
CÁCGIẢIPHÁPBOĐẢMQUYẾTĐỊNHHÌNHPHẠT
ĐÚNGĐỐIVITITRỘMCẮPTÀISẢNTRÊNĐỊABÀN
THÀNHPHỐHÀNỘI
PhanNgọcAnh
Email:ngocanhngocanh315@gmail.com,ORCID:0009-0009-5347-6647
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:03/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:07/01/2026
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:21/01/2026
DOI:10.59266/houjs.2026.1114
Tómtắt:Bàiviếtphântíchlàmrõmộtsốvướngmắc,sailầmtrongthựctiễnđịnhquyết
địnhhìnhphạtđốivớitộitrộmcắptàisảntrênđịabànThànhphốHàNộivànguyênnhân
củanhữngvướngmắc,sailầmy.Tđóbàiviếtkiếnnghịcácgiảiphápbảođảmquyết
địnhhìnhphạtđúngđốivitộitrộmcắptàisản.
Từkhóaướngmắc,sailầm,thựctiễn,quyếtđịnhhìnhphạt,tộitrộmcptàisản
TrườngĐạihọcKiểmsát
I.Đặtvấnđ
Thống kê của Viện kiểm sát nhân
dântốicaochothấy,giaiđon2021-2025
tổngsố v phmtội là35707vụ,tổngsố
ngườiphạmtội69210,trongđótổngsố
vphạmctixâmphạmsởhữulà10148
v,tngsốngườiphạmcáctộixâmphạm
sởhữu14590;tổngsốvụphạmtộitrộm
cắptàisản(TCTS)là5225vụvàtổngsố
ngườiphạmtộiTCTS6856nời(chiếm
51,5%tổngsốvụ,47%tổngsốngườiphạm
cáctộixâmphạmsởhữuvàchiếm14,6%
tổngsvụ,9,9tổngsốnờiphạmtộii
chung) (Viện Kiểm t nhân dân tối cao,
2021-2025).Thựctrạngnàychothấydin
biếnphứctạpcatộiTCTSđòihỏicnphải
tiếptụcnângcaohiệuquảhoạtđộngxửlý
tộiphạmTCTS,trongđóviệcđnhtộidanh
đúngsẽgópphầnquantrọngnângcaohiệu
quảpng,chngtộiTCTS.
II.Cơslýthuyết
2.1. Lý thuyết về tội phạm, cấu
thànhtộiphạm
Lýluậnvềtộiphạmlàmộttrongcác
lýthuyếtcơbảntrongLuậtHìnhsự.Lý
thuyếtnàylàmnhữngvấnđềlýluậncơ
bảnvềtộiphạm,nhưkháiniệm,đặcđiểm
phânloạitộiphạm;phânbiệtrõhànhvi
phạm tội với các hành vi vi phạm pháp
luậtkhác(TờngĐạihọcLuậtHàNội,
2019).Lýthuyếttộiphạmlàcơsởbanđầu
quantrọngcủaquyếtđịnhhìnhphạt.
Lýthuyếtvềcấuthànhtộiphạmcho
phépphânbiệtgiữatộiTCTSvớimộtsố
tộiphạmkhácnhưtộicôngnhiênchiếm

đoạt tài sản, tội ớp giật tài sản. Cấu
thànhtộiphạmchínhlàcơsởpháplýcủa
ápdụngphápluậthìnhsự(Nguyễn,2013).
2.2.Lýthuyếtvềápdụngphápluật
hìnhsựvàquyếtđịnhhìnhphạt
Lýthuyếtvềápdụngphápluậthình
sự là lýluận nền tảng quan trọng trong
thựctiễnquyếtđịnhhìnhphạtđốivớitội
TCTS.Lýthuyếtquyếtđịnhhìnhphạtlà
lýluậnquantrọngbảođảmchongườiáp
dụng pháp luậthình sự có thể lựachọn
đượcloạivàmứchìnhphạtđúng,phùhợp
nhấtvớihànhviphạmtội(Võ,2021).
Lýthuyếtvềquyếtđịnhhìnhphạt
lýluậnnềntảngđểxácđịnhloạivàmức
hìnhphạtcụthểđểápdụngđốivớitừng
nh vi phạm tội TCTS cụ thể đã thực
hiện(TrườngĐạihọcLuậtHàNội,2019).
