Cần bảo vệ trẻ em trong những
ngày nắng nóng
Sau 9 tháng học tập tại trường lớp, được nghỉ hè đứa trẻ nào cũng vui
thích. Để trẻ tận hưởng một mùa hè thú vị vui chơi được trọn vẹn, các bậc cha
mẹ cần quan tâm tới chúng. Cần phải hướng dẫn kỹ năng an toàn cho trẻ, luôn
luôn để mắt tới trẻ, đề phòng một số tai nạn bất thường có thể xảy ra.
Tai biến trúng nóng
Trúng nóng là một trường hợp thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân do
tiết trời quá nóng bức, trẻ mặc quần áo dày, chật và bí, ở trong những căn buồng
quá chật hẹp, nóng, không thông thoáng, ngột ngạt hơi người. Hoặc trẻ vui chơi ở
ngoài trời nắng nóng nhiệt độ quá cao. Tuy cơ thể vẫn có một số cơ quan có khả
năng điều hoà được thân nhiệt, trong đó chủ yếu là một bộ phận được gọi là
“Trung tâm điều hoà nhiệt” nằm trên não. Khi cơ thể bị nóng quá mức, trung tâm
này sẽ phản ứng lại bằng một số biện pháp để giải toả nhiệt, chủ yếu bằng cách ra
mồ hôi. Khi cơ thể xuất được mồ hôi thân nhiệt sẽ giảm xuống. ở người lớn trung
tâm điều hoà thân nhiệt đã phát triển, thì sự giải toả nhiệt có tốt hơn, do đó ít bị
trúng nóng. Nhưng ở trẻ em trung tâm này chưa phát triển hoàn chỉnh, nên sự giải
toả nhiệt chưa tốt, do đó nếu cơ thể trẻ nhiễm nóng quá lâu, rất dễ bị trúng nóng.
Điều kiện gây ra trúng nóng là nhiệt độ không khí cao, ẩm và không có gió.
Trẻ thiếu nước uống, khiến cơ thể bị nóng quá làm rối loạn hệ thần kinh trung
ương. Hệ thần kinh của trẻ nhỏ rất nhạy cảm với nhiệt, khi nhiễm nóng quá dễ bị
rối loạn tuần hoàn não, phù não và có thể chảy máu não. Từ đó làm rối loạn hoạt
động của tim mạch và hô hấp, đồng thời kèm theo rối loạn về chuyển hóa (muối,
nước), hạ glucose huyết gây ra tình trạng nguy kịch.
Triệu chứng trúng nóng dễ nhận biết. Khởi đầu là những dấu hiệu về hệ
thần kinh: Trẻ đột nhiên khóc, vật vã rồi sốt li bì, nhiều trẻ lên cơn giật. Những trẻ
đã lớn thì tự nhiên thấy tối tăm mặt mũi, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn. Thời kỳ
sau, trẻ thường sốt cao, có thể đến 40oC, mặt đỏ bừng, thân mình cũng đỏ (do giãn
mạch), vã mồ hôi; hơi thở nhanh và nóng, tim đập nhanh, mạch nhỏ khó bắt, rất
khát nước. ở thời kỳ này nếu trẻ được sơ cứu ngay sẽ dễ qua khỏi. Nhưng nếu để
trúng nóng chuyển sang thời kỳ nặng với các triệu chứng mất nước, truỵ tim mạch
(da tái nhợt, chân tay lạnh, mạch và huyết áp nhiều khi không lấy được, vô niệu...),
hôn mê... việc cứu chữa sẽ rất khó khăn.
