1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO
VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI
CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƢỜNG MẦM NON
ĐÔNG SƠN THÀNH PHỐ THANH HÓA
2
PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong toàn bộ di sản tư tưởng của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, vấn đề Bác đặc
biệt quan tâm là đào tạo con người Việt Nam thông qua hoạt động giáo dục
và gắn chặt với mục tiêu xây dựng đất nước. Người khẳng định: “Muốn xây
dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có con người xã hội chủ nghĩa”. Như
vậy để có sản phẩm con người Việt Nam mới xã hội chủ nghĩa như Người
đã chỉ ra và để hoàn thành nhiệm vụ của người thầy giáo là đào tạo cán bộ
cho dân tộc thì đội ngũ nhà giáo của Việt Nam còn phải phấn đấu nhiều hơn
nữa. Trước hết, bản thân mỗi nhà giáo phải vừa là con ngưòi mới xã hội chủ
nghĩa, vừa là một người thầy thực thụ, người có đủ năng lưc và phẩm chất,
đạo đức như Bác Hồ đã dặn: Các Thầy giáo có nhiệm vụ rất nặng nề là đào
tạo cán bộ cho dân tộc. Trong các nhiệm vụ chung của giáo dục, một nhiệm
vụ cơ bản mà nội hàm hoạt động của nó là quá trình dạy và học, với đối
tượng phục vụ chính là thế hệ trẻ. Để làm tốt nhiệm vụ này, Bác Hồ đã từng
nhắc nhở: Dạy trẻ phải “Toàn vẹn cái tính vui vẻ hoạt bát, tự nhiên, tự động,
trẻ trung của chúng, chớ nên làm cho chúng hoá ra những người già sớm”.
Việc đổi mới giáo dục hiện nay mà chúng ta đang thực hiện phải chăng là
một sự trả lại bản chất quá trình giáo dục và giảng dạy mà Bác Hồ kính yêu
của chúng ta, Người thầy vĩ đại của dân tộc đã đặt ra cách đây rất lâu. Đối
với cô Mẫu giáo Bác đã căn dặn : “Làm Mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ.
Muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ... Dạy trẻ như trồng cây non.
Trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt. Dạy trẻ tốt thì sau này các
cháu thành người tốt”. Cùng với sự đổi mới chung trong giáo dục, GDMN
với mục tiêu phát triển tổng thể trẻ trong độ tuổi Mầm non cần phải có
những đổi mới nhằm hình thành ở trẻ những năng lực chung, những nền
tảng nhân cách ban đầu.
Vui chơi là hoạt động không thể thiếu được của trẻ ở mọi lứa tuổi đặc biệt
là trẻ Mẫu giáo. Qua vui chơi không ngừng hình thành cho trẻ óc tưởng
tượng, sáng tạo, phát triển ngôn ngữ và tăng cường khả năng nhận thức mà
còn giúp trẻ thể hiện năng lực, kỹ năng, tình cảm, nguyện vọng và mối quan
hệ với những người xung quanh. Chỉ khi chơi trẻ mới tìm hiểu sự vật để thỏa
mãn nhu cầu nhận thức. Chơi là một cách để trẻ học, là con đường giúp trẻ
lớn lên và phát triển nhân cách toàn diện. Vui chơi của trẻ khác với vui chơi
giải trí của người lớn. N.K.Kơrupkia đã viết “ Đối với trẻ em trước tuổi đi
học thì vui chơi có một ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Vui chơi đối với trẻ là
học tập, là lao động và là một hình thức giáo dục nghiêm túc. Còn D.V.
3
Encônhin viết: Vui chơi là “ trường học về hành vi” là “ trường học về đạo
đức trong hành động”.
