Bao Công xử án
Hồi 10
VỤ ÁN CON TRÂU
Lưu Toàn là người làng Tiểu Dương thuộc phủ Khai Phong bên Tàu,
sống về nghề làm ruộng, gia tư nghĩ cũng thường thường bực trung.
Tánh tình hiền hậu, chịu khó làm ăn. toàn không có điều tiếng chi với
xóm giềng nhưng anh chẳng ưa cho ai vay mượn mà cũng chẳng thích vay
mượn ai. Lối xóm có ai lỡ thiếu bó củi, gánh rơm lại năn nỉ anh cho mượn
xài đỡ mấy bữa sau sẽ trả, cũng đều bị Toàn cương quyết chối từ.
Vợ Toàn thường khuyên chồng:
- Thiếp tưởng chàng cũng nên nghĩ lại. Mình may được trời cho đủ
miếng cơm ăn. Người ta lỡ thiếu hụt mượn rồi trả chớ đâu có lười biếng, lạm
dụng lòng tốt của mình nay vay mai mượn thét rồi không trả đâu mà sợ.
Thiếp xin chàng nên cưu mang người lỡ bước vả lại ai nắm tay đến sáng, lỡ
khi mình cũng có lúc vậy thì hỏi ai giúp đỡ. Hơn nữa người xưa có câu “bán
anh em xa mua láng giềng gần”
Nhưng Lưu Toàn một mực không chịu:
- Tôi chẳng hề nhờ vả ai, thôi chẳng thích ai nhờ vả tôi.
Năm ấy chưa hết thu mà trời đã trở rét ghê gớm. Gia đình khá giả như
Lưu Toàn trữ được từng gian nhà củi thời đỡ cực còn những người nghèo
chạy được ôm củi thiệt là vất vả.
Một bữa có người cùng xóm tên là Bốc An thiếu củi đến hỏi mượn
Lưu Toàn.
Toàn khước từ. Bốc An năn nỉ mãi chẳng được đành lủi thủi ra về.
Vợ Toàn lại nhân dịp này khuyên lơn chồng nhưng bị Toàn bực mình
la như giặc và cấm ngặt từ nay không được đề cập đến vấn đề ấy nữa. Thế là
từ đó, vợ Toàn nín khe.
Khi mùn gặt tháng 10 đã xong, cũng như các nhà nông khác, Lưu
Toàn sai đứa cháu họ 8 tuổi hàng ngày lùa đàn trâu 4 con ra đồng cho ăn cỏ
và nghỉ xả hơi chờ vụ cấy sau. Sáng tối hai buổi, Toàn đích thân trông cho
đứa cháu họ dắt trâu đi, về. Toàn thường nhắc nhở bé chăn trâu đừng quá
mải chơi để trâu đói nhất là phải đặc biệt chăm sóc con trâu đực đầu đàn to
khỏe đã từng giúp anh rất đắc lực trong công việc đồng áng :một mình nó
làm cho khỏe bằng hai ba con khác.
Một chiều, đàn trâu lịch kịch trở về chuồng. Như thường lệ, Lưu Toàn
lại gần con trâu đực to lớn vỗ về rồi ghé vào tai con vật nói chuyện với nó
một lúc. Bỗng Lưu Toàn giật mình, anh ta vừa thấy nước từ miệng trâu nhỏ
giọt xuống đất. Toàn vội đưa tay sờ mõm con vật. Một chất nước dinh dính,
và âm ấm chảy đầy tay anh. Toàn giơ tay lên coi thấy máu đỏ lòm.
Toàn thất kinh, la gọi vợ và đứa cháu ầm ĩ. Mọi người trong nhà chạy
ùa xuống chuồng trâu, kẻ lo châm đuốc cho sáng, người lo đốt rơm sưởi ấm
cho trâu. Dưới ánh đuốc sáng rực, Lưu Toàn vạch mõm trâu ra. Lưỡi nó bị
kẻ nào xén mất một khúc đầu, máu đỏ tươi vẫn di dỉ chảy qua kẽ răng rỏ
thành giọt xuống đất. Vợ Toàn thốt một tiếng “trời”, nước mắt chạy quanh,
rồi nàng lấy tay xoa đầu con vật như để chia sẻ nỗi đau đớn với nó. Trâu ta
giương đôi mắt lờ đờ mệt mỏi nhìn nữ chủ, đầu lắc lắc mấy cái như muốn
nói vô phương cứu chữa…
Lưu Toàn hô người nhà kiếm lá dấu dịt vào vết thương cho con vật.
Máu vẫn không cầm mà con vật dường như đã đuối sức, toàn thân run lên
bần bật, rồi ngã quỵ xuống.
Biết là con vật chỉ còn chờ giờ chết, Lưu Toàn dặn vợ đứng trông
chừng rồi chàng chạy đi báo với Bao Công.