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết sử dụng các phương pp
nghn cu, như phương pháp phân tích,
pơngphápbìnhlun,phươngppquynạp,
pơngphápdiễndịch,phươngphápsuyluận
logic,phânchluật,pơngphápnghiêncu
điểnhình,phươngphápphỏngvnchuyêngia
đểlàmrõthctiễnquyếtđịnhhìnhphtđối
vớitiTCTStiThànhphốHàNi(TPHN)
giai đon 2021-2025. T đó làm rõ nhng
vướngmc,sailầmtrongthựctiễnquyếtđnh
hìnhphạtđivớitiTCTSvàngunnhân
củanhngvưngmắc,sailmnày.Tđóbài
viếtđưaracgiảiphápbảođảmquyếtđịnh
hìnhphtđúngđốivitiTCTS.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1. Một số hạn chế, ớng mắc
trong thực tiễn quyết định hình phạt
đốivớitộitrộmcắptàisảntrênđịabàn
thànhphốHàNội
Nghiên cứu một số bản án quyết
định hình phạt trên địa bàn TPHN giai
đoạn2021-2025chothấyvẫncònmộtsố
hạnchế,vướngmắc,bấtcậpsauđây:
Thứ nhất, xu ng quyết định
hình phạt quá nặng. Xu hướng này thể
hiện trong vụ án số 1 như sau: Ngày
03/10/2024, Tơng Hà V và Nguyễn
QuangMđãtrộmcắpđiệnthoạicủaanh
B, trị giá 7.750.000 đồng.Tại phiên tòa
sơthẩm,TANDquậnĐốngĐađãxửphạt
V06thángtùvềtộiTCTS.Tạiphiêntòa
phúc thẩm HĐXXđánh giá: Hình phạt
áp dụng đối với bị cáo có phần nghiêm
khắc.Trongvụánnày,tàisảnbịtrộmcắp
khônglớn,điệnthoạiđãđượctrảlạicho
bịhại.Mlàngườitrựctiếptrộmcắpđiện
thoạimangđibán,Vcóvaitròthấphơn
thuộctrườnghợpphạmtộilầnđầu,ít
nghiêmtrọng.Quátrìnhđiềutra,truytố,
txửbịcáoVthànhkhẩnkhaibáo,ăn
nhốicải;SaukhiphạmtộiVđãrađầu
thú. Do đó, HĐXX phúc thẩm áp dụng
khoản1Điều173;Điểmi,skhoản1và
khoản2Điều51;Điều17;Điều58;Điều
38củaBLHS,xửphạtbịcáoV05tháng
05 ngày tù (Bản án số 195/2025/HS-PT
ngày 13/03/2025). Như vậy, mức hình
phạtmàHĐXXphúcthẩmápdụngchoV
thấphơnsovớimứchìnhphạtmàHĐXX
sơthẩmápdụnglà25ngày,tứclàgiảm
gần14%(155ngàysovới180ngày).Rõ
ràngmứchìnhphạtmàHĐXXsơthẩmáp
dụngchoVlàquánặng,chưaphùhợpvới
tínhchất,mứcđộnguyhiểmcủahànhvi
phạmtội(HVPT)củaVvàcũngchưaphù
hợp với các chínhsách hình sự (CSHS)
nhânđạocủaNhànước.
ơng tự, ví dụ số 2: Ngày
19/3/2023,NguyễnThịPđãtrộmcắptài
sản trị giá 26,496 triệu đồng.HĐXX sơ
thẩmxửphạtP15thángtù.HĐXXphúc
thẩmnhậnđịnh:Quátrìnhđiềutravàtại
phiêntòabịcáođãthànhkhẩnkhaibáo,

ănnănhốicải;bịcáophạmtộilầnđầuvà
thuộctrườnghợpítnghiêmtrọng;bịcáo
đãbồithườngmộtphầnchongườibịhại;
bịcáokhôngcótìnhtiếttăngnặngTNHS.
TòaáncấpsơthẩmđãxửphạtPmứcán
15 tháng tù là quá nghiêm khắc. Bị cáo
cónhânthântốt,lầnđầuphạmtội;hoàn
cảnhgiađìnhkhókhăn;stiềnvàisảnbị
chiếmđoạtkhônglớn;bcáocónơicưtrú
ổnđịnh,rõràng,nênkhôngcầnthiếtphải
cáchlybịcáorakhỏixãhội.TừđóHĐXX
phúcthẩmxửphạtbịcáoP09tháng,cho
hưởng án treo (Bản án số 476/2024/HS-
PT).Trongvụánnày,cảHĐXXphúcthẩm
vàsơthẩmđềuthốngnhấtápdụngkhoản
1Điều173;điểmb,i,skhoản1Điều51
khiquyếtđịnhhìnhphạtchobịcáoP.Tuy
nhiên, HĐXX sơ thẩm quyết định mức
hìnhphạtchoP15tháng,trongkhi
HĐXXphúcthẩmchỉquyếtđịnhmứchình
phạtchoPlà9thángtù(gim6tháng)và
lạichobịcáoPđượchưởngántreo.Điều
nàychothấyHĐXX thẩm quyết định
mứchìnhphạtchoPquánặng.Hơnna,
HĐXXsơthẩmcũngchưađánhgiáđúng
khảnăngtgiáodục,tựcảitạocủaPn
đãkhôngchoPđượchưởngántreochưa
bảođảmCSHSnhânđạocủaNhànước.