Là một cán bộ quản lý trường Mầm non, nhận thức được vị trí, vai trò, tầm
quan trọng của hoạt động vui chơi của trẻ Mầm non, đây là hoạt động chủ
đạo của trẻ tuổi Mẫu giáo, là con đường, là tiền đề cơ bản hình thành và phát
triển nhân cách cho trẻ Mẫu giáo, tạo tiền đề cho sự phát triển nhân cách của
trẻ ở các bậc học tiếp theo. Vì vậy tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp chỉ đạo
việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mẫu giáo ở trường Mầm non Đông
Sơn Thành phố Thanh Hóa” để nghiên cứu nhằm phần nào đóng góp vào
việc nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động vui chơi nói riêng và chất giáo
dục toàn diện nói chung của trường Mầm non chúng tôi.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Trên cơ sở thực trạng việc chỉ đạo tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mẫu
giáo ở trường mầm non Đông Sơn thành phố Thanh Hóa, đề xuất một số
biện pháp quản lý, chỉ đạo việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mẫu giáo
của nhà trường.
III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
1. Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến việc chỉ đạo tổ chức hoạt động
vui chơi của trẻ mẫu giáo trong trường Mầm non.
2. Nghiên cứu thực trạng vấn đề chỉ đạo tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ
mẫu giáo ở trường mầm non Đông Sơn thành phố Thanh Hóa.
3. Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo việc tổ chức hoạt động vui chơi cho
trẻ mẫu giáo của trường Mầm non Đông Sơn thành phố Thanh Hóa giai
đoạn 2009-2010.
IV. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
Các biện pháp chỉ đạo việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mẫu giáo
trường mầm non Đông Sơn thành phố Thanh Hóa.
V. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến hoạt động vui chơi của trẻ mẫu
giáo trong trường Mầm non.
Nghiên cứu các kế hoạch của nhà trường, công tác quản lý, chỉ đạo của
hiệu trưởng trong việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ Mẫu giáo.
2. Phương pháp quan sát:
Quan sát và ghi chép việc tổ chức hoạt động vui chơi của cô và trẻ Mẫu
giáo trong nhà trường.
3. Phương pháp điều tra: Bằng trò chuyện, bằng phỏng vấn.
4
Nhằm mục đích thu thập các dữ liệu, các thông tin có liên quan đến việc
chỉ đạo hoạt động vui chơi cho trẻ Mẫu giáo.
4. Phương pháp thống kê toán học: Xử lý các tài liệu, số liệu thu thập
được.
VI. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU.
* Thời gian nhận đề tài: Ngày 20 tháng 3 năm 2009.
* Thời gian nghiên cứu: 21/3/2009 đến 10/5/2009.
* Thời gian hoàn thành bản thảo:18/5/2009.
* Thời gian hoàn thành bản chính: 25/5/2009.
PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC CHỈ ĐẠO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI
CỦA TRẺ TUỔI MẪU GIÁO.
I. Cơ sở khoa học của vấn đề chỉ đạo việc tổ chức hoạt động vui chơi cho
trẻ Mẫu giáo.
1. Một số khái niệm:
1.1.Khái niệm về hoạt động vui chơi của trẻ Mẫu giáo.
Vui chơi là một hoạt động không nhằm tạo ra sản phẩm ( kết quả vật chất)
mà chỉ nhằm để thỏa mãn nhu cầu được chơi của trẻ ( kết quả tinh thần).
Nhà giáo dục người Nga K.D.uxinki cho rằng “ Trẻ chơi vì là chơi, chơi để
mà chơi, chơi mang lại niềm vui cho trẻ. Khi trẻ phải chơi theo sự áp đặt của
người lớn thì lúc ấy trò chơi không còn là trò chơi theo đúng ý nghĩa của
nó”. Khác với hoạt động khác, động cơ chơi của trẻ nằm ngay trong các
hành động chơi chứ không phải nằm trong kết quả chơi. Chính những hành
động trong khi chơi kích thích trẻ chơi và duy trì hứng thú chơi của trẻ.
Chơi là một hoạt động độc lập, tự do và tự nguyện của trẻ Mẫu giáo. Trẻ
tự mình nghĩ ra dự định và cũng tự mình tiến hành điều khiển trò chơi. Trẻ
thích thì chúng chơi với nhau, tự nguyện gắn bó nhau để cùng chơi, còn khi
trẻ chán thì chúng không chơi nữa.
Chơi của trẻ không phải là thật mà là giả vờ, nhưng sự giả vờ đó lại mang
tính chất thật. Chẳng hạn trẻ giả vờ đóng vai “ Mẹ chăm sóc cho con” nhưng
tình cảm trẻ “ trải nghiệm” làm mẹ là rất thật, lo lắng khi con ốm, nâng niu
bế ẵm con, nói âu yếm, nhẹ nhàng với con mình... Nội dung chơi của trẻ
phản ánh hiện thực xung quanh.
