
CÁCGIẢIPHÁPBẢOĐẢMQUYẾTĐỊNHHÌNHPHẠT
ĐÚNGĐỐIVỚITỘITRỘMCẮPTÀISẢNTRÊNĐỊABÀN
THÀNHPHỐHÀNỘI
PhanNgọcAnh
Email:ngocanhngocanh315@gmail.com,ORCID:0009-0009-5347-6647
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:03/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:07/01/2026
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:21/01/2026
DOI:10.59266/houjs.2026.1114
Tómtắt:Bàiviếtphântíchlàmrõmộtsốvướngmắc,sailầmtrongthựctiễnđịnhquyết
địnhhìnhphạtđốivớitộitrộmcắptàisảntrênđịabànThànhphốHàNộivànguyênnhân
củanhữngvướngmắc,sailầmnày.Từđóbàiviếtkiếnnghịcácgiảiphápbảođảmquyết
địnhhìnhphạtđúngđốivớitộitrộmcắptàisản.
Từkhóaướngmắc,sailầm,thựctiễn,quyếtđịnhhìnhphạt,tộitrộmcắptàisản
TrườngĐạihọcKiểmsát
I.Đặtvấnđề
Thống kê của Viện kiểm sát nhân
dântốicaochothấy,giaiđoạn2021-2025
tổngsố vụ phạmtội là35707vụ,tổngsố
ngườiphạmtộilà69210,trongđótổngsố
vụphạmcáctộixâmphạmsởhữulà10148
vụ,tổngsốngườiphạmcáctộixâmphạm
sởhữulà14590;tổngsốvụphạmtộitrộm
cắptàisản(TCTS)là5225vụvàtổngsố
ngườiphạmtộiTCTSlà6856người(chiếm
51,5%tổngsốvụ,47%tổngsốngườiphạm
cáctộixâmphạmsởhữuvàchiếm14,6%
tổngsốvụ,9,9tổngsốngườiphạmtộinói
chung) (Viện Kiểm sát nhân dân tối cao,
2021-2025).Thựctrạngnàychothấydiễn
biếnphứctạpcủatộiTCTSđòihỏicầnphải
tiếptụcnângcaohiệuquảhoạtđộngxửlý
tộiphạmTCTS,trongđóviệcđịnhtộidanh
đúngsẽgópphầnquantrọngnângcaohiệu
quảphòng,chốngtộiTCTS.
II.Cơsởlýthuyết
2.1. Lý thuyết về tội phạm, cấu
thànhtộiphạm
Lýluậnvềtộiphạmlàmộttrongcác
lýthuyếtcơbảntrongLuậtHìnhsự.Lý
thuyếtnàylàmrõnhữngvấnđềlýluậncơ
bảnvềtộiphạm,nhưkháiniệm,đặcđiểm
phânloạitộiphạm;phânbiệtrõhànhvi
phạm tội với các hành vi vi phạm pháp
luậtkhác(TrườngĐạihọcLuậtHàNội,
2019).Lýthuyếttộiphạmlàcơsởbanđầu
quantrọngcủaquyếtđịnhhìnhphạt.
Lýthuyếtvềcấuthànhtộiphạmcho
phépphânbiệtgiữatộiTCTSvớimộtsố
tộiphạmkhácnhưtộicôngnhiênchiếm

đoạt tài sản, tội cướp giật tài sản. Cấu
thànhtộiphạmchínhlàcơsởpháplýcủa
ápdụngphápluậthìnhsự(Nguyễn,2013).
2.2.Lýthuyếtvềápdụngphápluật
hìnhsựvàquyếtđịnhhìnhphạt
Lýthuyếtvềápdụngphápluậthình
sự là lýluận nền tảng quan trọng trong
thựctiễnquyếtđịnhhìnhphạtđốivớitội
TCTS.Lýthuyếtquyếtđịnhhìnhphạtlà
lýluậnquantrọngbảođảmchongườiáp
dụng pháp luậthình sự có thể lựachọn
đượcloạivàmứchìnhphạtđúng,phùhợp
nhấtvớihànhviphạmtội(Võ,2021).