Thứ hai, Tòa án có sai sót không
ápdụng đầy đủ các tình tiếttăng nặng,
giảmnhẹTNHS.dụvụánsố3:Ngày
05/12/2024, Nguyễn Văn H trộm cắp
chiếcôtôcủaanhTtrịgiá625triệuđồng.
Ngàyhômsau,Hđãđầuthúvàgiaonộp
lạixe.TòaánsơthẩmxửphạtH13năm
tùvềtộiTCTS.HĐXXphúcthẩmnhận
định: Quá trình điều tra, truy tố và tại
phiêntòasơthẩm,bịcáothànhkhẩnkhai
o,ănnănhốicải;bịcáotựnguyệnđầu
thú;giađìnhbịcáocóbàngoạilàngười
cócôngvớiCáchmạng;bịhạicóđơnxin
giảmnhẹTNHSchobịcáo.Saukhithực
hiệnHVPT,bịcáođãđầuthúvàgiaonộp
xeôtô,nhưvậyhậuquảcủatộiphạmđã
đượcbịcáotnguyệnkhắcphục.Đâylà
tìnhtiếtgiảmnhẹTNHSquyđịnhtạiđiểm
bkhoản1Điều 51BLHS Người phạm
tộitự nguyện khắc phục hậu quả”. Cấp
sơthẩmđãkhôngápdụngtìnhtiếtnàylà
thiếusót.Từnhậnđịnhnày,HĐXXphúc
thẩmđãxửphạtH8nămtù(Bảnánsố
961/2025/HS-PT). Như vậy, so với mức
án13nămtùcủabảnánsơthẩmthìbịcáo
Hđượcgiảm5nămtù(giảm38,5%),một
mứcchênhlệchrấtlớnvềhìnhphạttù.
Tươngtựvídụvụánsố4cũngcó
saisótvềviệcápdụngkhôngđầyđủtình
tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS: Ngày
01/5/2023,VũnTđãtrộmcắptàisản
trịgiá2.300.000đồng.HĐXXthẩmxử
phạt T 06 tháng tùvề tội TCTS. HĐXX
phúcthẩmnhậnđịnh:bịcáoTphmtộilần
đầu vàthuộctrường hợpítnghiêm trọng
nhưngaáncấpsơthẩmkhôngápdụng
điểm i,khoản 1,Điều 51 BLHS là thiếu
sótchưađánhgiáđầyđủtínhchất,mứcđộ
HVPTcủabịcáo,từđóxửphạtbịcáomức
án06 tháng lànghiêm khắc.Từnhận
địnhnày,HĐXXphúcthẩmápdụngkhoản
1,Điều173;Điều38,Điều47;điểmi,s,
khoản1,Điều51BLHS,xửphạtVũVăn
T04tháng15ngàytùbằngmchìnhphạt
bịcáođãchấpnhnênaántuyêntrả
tựdochobịcáotạiphiêna(Bảnánsố
802/2023/HSPT).Trongvụánnày,bcáo
VcóhaitìnhtiếtgiảmnhẹTNHSquyđịnh
tạiđiểmi,s,khoản1,Điều51BLHSnên
hoàntoàncóthểápdụngĐiều54BLHSđể
quyếtđịnhhìnhphạtdướimứcthấpnhất
của khung hình phạt, cho Tđượchưởng
mứchìnhphạtthấphơnmức04tháng15
ngày tù.Tuynhiên, thể vì T đã chấp
hành04tháng15ngàytùnênHĐXXphúc
thẩm không áp dụng Điều 54 BLHS mà
quyếtđịnhchoTmứchìnhphạtđúngbằng
thờigianđãbịtạmgiam.

Thứba,Tòaánápdụngkhôngđúng
tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS.
dụvụánsố5:Từtháng4/2023đếnngày
17/8/2023 các bị cáo Nguyễn Văn S,
NguyễnNgọcTđã04lầnthựchiệnhành
vitrộmcắp06chiếcxemáyvớitổnggiá
trịtàisảnđượcđịnhgiálà74triệuđồng.
