Bố cục trong nhiếp ảnh (phần II)
Ở bài viết trước, chúng tôi đã giới thiệu tới bạn đọc khái niệm cũng như tầm quan
trọng của bố cục trong nhiếp ảnh, đồng thời hướng dẫn bạn đọc vận dụng quy tắc
1/3 vào bố cục ảnh chụp. Bởi vì bố cục trong nhiếp ảnh là một khái niệm rộng lớn
mênh mông với vô vàn các tập con bên trong, nên người viết bài này không hề có
tham vọng sẽ tổng hợp lại “tất cả” (ngay cả từ “tất cả” ở đây cũng xin được đặt
trong ngoặc kép vì chỉ mang tính tương đối) các loại hình bố cục này. Thay vào
đó, chúng tôi sẽ giới thiệu tới các bạn một khái niệm ở mức độ tổng quát hơn, đó
là tính cân bằng trong bố cục nhiếp ảnh. Và ở phần sau của bài viết, tác giả sẽ chia
sẻ với bạn đọc một vài mẹo nho nhỏ để ảnh chụp được chuyên nghiệp hơn.
1. Tính cân bằng trong bố cục nhiếp ảnh
Tính cân bằng đóng một vai trò rất quan trọng trong bố cục tạo hình của nhiếp
ảnh. Có thể chia đặc tính này ra thành 2 dạng: cân bằng đều và cân bằng lệch.
Một ví dụ của cân bằng đều:
Trong tấm hình này, có thể thấy nhiếp ảnh gia đã đặt đường chân trời (phân cách
mặt nước) vào vị trí gần như chính giữa khung hình. Bằng cách đó, tấm hình được
chia thành 2 nửa đối xứng nhau, với các vật thể phía bên trên được mặt nước bên
dưới phản chiếu lại hoàn toàn. Kiểu cân bằng đều này rất thường được sử dụng
trong nhiếp ảnh phong cảnh và nhiếp ảnh kiến trúc, bởi nó tạo cảm giác chặt chẽ
và tĩnh lặng cho tấm hình.
Thay vì xếp đặt góc nhìn dựa trên vị trí các vật thể, cân bằng lệch lại thường là
loại bố cục được xây dựng dựa trên sự đối lập về màu sắc hoặc kích thước của các
vật thể trong khung hình:
Nhìn ảnh trên, có thể thấy rằng quy tắc 1/3 thực ra cũng là một dạng của bố cục
cân bằng lệch. Và thực vậy, cân bằng lệch là dạng bố cục mà ta sẽ thường bắt gặp
nhiều hơn trong nhiếp ảnh, bởi nó ngay lập tức dẫn dụ con mắt người xem đến với
điểm nhấn của tấm hình, trước khi “giải phóng” tầm nhìn về phía những khoảng
không gian rộng lớn hơn, qua đó tạo cảm giác nhẹ nhõm, phóng khoáng cho người
xem.
2. Một vài mẹo giúp bạn trở nên “chuyên nghiệp” hơn
Để trở thành một người chụp ảnh chuyên nghiệp – hay còn gọi là một nhiếp ảnh
gia, có lẽ là điều không tưởng và cũng không phải là mục đích của đại đa số các
bạn đọc đang đọc bài viết này. Tuy nhiên, khi đã bỏ tiền ra đầu tư một chiếc máy
ảnh cho riêng bản thân mình, dù là du lịch bình dân hay ống kính rời cao cấp, chắc
chắn không ai muốn ảnh chụp của mình chỉ dừng lại ở mức độ lưu niệm. Trong
khi việc rèn luyện kỹ năng chụp ảnh cũng như học hỏi kiến thức về nhiếp ảnh là
thứ không thể có được trong một sớm một chiều, thì một vài mẹo nho nhỏ sau đây
có thể sẽ giúp bạn trở nên “chuyên nghiệp” hơn một chút trong mắt mọi người.
Sử dụng tỷ lệ ảnh 3:2
Tỷ lệ ảnh (hay tỷ lệ khung hình) là tỷ lệ kích thước hai cạnh liền kề nhau của một
tấm hình. Tỷ lệ này về bản chất chính là tỷ lệ kích thước hai cạnh liền kề nhau của
cảm biến nằm bên trong máy. Với máy ảnh du lịch, tỷ lệ này là 3:4, trong khi đó
máy ảnh ống kính rời lại có tỷ lệ ảnh là 3:2.
Trong số ít trường hợp, tỷ lệ ảnh 3:4 cho hiệu quả tốt hơn vì chúng bao phủ được
một diện tích lớn hơn của khung hình (như ở ví dụ trên), nhưng trong đại đa số
trường hợp, tỷ lệ ảnh 3:4 tạo cảm giác “béo phì” cho tấm hình, và nó cũng không
tương thích với kích cỡ ảnh in 12x18cm (có tỷ lệ 2 cạnh tương đương 2:3) mà ta
thường sử dụng. Bởi vậy trước khi chụp, hãy vào Menu / Camera Settings / tìm
mục Aspect Ratio (hoặc bất cứ mục nào tương tự có chữ ratio kèm theo các tùy
chọn 3:2, 3:4, 1:1, 16:9, v..v.. tùy theo cách đặt tên của từng máy) và chuyển về tỷ
lệ ảnh 3:2. Một số máy (du lịch) không có tùy chọn này thì bạn có thể chụp bình
thường (với tỷ lệ 3:4) rồi sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh hậu kỳ nào đó để
cắt (crop) hình lại theo tỷ lệ 3:2. Bằng cách đơn giản này, bạn sẽ có được một tấm
hình với tỷ lệ khung hình đẹp hơn, và… “đánh lừa” người xem rằng bạn đang sở
hữu một chiếc máy ảnh ống kính rời! (just for fun)
Tránh để lộ điểm yếu của cả máy lẫn người chụp
Nếu chiếc máy ảnh của bạn khử noise không tốt thì đừng chụp với ISO cao.
Thông thường máy ảnh du lịch chỉ nên chụp với ISO từ 400 trở xuống. Với máy
ảnh ống kính rời, con số này có thể là 800, 1600 hoặc 3200 tùy theo mức độ hiện
đại cũng như giá thành của chúng. Đây chính là một ví dụ về tránh để lộ điểm yếu
của chiếc máy mình đang dùng.
Về phía người chụp, khi chưa chắc chắn về một thể loại ảnh chụp nào đó thì đừng
“mạnh miệng” tuyên bố rằng mình có thể. Bởi ngay lập tức sau đó, rất có thể bạn
sẽ rơi vào cảnh “há miệng mắc quai”, bị người khác nhờ chụp đúng thể loại đó.
Những thể loại ảnh như phơi sáng, ngược sáng, “đóng băng” chuyển động mà
GenK từng nhắc tới đều cần đến kiến thức vững vàng, sự luyện tập và phần nào đó
sự trợ giúp từ thiết bị chứ không đơn giản cứ giơ máy lên là làm được.
Sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh hậu kỳ
Không nhất thiết cứ phải là Photoshop, một phần mềm chỉnh sửa ảnh hậu kỳ với
các tính năng đơn giản, tự động cũng có thể khiến tấm hình của bạn trở nên đẹp
hơn. Cá nhân người viết xin khuyến cáo các bạn thử cài đặt và sử dụng phần mềm
miễn phí Photoscape phiên bản mới nhất. Đây là một phần mềm rất nhẹ, chỉ 15-16
Mb nhưng rất mạnh mẽ và thông minh.