Sơ cứu trẻ trúng nóng cần thực hiện sớm, chủ yếu là làm hạ nhiệt (đưa trẻ
ra chỗ mát, thoáng khí, cởi bỏ quần áo, lau người bằng nước mát...) và bù nước,
điện giải. Biện pháp dễ thực hiện là dùng nước khoáng, hoặc nước đun sôi để
nguội có pha ít muối, đường (1 lít nước pha với ẵ thìa cà phê muối và 2 gạt thìa
canh đường), nước hoa quả tươi. Cho trẻ uống bằng cốc và thìa nhiều lần cho tới
khi trẻ đỡ khát, tỉnh táo, đi tiểu trở lại là những triệu chứng tốt. Những trường hợp
nặng, ngoài việc sơ cứu, đồng thời cần khẩn trương gọi xe cấp cứu đến ngay.
Để phòng tránh trúng nóng, mùa hè cần cho trẻ mặc quần áo thoáng mát
bằng vải sợi bông, khi ra ngoài trời phải đội mũ. Không để trẻ ngủ dưới nắng dù
có che chắn nắng. Không để cho trẻ đi xe ô tô thời gian dài dưới trời nắng nóng,
nhất là trong khoảng thời gian từ 12 đến 16 giờ. Đem theo nước, thường xuyên
cho trẻ uống nước.
Cần hết sức thận trọng khi cho trẻ đi tắm ở sông, hồ
Và say nắng
Say nắng còn gọi là “trúng nắng” khi trẻ nô đùa, đá bóng, nhảy dây... ngoài
trời nắng. Nguyên nhân của chứng say nắng là do cơ thể đứa trẻ đã bị phơi dưới
ánh nắng nóng quá lâu, vượt quá mức chịu đựng của cơ thể, gây ra nhiều rối loạn
cho các cơ quan, nhất là cho hệ thần kinh. Cơ thể mất nhiều nước, kèm theo rối
loạn điều hòa thân nhiệt. Say nắng gần giống như trong nóng, nhưng nặng hơn.
Trúng nóng là do trung tâm điều hoà thân nhiệt không thích ứng nổi với môi
trường nóng xung quanh; còn say nắng, bản thân trung tâm điều hòa thân nhiệt bị
chấn động, bị kích thích vì tia nắng chiếu thẳng vào đầu, cổ, gáy...
Về triệu chứng, trẻ mệt mỏi, mắt lờ đờ, cơ thể nóng ran, da khô không có
mồ hôi, mặt đỏ gay, nhiệt độ cơ thể lên đến 41oC. Nhịp thở nhanh, mạch yếu khó
bắt hoặc không còn. Trường hợp nặng, trẻ hôn mê và lên cơn co giật.
Gặp trường hợp trẻ say nắng cần gọi xe cấp cứu ngay. Nhưng trước tiên cần
khẩn trương sơ cứu:
- Đặt trẻ nằm trong một phòng thoáng mát, cởi hết quần áo, để giúp cơ thể
có điều kiện giải tỏa bớt nhiệt lượng. Trường hợp say nắng được phát hiện ở ngoài
trời, có thể để cho trẻ nằm dưới bóng cây râm mát, giải tán bớt những người hiếu
kỳ xung quanh. Dùng quạt quạt mát cho trẻ.
- Dùng khăn bông rấp nước mát đắp lên đầu, lên trán trẻ để tránh tình trạng
tụ máu trên não, thường xảy ra khi nhiệt độ lên cao. Dùng một khăn bông khác,
cũng rấp nước mát lau khắp mình và chân tay trẻ. Mục đích nhằm làm mát cơ thể,
làm thông sạch các lỗ chân lông, giúp cho nhiệt lượng cơ thể dễ thoát ra.
- Cho trẻ uống nước đầy đủ để bù lại lượng nước trong cơ thể đã bị tiêu hao
do nhiệt độ cao. Có thể cho trẻ uống nước quả tươi, nước khoáng, hoặc nước đã
đun sôi để nguội. Cho uống từ từ ít một để tránh nôn.
Với các biện pháp sơ cứu trên, nhiều trẻ đã qua được cơn nguy kịch trước
khi xe cấp cứu tới.
Cảm lạnh