BảnánhìnhsựsơthẩmxửphạtS45tháng
tù; xử phạtT 30 tháng tù. HĐXX nhận
định:cácbịcáođềuchỉphạmtội04lần,
đều có việclàm vàthunhập ổnđịnh và
khôngđủcăncứchứngminhcácbịcáo
đãsửdụngtàisảncóđượctừviệcphạm
tộilàmnguồnthunhậpchínhnênhànhvi
của các bị cáokhông thỏa mãn tình tiết
cótínhchấtchuyênnghiệp”quyđịnhtại
điểmbkhoản2Điều173BLHS.Từnhận
địnhnày,XXphúcthẩmxửphạtbịcáo
S40thángtù,xửphạtbịcáoT24tháng
tù (Bản án số 464/2024/HS-PT). Trong
vụ án này, HĐXX sơ thẩm đã xác định
khôngđúngtìnhtiếttăngnặngđịnhkhung
Cótínhchấtchuyênnghiệp”nênđãảnh
hưởngnghiêm trọng đến tínhđúng đắn,
tínhcôngbằng,viphạmquyềnconngười
củacácbịcáocũngnhưkhôngphùhợp
vớinguyêntắcnhânđạotrongCSHScủa
Nhànướcta.
4.2.Nguyênnhâncủanhữnghạn
chế, vướng mắc trong quyết định hình
phạtđốivớitộitrộmcắptàisản
Thứ nhất, quy định của Bộ luật
HìnhsựvềtộiTCTScòncóbấtcập.Tội
TCTS một trong các tội danh không
có định nghĩa pháp lý. Kết quả phỏng
vấnđốivới25thẩmpháncónhiềunăm
kinhnghiệmxétxửcácvụánhìnhsựnói
chung,vụánvềtộiTCTSnóiriêngởcác
TòaánHàNội,ThànhphốHồChíMinh
vàmộtsốđịaphươngchothấy:Có21/25
Thẩmphán(tỷlệ84%)chorằngnênđịnh
nghĩa tội TCTS trong BLHS nhằm bảo
đảmsởpháp ng như giúpphân
biệt rõ nội hàm của hành vi lén t”
(trộm cắp) với các nh vi chiếm đoạt
khácnngkhai,lừadối...Có21/25
Thẩmphán(tỷlệ84%)chorằngquyđịnh
vềtrịgiátàisảnbịchiếmđoạttrongcác
khoảncủaĐiều173BLHShiệnnhvề
tộiTCTS không còn phù hợp. Cần sửa
đổitheoớngtăngtheotỷlệtrượtgiá
đểphùhợpthựctiễnphânhóaTNHS
giữa các khung hình phạt. ó 11/25
Thẩmphán(tỷlệ44%)chorằngquyđịnh
vềcácloạihìnhphạttrongcáckhoảncủa
Điều 173 BLHS hiện hành không còn
phùhợp.Việckhôngquyđịnhnhphạt
tiền nh phạt chính trong tộiTCTS
làchưaphợpvớibảnchấtvụlợicủa
HVPT,vừahạnchếtínhlinhhoạttrong
quyếtđịnhhìnhphạtcủaTòaán.
Thứhai,trìnhđộnhậnthức,kỹnăng
nghề nghiệp của cácThẩm phán Hội
thẩm nhân dân còn có hạn chế. Những
hạnchế,saisótđãphântíchởtrênlàcác
minhchứngcụthểchocáchạnchếtrong
trìnhđộnhậnthức,kỹnăngnghềnghiệp
của các Thẩm phán và Hội thẩm nhân
n khiquyếtđịnhhìnhphạt.Mặtkhác,
nhữnghạnchếtrongnhậnthứcvàkỹnăng
nghề nghiệp của cácThẩm phán Hội
thẩmnhâncũnglànguyênnhândẫnđến
xuớngquyếtđịnhhìnhphạtquánặng
nhưcácvídụnêutrên.Đâycũnglàthực
tếhiệnnaykhiviệcápdụngcáchìnhphạt
khôngtướctựdochiếmtỷlệrấtthấpso
vớihìnhphạttù(Trần,2022b).
V.Kếtluận
Từ những phân tích trên cho thấy,
đểbảođảmquyếtđịnhhìnhphạtđúngđối
vớitộiTCTS,cầnthựchiệncácgiảipháp
sauđây:
Thứ nhất, hoàn thiện quy định về
tộiTCTS.Đểtạothuậnlợichoviệcđịnh
20
tộidanhvàquyếtđịnhhìnhphạtđốivới
tộiTCTS, cần bổ sung định nghĩa pháp
lýchotộiTCTS(cũng như cầnbổsung
địnhnghĩapháplýchocáctộidanhkhác
chưa được định nghĩa trong BLHS). Có
thểbổsungkhoản1Điều173BLHSnhư
sau: Người nào lén lút chiếm đoạt tài
sảnđang do người khácquản lý,…, thì
bịphạt…”.
