chi tiết về khả năng tích hợp dịch vụ mua
trước trả sau vào hoạt động hiện tại của các ngân hàng thương mại và tiềm năng lợi ích
có thể đạt được. Ngoài ra, nghiên cứu cũng sẽ khám phá các rủi ro và thách thức tiềm
tàng mà các ngân hàng thương mại có thể đối mặt khi tham gia dịch vụ mua trước trả sau.
Vì vậy, nhóm 14 chúng em chọn đề tài: “Cơ hội và thách thức của dịch vụ mua
trước trả sau đối với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam” để có thể nghiên cứu kỹ
hơn về những cơ hội cũng như thách thức của dịch vụ mua trước trả sau của các ngân
hàng thương mại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp để khắc phục những tồn đọng
trong lĩnh vực mua trước trả sau trong thời kỳ kinh tế mở. Bài tiểu luận của nhóm gồm có
3 phần: Phần 1 – Cơ sở lý thuyết, phần 2 – Thực trạng về sự phát triển của dịch vụ mua
trước trả sau tại Việt Nam, phần 3 – Cơ hội và thách thức của dịch vụ mua trước trả sau
đối với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Trong quá trình nghiên cứu đề tài chắc
chắn không tránh khỏi những sai sót, kính mong sự góp ý của cô và bạn đọc để bài tiểu
luận của nhóm chúng em được hoàn thiện hơn. Chúng em xin chân thành cảm ơn!
4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1. Mua trước trả sau
Mua trước trả sau là một hình thức thanh toán cho phép người tiêu dùng mua hàng
mà không cần phải trả tiền trước. Tiền mua hàng sẽ được đơn vị công nghệ tài chính
thanh toán cho người bán. Trong khi đó, khách hàng sẽ phải trả dần số tiền này cho đơn
vị cung cấp mua trước trả sau đó theo từng chu kỳ, có thể kéo dài trong vài tuần hoặc vài
tháng với lãi suất thấp từ 0%. Đây cũng chính là sự khác biệt lớn nhất giữa mua trước trả
sau và thẻ tín dụng khi thẻ tín dụng thường tính lãi suất. Tuy một số loại thẻ cũng ưu đãi
lãi suất 0% nhưng chỉ trong một thời gian giới hạn. Trong khi đó, các ứng dụng mua
trước trả sau đa phần không tính lãi hoặc phí và có lịch trả nợ cố định. Hình thức này chỉ
tính phí trả chậm theo % giá trị sản phẩm hoặc dịch vụ khi bạn thanh toán trễ hạn. Trong
thời kỳ kinh tế khi lạm phát cao và lãi suất tăng, MTTS có thể là một lựa chọn hữu ích
cho những người mua hàng.
1.2. Ngân hàng thương mại
Theo khoản 3 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2010, ngân hàng thương mại là
loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh
doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận.
Các ngân hàng thương mại được quy định bởi pháp luật và được phép thực hiện
nhiều loại hình kinh doanh ngân hàng. Chẳng hạn, họ có thể nhận tiền gửi có kỳ hạn và
không kỳ hạn từ khách hàng. Họ cũng có thể thực hiện nghiệp vụ chiết khấu, trong đó họ
mua các tài sản giấy như hóa đơn, sổ nợ hoặc giấy chứng nhận và trả cho người bán với
mức giá giảm. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cung cấp các dịch vụ thanh toán để
hỗ trợ việc chuyển tiền và thanh toán hóa đơn cho khách hàng. Để huy động vốn, họ có
thể phát hành chứng chỉ nhận nợ nhằm thu hút các nhà đầu tư. Ngân hàng thương mại là
cách để người tiêu dùng cá nhân quản lý tiền của họ, tiếp cận tín dụng và gửi tiền một
cách an toàn. Ngày nay, nhiều công ty fintech có thể cung cấp một số các dịch vụ giống
như ngân hàng bán lẻ thông qua nền tảng internet và ứng dụng điện thoại thông minh.
1.3. Mô hình đánh giá (PESTEL)
1.3.1. Khái niệm
Mô hình Pestel là mô hình thường được các doanh nghiệp áp dụng để đánh giá
môi trường kinh doanh, từ đó giúp xác định được các cơ hội tiềm ẩn và những rủi ro có
thể xuất hiện. PESTEL là viết tắt của sáu yếu tố chính mà mô hình này tập trung vào:
Chính trị (Political), Kinh tế (Economic), Xã hội (Social), Công nghệ (Technological),
Môi trường (Environmental), và Pháp luật (Legal).
5