Lýthuyếtvềquyếtđịnhhìnhphạt
lýluậnnềntảngđểxácđịnhloạivàmức
hìnhphạtcụthểđểápdụngđốivớitừng
hành vi phạm tội TCTS cụ thể đã thực
hiện(TrườngĐạihọcLuậtHàNội,2019).
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết sử dụng các phương pháp
nghiên cứu, như phương pháp phân tích,
phươngphápbìnhluận,phươngphápquynạp,
phươngphápdiễndịch,phươngphápsuyluận
logic,phântíchluật,phươngphápnghiêncứu
điểnhình,phươngphápphỏngvấnchuyêngia
đểlàmrõthựctiễnquyếtđịnhhìnhphạtđối
vớitộiTCTStạiThànhphốHàNội(TPHN)
giai đoạn 2021-2025. Từ đó làm rõ những
vướngmắc,sailầmtrongthựctiễnquyếtđịnh
hìnhphạtđốivớitộiTCTSvànguyênnhân
củanhữngvướngmắc,sailầmnày.Từđóbài
viếtđưaracácgiảiphápbảođảmquyếtđịnh
hìnhphạtđúngđốivớitộiTCTS.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1. Một số hạn chế, vướng mắc
trong thực tiễn quyết định hình phạt
đốivớitộitrộmcắptàisảntrênđịabàn
thànhphốHàNội
Nghiên cứu một số bản án quyết
định hình phạt trên địa bàn TPHN giai
đoạn2021-2025chothấyvẫncònmộtsố
hạnchế,vướngmắc,bấtcậpsauđây:
Thứ nhất, xu hướng quyết định
hình phạt quá nặng. Xu hướng này thể
hiện trong vụ án số 1 như sau: Ngày
03/10/2024, Trương Hà V và Nguyễn
QuangMđãtrộmcắpđiệnthoạicủaanh
B, trị giá 7.750.000 đồng.Tại phiên tòa
sơthẩm,TANDquậnĐốngĐađãxửphạt
V06thángtùvềtộiTCTS.Tạiphiêntòa
phúc thẩm HĐXXđánh giá: Hình phạt
áp dụng đối với bị cáo có phần nghiêm
khắc.Trongvụánnày,tàisảnbịtrộmcắp
khônglớn,điệnthoạiđãđượctrảlạicho
bịhại.Mlàngườitrựctiếptrộmcắpđiện
thoạimangđibán,Vcóvaitròthấphơn
vàthuộctrườnghợpphạmtộilầnđầu,ít
nghiêmtrọng.Quátrìnhđiềutra,truytố,
xétxửbịcáoVthànhkhẩnkhaibáo,ăn
nănhốicải;SaukhiphạmtộiVđãrađầu
thú. Do đó, HĐXX phúc thẩm áp dụng
khoản1Điều173;Điểmi,skhoản1và
khoản2Điều51;Điều17;Điều58;Điều
38củaBLHS,xửphạtbịcáoV05tháng
05 ngày tù (Bản án số 195/2025/HS-PT
ngày 13/03/2025). Như vậy, mức hình
phạtmàHĐXXphúcthẩmápdụngchoV
thấphơnsovớimứchìnhphạtmàHĐXX
sơthẩmápdụnglà25ngày,tứclàgiảm
gần14%(155ngàysovới180ngày).Rõ
ràngmứchìnhphạtmàHĐXXsơthẩmáp
dụngchoVlàquánặng,chưaphùhợpvới
tínhchất,mứcđộnguyhiểmcủahànhvi
phạmtội(HVPT)củaVvàcũngchưaphù
hợp với các chínhsách hình sự (CSHS)
nhânđạocủaNhànước.