Trong quá trình chơi có sự liên kết hài hòa giữa hình ảnh nhân vật, hành
động chơi và lời nói với nhau, chúng tạo thành phương tiện để phản ánh hiện
thực. Khi chơi trẻ sống bằng hành động và tình cảm nhân vật, nhiều khi
nhân vật cuốn hút toàn bộ tâm trí của trẻ, trẻ cố gắng hành động phù hợp với
5
nhân vật mà chúng đóng vai. Bằng ngôn ngữ của mình trẻ cùng nhau trao
đổi, thỏa thuận làm chính xác ý định và vạch ra nội dung chơi.
Tính sáng tạo của trẻ được thể hiện rõ nét trong hoạt động chơi. Khi chơi
trẻ không “sao chép” cuộc sống mà chỉ bắt chước những gì trẻ nhìn thấy. Trẻ
lựa chọn chủ đề, phân vai tạo tình huống, hoàn cảnh chơi, sử dụng vật thay
thế trong các trò chơi sáng tạo cũng như lựa chọn các phương thức hành
động và phân chia tình huống chơi để giải quyết nhiệm vụ chơi trong các trò
chơi có luật.
1.2. Tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ Mẫu giáo.
Tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ Mẫu giáo là hoạt động có mục đích, có
kế hoạch người giáo viên Mầm non nhằm thiết kế, hướng dẫn, tạo cơ hội để
trẻ được hoạt động nhằm tạo tiền đề cơ bản trong việc hình thành và phát
triển nhân cách cho trẻ Mẫu giáo
1.3. Chỉ đạo tổ chức hoạt động vui chơi.
Chỉ đạo tổ chức hoạt động vui chơi là quá trình người cán bộ quản lý chỉ
huy, hướng dẫn, điều chỉnh giáo viên trong nhà trường tổ chức các hoạt
động vui chơi cho trẻ Mẫu giáo nhằm đạt hiệu quả cao nhất.
2. Vị trí, vai trò và tầm quan trọng của hoạt động vui chơi trong việc
hình thành và phát triển nhân cách trẻ Mẫu giáo.
Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ tuổi Mẫu giáo vì nó tạo ra
“những biến đổi về chất trong sự phát triển tâm lý của trẻ”.
Có thể thấy hai mối quan hệ trong các nhóm trẻ: Một là “ Mối quan hệ
hiện thực” giữa những trẻ em. Hai là “ Mối quan hệ giữa các vai” trong trò
chơi. Hai mối quan hệ này tác động qua lại với nhau và đều tác động đến sự
hình thành và phát triển nhân cách trẻ.
Trong trò chơi phối hợp chung, trẻ được học ngôn ngữ giao tiếp, học cách
phối hợp hành động của mình với hành động của bạn khác. Học hiểu biết lẫn
nhau và giúp đỡ lẫn nhau “ Xã hội trẻ em được hình thành”, tức là trẻ có thái
độ riêng khi tiếp xúc với những động tác bên ngoài, kể cả động tác giáo dục
của người lớn, đồng thời tình bạn của trẻ cũng được hình thành nhưng chưa
bền vững. Trong trò chơi, trẻ Mẫu giáo vừa là người tạo ra những mối quan
hệ, vừa chịu ảnh hưởng của những mối quan hệ đó. Những phẩm chất tâm lý
và đặc điểm nhân cách của trẻ đều chịu sự chi phối của những mối quan hệ
này.
Trò chơi trong giai đoạn mang tính tượng trưng là bước ngoặt của sự phát
triển tư duy, từ tư duy “Trực quan hành động” tiến tới tư duy “Trực quan
hình tượng”. Như vậy hoạt động vui chơi làm phát triển tính có chủ định của
trẻ trong quá trình tâm lý như chú ý có chủ định, ghi nhớ có chủ định...
Khi tham gia vào trò chơi đòi hỏi trẻ phải có năng lực giao tiếp. Sự thành
công hay không của cuộc chơi một phần lớn phụ thuộc vào việc trẻ nói lên ý