Bệnh mùa nóng: Chảy máu
cam ở trẻ nhỏ
Chảy máu cam (hay chảy máu mũi) là căn bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, ít
gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng rất dễ làm trẻ và người nhà lo lắng, sợ hãi.
Mỗi ngày, có hàng trăm ca chảy máu cam ở trẻ được bố mẹ đưa đến bệnh viện,
nhưng chỉ 6 đến 10% trong số đó cần ở lại bệnh viện điều trị.
Trẻ em thường bị chảy máu cam nhiều hơn người lớn do mạch máu mỏng
và sát với niêm mạc mũi. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng này, không
ngoại trừ nguyên nhân bệnh lý.
Nóng trong người
Mũi là nơi đưa lượng khí vào bên trong cơ thể. Do vậy, tất cả các nguyên
nhân làm thay đổi hoặc tổn thương khoang mũi đều dẫn tới việc chảy máu cam ở
trẻ.
- Chấn thương ở mũi: do tai nạn hay do va đập mạnh, đánh nhau. Khi bị tác
dụng lực vào mũi, sẽ làm vỡ các mạch máu trong hốc mũi gây chảy máu và nếu
nặng có thể gây mất máu với số lượng lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
- Nguyên nhân sinh lý thứ 2 rất thường gặp trong mùa hè, trẻ bị nóng trong
người làm cho các mạch máu, cấu trúc trong lỗ mũi bị vỡ, gây ngứa ngáy. Trẻ em
thường có tật hay ngoáy mũi vô tình làm vỡ mạch máu và chảy máu cam.
Có phải là bệnh lý?
Khi không có tác động gì mà bé chảy máu cam thì phụ huynh cần
kiểm tra xem trẻ có bệnh lý gì về máu không, bằng cách cho bé kiểm tra các xét
nghiệm huyết học. Theo BS Duy Long (khoa Huyết học BV Nhi Đồng 1), có rất
nhiều trường hợp (nhất là bé trai) hay bị chảy máu cam, khi đã bị thì rất lâu và khó
cầm máu, khi đó có thể trẻ mắc bệnh hemophilie hoặc xuất huyết giảm tiểu cầu.
Đây là hai bệnh lý về huyết học tương đối thường gặp ở trẻ nhỏ. Cần phải được
xét nghiệm để chẩn đoán chính xác và điều trị theo phác đồ phù hợp.
Nguyên nhân bệnh lý thứ hai là tình trạng viêm mũi ở trẻ, hiện tượng
này làm cho lớp chất nhầy bảo vệ bề mặt niêm mạc mũi bị thương tổn, vì thế các
mạch máu nằm ngay dưới đó và niêm mạc mũi cũng bị trầy xước hoặc rách. Viêm
mũi gây kích thích tạo ra các dịch rỉ viêm, gây đau, ngứa ngáy, khó chịu, làm trẻ
càng cho tay vào mũi ngoáy, gây chảy máu.
Thêm một nguyên nhân rất nguy hiểm mà phụ huynh thường bỏ qua
hoặc xem thường, đó là u xơ vòm mũi họng - một bệnh lý có thể gây tử vong và
nhiều tai biến nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh u xơ vòm mũi
họng chỉ xảy ra ở trẻ em, thường gặp ở trẻ 6-15 tuổi, phần lớn là bé trai. Triệu
chứng ban đầu là chảy máu cam, tái phát nhiều lần, số lượng máu chảy ngày càng
nhiều. Sau một thời gian, nếu không được điều trị, khối u sẽ phát triển lớn và trẻ
có thêm nhiều triệu chứng khác như tắc mũi, ù tai. Trường hợp nặng, có thể dẫn
đến tử vong. Điều mà các bác sĩ lo ngại nhất ở bệnh này là nguy cơ chảy máu ồ ạt
khi đụng vào khối u. Nếu can thiệp không khéo, máu từ khối u sẽ chảy dữ dội, khó
cầm lại được. Không ít bệnh nhân đã tử vong trên bàn mổ hoặc trong giai đoạn
thay gạc mũi sau phẫu thuật. Khối u càng lớn thì nguy cơ tử vong trong phẫu thuật
của bệnh nhân sẽ càng cao. Nếu được phát hiện sớm khi khối u còn nhỏ, bác sĩ sẽ
áp dụng phương pháp phẫu thuật nội soi để cắt bỏ u một cách dễ dàng. Nhưng khi
khối u đã lớn, bác sĩ phải cắt xương mặt để tiến vào hốc mũi loại bỏ khối u, điều
này vừa gây nguy hiểm vừa ảnh hưởng đến vấn đề thẩm mỹ cho trẻ. Vì vậy, khi
thấy trẻ em (nhất là các bé trai) có triệu chứng chảy máu cam nhiều lần, lượng
máu chảy ngày càng lớn, cha mẹ nên đưa trẻ đến chuyên khoa tai mũi họng để
khám và điều trị ngay, tránh để khối u phát triển lớn.
Xử lý khi chảy máu cam
Khi bị chảy máu cam, trẻ thường có tâm lý rất sợ hãi và hoảng loạn, vì vậy
việc đầu tiên là giúp trẻ quên đi nỗi sợ bằng cách kể một câu chuyện, hoặc xem
tivi trong lúc chờ cầm máu. Sau đó, cho bé cúi đầu ra phía trước, dùng khăn tay
hoặc bông gòn để bịt lỗ mũi ngăn không cho máu chảy ra. Giữ mũi của trẻ trong
vòng 10 phút, nhớ để ý thời gian chính xác, đừng giữ lâu quá. Tránh để cho bé
ngửa đầu ra đằng sau trong lúc đang chảy máu cam. Làm như vậy sẽ khiến cho
máu chảy xuống phía sau hốc mũi vào bao tử và có thể gây khó chịu và ói mửa.
Nếu sau 20 phút, máu trong mũi của trẻ vẫn không ngừng chảy, cần phải đưa bé
đến bác sĩ ngay, tránh để bé mất nhiều máu, xây xẩm. Bố mẹ cần thường xuyên cắt
móng tay cho trẻ để tránh tổn thương mũi. Mùa nóng, cho bé ăn nhiều rau, hoa quả
để tăng cường vitamin C, nhắc bé uống đủ nước để tránh bị nóng và khô niêm
mạc.