Tương tự, ví dụ số 2: Ngày
19/3/2023,NguyễnThịPđãtrộmcắptài
sản trị giá 26,496 triệu đồng.HĐXX sơ
thẩmxửphạtP15thángtù.HĐXXphúc
thẩmnhậnđịnh:Quátrìnhđiềutravàtại
phiêntòabịcáođãthànhkhẩnkhaibáo,

ănnănhốicải;bịcáophạmtộilầnđầuvà
thuộctrườnghợpítnghiêmtrọng;bịcáo
đãbồithườngmộtphầnchongườibịhại;
bịcáokhôngcótìnhtiếttăngnặngTNHS.
TòaáncấpsơthẩmđãxửphạtPmứcán
15 tháng tù là quá nghiêm khắc. Bị cáo
cónhânthântốt,lầnđầuphạmtội;hoàn
cảnhgiađìnhkhókhăn;sốtiềnvàtàisảnbị
chiếmđoạtkhônglớn;bịcáocónơicưtrú
ổnđịnh,rõràng,nênkhôngcầnthiếtphải
cáchlybịcáorakhỏixãhội.TừđóHĐXX
phúcthẩmxửphạtbịcáoP09thángtù,cho
hưởng án treo (Bản án số 476/2024/HS-
PT).Trongvụánnày,cảHĐXXphúcthẩm
vàsơthẩmđềuthốngnhấtápdụngkhoản
1Điều173;điểmb,i,skhoản1Điều51
khiquyếtđịnhhìnhphạtchobịcáoP.Tuy
nhiên, HĐXX sơ thẩm quyết định mức
hìnhphạtchoPlà15thángtù,trongkhi
HĐXXphúcthẩmchỉquyếtđịnhmứchình
phạtchoPlà9thángtù(giảm6tháng)và
lạichobịcáoPđượchưởngántreo.Điều
nàychothấyHĐXXsơ thẩm quyết định
mứchìnhphạtchoPlàquánặng.Hơnnữa,
HĐXXsơthẩmcũngchưađánhgiáđúng
khảnăngtựgiáodục,tựcảitạocủaPnên
đãkhôngchoPđượchưởngántreolàchưa
bảođảmCSHSnhânđạocủaNhànước.
Thứ hai, Tòa án có sai sót không
ápdụng đầy đủ các tình tiếttăng nặng,
giảmnhẹTNHS.Vídụvụánsố3:Ngày
05/12/2024, Nguyễn Văn H trộm cắp
chiếcôtôcủaanhTtrịgiá625triệuđồng.
Ngàyhômsau,Hđãđầuthúvàgiaonộp
lạixe.TòaánsơthẩmxửphạtH13năm
tùvềtộiTCTS.HĐXXphúcthẩmnhận
định: Quá trình điều tra, truy tố và tại
phiêntòasơthẩm,bịcáothànhkhẩnkhai
báo,ănnănhốicải;bịcáotựnguyệnđầu
thú;giađìnhbịcáocóbàngoạilàngười
cócôngvớiCáchmạng;bịhạicóđơnxin
giảmnhẹTNHSchobịcáo.Saukhithực
hiệnHVPT,bịcáođãđầuthúvàgiaonộp
xeôtô,nhưvậyhậuquảcủatộiphạmđã
đượcbịcáotựnguyệnkhắcphục.Đâylà
tìnhtiếtgiảmnhẹTNHSquyđịnhtạiđiểm
bkhoản1Điều 51BLHS “Người phạm
tộitự nguyện khắc phục hậu quả”. Cấp
sơthẩmđãkhôngápdụngtìnhtiếtnàylà
thiếusót.Từnhậnđịnhnày,HĐXXphúc
thẩmđãxửphạtH8nămtù(Bảnánsố
961/2025/HS-PT). Như vậy, so với mức
án13nămtùcủabảnánsơthẩmthìbịcáo
Hđượcgiảm5nămtù(giảm38,5%),một
mứcchênhlệchrấtlớnvềhìnhphạttù.