Bao Công xem đơn xong hỏi Lưu Toàn:
- Có ai thù oán nhà ngươi không?
Lưu Toàn đáp:
- Thưa Thượng quan tôi không biết được. Xin đèn trời soi xét cho.
Bao Công suy nghĩ một lát rồi bảo Lưu Toàn:
- Bây giờ chưa tối hẳn, ngươi khá về xẻ thịt ngay con trâu đó ra rồi
cho người đem bán lén khắp trong xóm cho ta.
Thấy Lưu Toàn có vẻ ngần ngại Bao Công giục:
- Nhà ngươi về làm như lời ta dặn, mau lên nhưng cấm tiết lộ cho ai
hay rằng đó là do lệnh của ta. mà phải làm ra bộ lén lút nghe chưa? Ta cũng
dặn trước hễ có động tĩnh gì thời cứ yên tâm.
Lưu Toàn đi khỏi, Bao Công chờ một lúc lâu mới gọi thơi lại cho đi
rao khắp làng trên xóm dưới hễ ai biết người làm thịt trâu lậu đem bán thời
cứ đến cáo quan sẽ được thưởng 300 quan.
Nói về Lưu Toàn về đến nhà, tuân theo lệnh Bao Công, nên giả bộ gọi
4 người nhà hàng xóm sang rồi thì thầm với họ:
- Con trâu này của tôi đáng giá 500 quan tiền hiện nó bị kẻ độc ác xén
mất lưỡi thế nào nó cũng chết đêm nay. Nếu để qua sáng mai chỉ còn nước
đem chôn thôi. vậy tôi xin các bác giúp tôi xẻ thịt nó ra đem bán cho lối xóm
thâu được đồng nào hay đồng ấy.
Tim gan trâu giữ lại làm bữa nhậu tối nay và tôi sẽ biếu mỗi bác vài
ký thịt gọi là để trả công.
Bốn người tán thành ngay và hiệp cùng Lưu Toàn kéo trâu ra vườn
sau hạ thịt. Lát sau vợ chồng Lưu Toàn chia nhau đem thịt trâu còn nóng hổi
đi bán khắp làng với giá rẻ nên lát sau họ đã thâu được gần 200 quan tiền, đi
vài nhà nữa là xong. Vừa lúc ấy tiếng mõ từ đầu xóm nởi lên và tiếp theo là
Cu Tèo, mõ làng Tiểu Dương lớn tiếng rao:
- Cốc! Cốc! Cốc! Xóm trên, nhà dưới, nhà trước, nhà sau, trên có các
cụ dưới có cô bác hãy lắng tai nghe rõ lệnh quan truyền. Cốc! Cốc! Cốc!
Quan truyền bất kỳ ai trong làng ta hễ biết kẻ làm thịt trâu lậu đem bán mau
mau trình quan mà lãnh thưởng ba trăm quan tiền tốt. Cốc! Cốc! Cốc!
Vợ Lưu Toàn nghe vậy mặt tái xanh quơ vội rổ thịt, co giò chạy một
mạch về nhà. Lưu Toàn thấy động cũng lủi mau về lòng phân vân không biết
Bao Công lập kế gì đây. Tuy có được Bao Công dặn trước nhưng Lưu Toàn
cũng vẫn thấy tim đập như trống làng. Anh ta len lén lần qua các ngõ hẻm ít
người qua lại. Toàn đang dồn bước đi mau bỗng nghe tiếng chân người chạy
huỳnh huỵch tới xáp sau lưng anh.
Rồi có tiếng đàn ông quát ngay sau gáy anh ta:
- Bắt được thằng bán thịt trâu lậu rồi, cô bác ơi.
Liền khi đó, Toàn thấy người ấy giằng lấy rổ thịt của anh và một bàn
tay túm cứng nhắc lấy áo anh. Toàn thất kinh buông rổ thịt đánh mạnh vào
tay kẻ lạ mặt rồi vùng bỏ chạy miết về nhà. Lúc đó trời đã tối rồi.
Lại nói về người lạ mặt bắt hụt Lưu Toàn liền cúi xuống lượm rổ thịt
trâu đoạn chạy đi kiếm người làm đơn cáo với Bao Công để lãng thưởng ba
trăm quan.
Tới cổng Nha, lính hầu bảo người đó đứng chờ rồi đem rổ thịt và lá
đơn trình lên Bao Công.
Xem xong đơn Bao Công truyền cho lính hầu rằng:
- Ngươi ra dẫn Bốc An là người đã có đơn tố cáo đây, vô ngay cho ta
hỏi.
Bốc An người đã mượn củi lúc trước của Lưu Toàn mà chẳng được,
khúm núm lạy chào Bao Công.