Bí mật thú vịvềkính thiên
văn Galilei
Kính thiên văn Galile ngày nay được nhắcđến nhưmột dụng cụquan
sát thiên văn mang tính cách mạng làm thay đổi “vịtrí của Trái Đất trên thiên
đường”.
Nhưng theo các nhà sửhọc, khi Galileo Galile giới thiệu chiếc kính thiên văn
đầu tiên của mình cho các nghịsĩthành Venice, ông đã không nói nó là dụng cụ
quan sát bầu trời mà là một thiết bịgiúp quan sát xa hơn, giúp phát hiện tàu bè
ThổNhĩKỹtrong cuộc cạnh tranh diễn ra trên biển.
Theo Alan Chapman,ĐH Oxford, chiếc kính được giới thiệu với Nghịviện
Venice từgóc độ thương mại hơn là khoa học. Sựgiàu có và sức mạnh của thành
phốcảng này phụthuộc vào sựbuôn bán trên biển, mà lúc bấy giờ đang bịThổNhĩ
Kỳcạnh tranh.
Để thuyết phục Nghịviện Venice tài trợcho mình, Galile giới thiệu chiếc kính
có tác dụng phát hiện kẻthù. Ông đã đưa một sốnghịsĩlên trên một tháp chuông ở
Venice, nơi có thểthấy tàu bè qua lại ngoài cảng và cho thấy khảnăng phóng đại
hình ảnh của chiếc kính này. Ngay lập tức, Nghịviện Venice đã có ý định tài trợcho
Galile khi ông trình bày dụng cụcải tiến này của mình.
Là một giáo sưToán tạiĐH Padua, Galile đã chếtạo kính thiên văn của mình
trên cơsởchiếcống nhòm của mộtđạo diễn kịch người Hà Lan, Johann
Lippershey. Làm từgỗvà da, kính thiên văn Galile có độ phóng đại 8 lần, vật kính
lồi và thịkính lõm, cho hình ảnh phóng đại cùng chiều.
Tuy có sựra mắt khác mụcđích nhưng đến khi hoàn thiện, chiếc kính thiên
văn của Galile hoàn thành nhiệm vụkhai sáng nhận thức vềvũtrụcho loài người.
Vào thời kỳ đó, hầu hết châu Âu đều công nhận sựgiải thích của Nhà thờ
Công giáo La Mã vềsựsáng thế, trong đó Trái Đất là trung tâm của vũtrụ.
Bằng kính thiên văn Galile, các nhà khoa học phát hiện sao Kim cũng có các
pha giống Mặt trăng, điều này đảo lộn quan niệm Trái đất là tâm của vũtrụ
Tuy nhiên, bằng kính thiên văn, các nhà khoa học quan sát sao Kim và nhận
thấy, ngôi sao này có các pha giống nhưcác pha Mặt Trăng hàng tháng. Điều này
chỉcó thểgiải thích nếu Mặt Trời là trung tâm của Thái Dương Hệ. Chiếc kính đã
làm đảo lộn niềm tin vềthuyếtĐịa tâm.
Ngoài phát hiện trên, kính thiên văn còn giúp Galile quan sát và phát hiện các
vệtinh của sao Mộc hay bềmặt Mặt trăng không nhẵn nhưtưởng tượng ban đầu
của con người và dải Ngân Hà là tập hợp của vô vàn các ngôi sao.
Một cuộc cách mạng mới trong
lĩnh vực thắp sáng.
Các nhà khoa học của trường đại học Cambridge, Anh vừa có những
bước tiến mới trong việc cải tiến Gali nitrit (GaN), một vật liệu phát ánh sáng
chói. Theo nhóm nghiên cứu, GaN được cải tiến sẽcó tiềm năng tạo ra một
cuộc cách mạng trong lĩnh vực chiếu sáng cho các hộgia đình và công sở
trong năm năm tới.
GaN đã được sửdụng cho một số ứng dụng phát sáng như đèn flash ở
camera, đèn của xe đạp, điện thoại di động và các bóng đèn bên trong xe bus, tàu
hoảvà máy bay.
Theo nhóm nghiên cứu, sửdụng GaN trong thắp sáng ởhộgia đình và công
sởlà một việc rất khó thực hiện. Nếuđạtđược, mức tiêu thụ điện thông thường để
thắp sáng sẽ được giảm mạnh trong khi lại cắt giảmđược phát thải khí các-bon
điôxit từcác nhà máy phát điện và bảo tồnđược trữlượng nhiên liệu hoá thạch.
Nhóm nghiên cứu cho rằng các bóng LED GaN có một tương lai rất hứa hẹn. Đặc
biệt là ởtuổi thọdài của chúng. Một bóng LED GaN có thểcháy trong 100.000 giờ,
cao gấp 100 lần so với một chiếc bóng đèn thông thường. Trên thực tế,điều này có
nghĩa là chỉcần thay bóng điện sau 60 năm nếu sửdụng ởhộgia đình. Ngoài ra,
không giống nhưnhững chiếc bóng đèn huỳnh quang compact tiết kiệm năng
lượng hiệnđang được sửdụng, các bóng LED GaN không chứa thuỷngân vì vậy
việc tiêu huỷchúng không làm ảnh hưởng tới môi trường.
Tuy nhiên, chếtạo các bóng LED GaN để sửdụng rộng rãi trong các hộgia đình và
công sởrất tốn kém. Bên cạnh đó, ánh sáng chói gắt của GaN cũng là một hạn chế
nữa. Nhóm nghiên cứu hiệnđang thửnghiệm một kỹthuậtđổi mớiđối với việc
phát triển GaN trên các miếng wafer silicon có đường kính 6 inch, thay vì trên các
miếng wafer saphia vẫn thường được dùng. Việc này sẽlàm giảm chi phí sản xuất
tới 10 lần và giúp cho việc chiếu sáng bằng GaN thâm nhập vào các hộgia đình và
công sở. Một dựán khác của nhóm là tạo ra sựphát sáng mô phỏng ánh nắng cho
GaN, nghiên cứu này cũng sẽcó những ích lợi lớnđối với những người bịhội
chứng trầm cảm do mùa (SAD).
Nhóm nghiên cứu dự đoán, thắp sáng bằng GaN sẽcó mặt trong các căn hộgia đình
và công sởtrong 5 năm tới. Đó không chỉlà tin vui cho lĩnh vực môi trường, mà nó
còn là lợi ích cho người tiêu dùng vềkhía cạnh thuận tiện, giảm chi phí tiêu dùng
điện và nâng cao chất lượng của cuộc sống.
Hiện tại, các bóng LED GaN được bọc phốt pho để chuyển hoá ánh sáng từxanh da
trời thành trắng. Nhưng theo các nhà nghiên cứu, có thểcó cách loại bỏlớp bọc và
tích hợp các bóng LED mini, mỗi bóng phát ra một màu khác nhau, vào một bóng
đèn tổng hợp. Liên kết với nhau, các bóng LED mini sẽphát ra ánh sáng trắng,
nhưng những người sửdụng ởhộgia đình hoặcởcông sởcó thểthay đổiđộ cân
bằng chính xác, ví dụnhưchuyển thành ánh sáng trắng xanh, để phù hợp với tâm
trạng của họ.