Tươngtựvídụvụánsố4cũngcó
saisótvềviệcápdụngkhôngđầyđủtình
tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS: Ngày
01/5/2023,VũVănTđãtrộmcắptàisản
trịgiá2.300.000đồng.HĐXXsơthẩmxử
phạt T 06 tháng tùvề tội TCTS. HĐXX
phúcthẩmnhậnđịnh:bịcáoTphạmtộilần
đầu vàthuộctrường hợpítnghiêm trọng
nhưngTòaáncấpsơthẩmkhôngápdụng
điểm i,khoản 1,Điều 51 BLHS là thiếu
sótchưađánhgiáđầyđủtínhchất,mứcđộ
HVPTcủabịcáo,từđóxửphạtbịcáomức
án06 thángtù lànghiêm khắc.Từnhận
địnhnày,HĐXXphúcthẩmápdụngkhoản
1,Điều173;Điều38,Điều47;điểmi,s,
khoản1,Điều51BLHS,xửphạtVũVăn
T04tháng15ngàytùbằngmứchìnhphạt
bịcáođãchấphànhnênTòaántuyêntrả
tựdochobịcáotạiphiêntòa(Bảnánsố
802/2023/HSPT).Trongvụánnày,bịcáo
VcóhaitìnhtiếtgiảmnhẹTNHSquyđịnh
tạiđiểmi,s,khoản1,Điều51BLHSnên
hoàntoàncóthểápdụngĐiều54BLHSđể
quyếtđịnhhìnhphạtdướimứcthấpnhất
của khung hình phạt, cho Tđượchưởng
mứchìnhphạtthấphơnmức04tháng15
ngày tù.Tuynhiên, có thể vì T đã chấp
hành04tháng15ngàytùnênHĐXXphúc
thẩm không áp dụng Điều 54 BLHS mà
quyếtđịnhchoTmứchìnhphạtđúngbằng
thờigianđãbịtạmgiam.

Thứba,Tòaánápdụngkhôngđúng
tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS. Ví
dụvụánsố5:Từtháng4/2023đếnngày
17/8/2023 các bị cáo Nguyễn Văn S,
NguyễnNgọcTđã04lầnthựchiệnhành
vitrộmcắp06chiếcxemáyvớitổnggiá
trịtàisảnđượcđịnhgiálà74triệuđồng.
BảnánhìnhsựsơthẩmxửphạtS45tháng
tù; xử phạtT 30 tháng tù. HĐXX nhận
định:cácbịcáođềuchỉphạmtội04lần,
đều có việclàm vàthunhập ổnđịnh và
khôngđủcăncứchứngminhcácbịcáo
đãsửdụngtàisảncóđượctừviệcphạm
tộilàmnguồnthunhậpchínhnênhànhvi
của các bị cáokhông thỏa mãn tình tiết
“cótínhchấtchuyênnghiệp”quyđịnhtại
điểmbkhoản2Điều173BLHS.Từnhận
địnhnày,HĐXXphúcthẩmxửphạtbịcáo
S40thángtù,xửphạtbịcáoT24tháng
tù (Bản án số 464/2024/HS-PT). Trong
vụ án này, HĐXX sơ thẩm đã xác định
khôngđúngtìnhtiếttăngnặngđịnhkhung
Cótínhchấtchuyênnghiệp”nênđãảnh
hưởngnghiêm trọng đến tínhđúng đắn,
tínhcôngbằng,viphạmquyềnconngười
củacácbịcáocũngnhưkhôngphùhợp
vớinguyêntắcnhânđạotrongCSHScủa
Nhànướcta.