Mặt khác, kết quả phỏng vấn các
Thẩmphánchothấy,quyđịnhvềtrịgiá
isảntrongĐiu173BLHS(cũngnhư
trongcáctộixâmphạmsởhữunóichung)
khôngcònphùhợp.Vìvậycầnphảinâng
mức trị giá tài sản theo tỷ lệ trượt giá
nhằm bảo đảm phân biệt giữa tội phạm
vớiviphạmphápluậtvàphânhóaTNHS
giữacáckhunghìnhphạt.Có17/25thẩm
phán (68%) đề nghị tăngmức trịgiá tài
sản là đối tượng của tộiTCTS với mức
khởi điểm chịuTNHS tại khoản 1 Điều
173BLHSl5triệuhoặc10triệuđồng,
khoản2làtừ100triệuđồngtrởlên;khoản
3làtừ300triệuđồngtrởlên;khoản4làtừ
1tỷđồngtrởlên…
Cùngvới việc tăng mức giá trịtài
sảnđốitượngcủatộiTCTSthìcũngcần
bổsunghìnhphạttiềnlàhìnhphạtchính.
Kếtquảphỏngvấn,có18/25Thẩmphán
(tỷ lệ 72%) cho rằng, nên bổ sung hình
phạttiềnlàhìnhphạtchínhquyđịnhtại
khoản 1 Điều 173 BLHS. Cơ sở để bổ
sunghìnhphạttiềnlàhìnhphạtchínhđối
vớitộiTCTS,vì:BảnchấtcủatộiTCTS
xâmphạmlợiíchkinhtế,nênhìnhphạt
tiền có tác dụngtrừng phạtkinh tế, vừa
giúpkhắcphụchậuquả,bùđắpphầnnào
thiệthại.Hìnhphạttiềncũngphùhợpvới
xuhướnggiảmhìnhphạttù,tăngápdụng
cácbiệnphápkhôngớctựdotheotinh
thần cải cáchtư pháp. Để bảođảm tính
khảthicủahìnhphạttiền,cóthểnghiên
cứukinhnghiệmcủaCộnghòaLiênbang
Đứcquyđịnhhìnhphạttiềntheongàythu
nhập,trườnghợpkhôngthihànhánthìcứ
01ngàythunhậpsẽđổithành01ngàytù.
(Trần,2022a).
Thứhai, nâng cao chất ngđào
tạo,bồidưỡngđộingũcánbộ
Nâng cao chất ợng đào tạo đội
ngũcánbộ.Quyếtđịnhsố1156/QĐ-TTg
của Thủ tướng Chính phủ về việc phê
duyệtĐềántổngthểTiếptụcxâydựng
TrườngĐạihọcLuậtHàNộivàTng
Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
thànhcáctrườngtrọngđiểmđàotạocán
bộvềphápluật”;Nghịquyếtsố66-NQ/
TWngày30/4/2025củaBộChínhtrịvề
đổi mới công tác xây dựng và thi hành
phápluậtđápứngyêucầupháttriểnđất
nước trong kỷ nguyên mới đã xác định
nhiệm vụ thứ 5 là: Xây dựng giải pháp
độtphánângcaochấtlượngnguồnnhân
lựcphápluật(BộChínhtrị,2025).Giai
đoạn tớicần tích cực, khẩn trương triển
khai thựchiện và thực hiệncó hiệuquả
cácnhiệmvụ,giảiphápnàyđểtạochuyển
biến mạnh mẽ trong chất lượng nguồn
nhânlựcpháp,trongđócóchấtlượng
độingũThẩmphán,Hộithẩmnhândân.
Thứ ba, tăng cường tổ chức tập
huấn, hội thảo, tọa đàm trao đổi kinh
nghiệm, chuyên môn, tăng ng công
táckiểmtranghiệpvụtrongngànhTAND
nhằmkịpthờipháthiện,xửlýcáctrường
hợpsaisót,vướngmắctrongquyếtđịnh
hìnhphạt.Thựctiễnchothấy,cácphiên
tòatrựctuyếnrútkinhnghiệmtrongxét
xửcácvụánvềtộiTCTSnóiriêng,các
vụánhìnhsựnóichungđềurấthữuích
giúpchocácHĐXXcóthểtiếpthu,học
tậplẫnnhaucáckiếnthức,kỹnăngnghề
nghiệpquýbáutrongquátrìnhchuẩnbị
t xử, quá trình xét hỏi, quá trình điều