4.2.Nguyênnhâncủanhữnghạn
chế, vướng mắc trong quyết định hình
phạtđốivớitộitrộmcắptàisản
Thứ nhất, quy định của Bộ luật
HìnhsựvềtộiTCTScòncóbấtcập.Tội
TCTS là một trong các tội danh không
có định nghĩa pháp lý. Kết quả phỏng
vấnđốivới25thẩmpháncónhiềunăm
kinhnghiệmxétxửcácvụánhìnhsựnói
chung,vụánvềtộiTCTSnóiriêngởcác
TòaánHàNội,ThànhphốHồChíMinh
vàmộtsốđịaphươngchothấy:Có21/25
Thẩmphán(tỷlệ84%)chorằngnênđịnh
nghĩa tội TCTS trong BLHS nhằm bảo
đảmcơsởpháp lýcũng như giúpphân
biệt rõ nội hàm của hành vi “lén lút”
(trộm cắp) với các hành vi chiếm đoạt
khácnhưcôngkhai,lừadối...Có21/25
Thẩmphán(tỷlệ84%)chorằngquyđịnh
vềtrịgiátàisảnbịchiếmđoạttrongcác
khoảncủaĐiều173BLHShiệnhànhvề
tộiTCTS không còn phù hợp. Cần sửa
đổitheohướngtăngtheotỷlệtrượtgiá
đểphùhợpthựctiễnvàphânhóaTNHS
giữa các khung hình phạt. ó 11/25
Thẩmphán(tỷlệ44%)chorằngquyđịnh
vềcácloạihìnhphạttrongcáckhoảncủa
Điều 173 BLHS hiện hành không còn
phùhợp.Việckhôngquyđịnhhìnhphạt
tiền là hình phạt chính trong tộiTCTS
làchưaphùhợpvớibảnchấtvụlợicủa
HVPT,vừahạnchếtínhlinhhoạttrong
quyếtđịnhhìnhphạtcủaTòaán.
Thứhai,trìnhđộnhậnthức,kỹnăng
nghề nghiệp của cácThẩm phán và Hội
thẩm nhân dân còn có hạn chế. Những
hạnchế,saisótđãphântíchởtrênlàcác
minhchứngcụthểchocáchạnchếtrong
trìnhđộnhậnthức,kỹnăngnghềnghiệp
của các Thẩm phán và Hội thẩm nhân
dân khiquyếtđịnhhìnhphạt.Mặtkhác,
nhữnghạnchếtrongnhậnthứcvàkỹnăng
nghề nghiệp của cácThẩm phán và Hội
thẩmnhâncũnglànguyênnhândẫnđến
xuhướngquyếtđịnhhìnhphạtquánặng
nhưcácvídụnêutrên.Đâycũnglàthực
tếhiệnnaykhiviệcápdụngcáchìnhphạt
khôngtướctựdochiếmtỷlệrấtthấpso
vớihìnhphạttù(Trần,2022b).
V.Kếtluận
Từ những phân tích trên cho thấy,
đểbảođảmquyếtđịnhhìnhphạtđúngđối
vớitộiTCTS,cầnthựchiệncácgiảipháp
sauđây:
Thứ nhất, hoàn thiện quy định về
tộiTCTS.Đểtạothuậnlợichoviệcđịnh

20
tộidanhvàquyếtđịnhhìnhphạtđốivới
tộiTCTS, cần bổ sung định nghĩa pháp
lýchotộiTCTS(cũng như cầnbổsung
địnhnghĩapháplýchocáctộidanhkhác
chưa được định nghĩa trong BLHS). Có
thểbổsungkhoản1Điều173BLHSnhư
sau: “Người nào lén lút chiếm đoạt tài
sảnđang do người khácquản lý,…, thì
bịphạt…”.
Mặt khác, kết quả phỏng vấn các
Thẩmphánchothấy,quyđịnhvềtrịgiá
tàisảntrongĐiều173BLHS(cũngnhư
trongcáctộixâmphạmsởhữunóichung)
khôngcònphùhợp.Vìvậycầnphảinâng
mức trị giá tài sản theo tỷ lệ trượt giá
nhằm bảo đảm phân biệt giữa tội phạm
vớiviphạmphápluậtvàphânhóaTNHS
giữacáckhunghìnhphạt.Có17/25thẩm
phán (68%) đề nghị tăngmức trịgiá tài
sản là đối tượng của tộiTCTS với mức
khởi điểm chịuTNHS tại khoản 1 Điều
173BLHSl5triệuhoặc10triệuđồng,
khoản2làtừ100triệuđồngtrởlên;khoản
3làtừ300triệuđồngtrởlên;khoản4làtừ
1tỷđồngtrởlên…
Cùngvới việc tăng mức giá trịtài
sảnlàđốitượngcủatộiTCTSthìcũngcần
bổsunghìnhphạttiềnlàhìnhphạtchính.
Kếtquảphỏngvấn,có18/25Thẩmphán
(tỷ lệ 72%) cho rằng, nên bổ sung hình
phạttiềnlàhìnhphạtchínhquyđịnhtại
khoản 1 Điều 173 BLHS. Cơ sở để bổ
sunghìnhphạttiềnlàhìnhphạtchínhđối
vớitộiTCTS,vì:BảnchấtcủatộiTCTS
làxâmphạmlợiíchkinhtế,nênhìnhphạt
tiền có tác dụngtrừng phạtkinh tế, vừa
giúpkhắcphụchậuquả,bùđắpphầnnào
thiệthại.Hìnhphạttiềncũngphùhợpvới
xuhướnggiảmhìnhphạttù,tăngápdụng
cácbiệnphápkhôngtướctựdotheotinh
thần cải cáchtư pháp. Để bảođảm tính
khảthicủahìnhphạttiền,cóthểnghiên
cứukinhnghiệmcủaCộnghòaLiênbang
Đứcquyđịnhhìnhphạttiềntheongàythu
nhập,trườnghợpkhôngthihànhánthìcứ
01ngàythunhậpsẽđổithành01ngàytù.
(Trần,2022a).
Thứhai, nâng cao chất lượngđào
tạo,bồidưỡngđộingũcánbộ
Nâng cao chất lượng đào tạo đội
ngũcánbộ.Quyếtđịnhsố1156/QĐ-TTg
của Thủ tướng Chính phủ về việc phê
duyệtĐềántổngthể“Tiếptụcxâydựng
TrườngĐạihọcLuậtHàNộivàTrường
Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
thànhcáctrườngtrọngđiểmđàotạocán
bộvềphápluật”;Nghịquyếtsố66-NQ/
TWngày30/4/2025củaBộChínhtrịvề
đổi mới công tác xây dựng và thi hành
phápluậtđápứngyêucầupháttriểnđất
nước trong kỷ nguyên mới đã xác định
nhiệm vụ thứ 5 là: Xây dựng giải pháp
độtphánângcaochấtlượngnguồnnhân
lựcphápluật(BộChínhtrị,2025).Giai
đoạn tớicần tích cực, khẩn trương triển
khai thựchiện và thực hiệncó hiệuquả
cácnhiệmvụ,giảiphápnàyđểtạochuyển
biến mạnh mẽ trong chất lượng nguồn
nhânlựctưpháp,trongđócóchấtlượng
độingũThẩmphán,Hộithẩmnhândân.
Thứ ba, tăng cường tổ chức tập
huấn, hội thảo, tọa đàm trao đổi kinh
nghiệm, chuyên môn, tăng cường công
táckiểmtranghiệpvụtrongngànhTAND
nhằmkịpthờipháthiện,xửlýcáctrường
hợpsaisót,vướngmắctrongquyếtđịnh
hìnhphạt.Thựctiễnchothấy,cácphiên
tòatrựctuyếnrútkinhnghiệmtrongxét
xửcácvụánvềtộiTCTSnóiriêng,các
vụánhìnhsựnóichungđềurấthữuích
giúpchocácHĐXXcóthểtiếpthu,học
tậplẫnnhaucáckiếnthức,kỹnăngnghề
nghiệpquýbáutrongquátrìnhchuẩnbị
xét xử, quá trình xét hỏi, quá trình điều

