Phương pháp giảng dạy Luật hình sự đổi mới, hiệu quả dựa trên chính sách hình sự Việt Nam hiện nay

492

PHƯƠNGPHÁPGIẢNGDẠYLUẬTHÌNHSỰTRÊNCƠSỞ

NHỮNGNỘIDUNGĐỔIMỚICHÍNHSÁCHHÌNHSỰ

VIỆTNAMHIỆNNAY

ĐặngVănCường

Email:luatsuchinhphap@gmail.com

Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025

Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025

Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025

DOI:10.59266/houjs.2025.1067

Tómtắt:ViệcsửađổiBộluậtHìnhsựkhôngchỉlàyêucầutấtyếumàcònmangý

nghĩađặcbiệtquantrọngtrongviệctăngcườnghiệuquảđấutranhphòng,chốngtộiphạm

vàhoànthiệnhệthốngphápluậttheohướnghiệnđại,phùhợpvớitiếntrìnhhộinhậpvà

pháttriểnbềnvững.Cùngvớiđó,nhữngthayđổinàyđặtrađòihỏicấpthiếtphảiđổimới

nộidungvàphươngphápgiảngdạymônLuậtHìnhsựtrongchươngtrìnhđàotạocửnhân

luật,nhằmbảođảmsinhviênđượctrangbịđầyđủ,kịpthờikiếnthứcpháplývàtưduypháp

lýphùhợpvớibốicảnhphápluậtmới.BàiviếtnàynghiêncứuphươngphápgiảngdạyLuật

HìnhsựtrêncơsởnhữngnộidungđổimớichínhsáchhìnhsựViệtNamhiệnnaythôngqua

đókiếnnghịnhữngphươngánphùhợp,hiệuquảnhằmxâydựngphươngphápgiảngdạy

LuậtHìnhsựhiệuquả,bámsátthựctiễn.

Từkhóa:hìnhsự,LuậtHìnhsự,phươngphápgiảngdạy,nộidungđổimới

1TrườngĐạihọcThủyLợi

I.Đặtvấnđề

ViệtNamđangbướcvàogiaiđoạn

phát triển mạnh mẽ, với khát vọng trở

thànhquốcgiapháttriển,cóthunhậpcao

vàonăm2045.Songsongvớiđó,trướcsự

phát triển nhanh chóng của đất nước và

sựxuấthiệncủanhiềuloạitộiphạmmới

vớitínhchấtngàycàngbiếntướng,phức

tạpvànguyhiểm,yêucầuđặtralàphải

kịpthờihoànthiệncơchếpháplýđểthích

ứng,phòngngừavàđấutranhhiệuquả.Vì

vậy,việcsửađổiBộluậtHìnhsựlàyêu

cầutấtyếu,cóýnghĩađặcbiệtquantrọng.

Những sửa đổi, bổ sung này không chỉ

củngcốcôngcụpháplýtrọngyếutrong

phòng,chốngtộiphạm,màcòngópphần

hoànthiệnhệthốngphápluậthìnhsự,đáp

ứngyêucầuhộinhậpquốctếvàpháttriển

bền vững. Đồngthời,việc ban hànhcác

sửađổi,bổsungBộluậtHìnhsựcũngđặt

rađòihỏiđổimớimạnhmẽđốivớimôn

họcLuậtHìnhsựtrongchươngtrìnhđào

tạocửnhânluật.Điềunàynhằmbảođảm

493

sinhviên đượctrang bị đầyđủ, kịpthời

các kiến thức pháp lý mới, pháttriển tư

duytưpháphiệnđạivàđịnhhướngnghề

nghiệpphùhợptronglĩnhvựchìnhsựnói

riêngvàngànhLuậtnóichung.

II.Cơsởlýthuyết

Trước hết, chính sách pháp luật là

mộtphầncủachínhsáchxãhộinóichung,

là hoạt động củacác chủ thể tương ứng

tronglĩnhvựcphápluật.Cácquanđiểm,

mụctiêu,chiếnlược,địnhhướng…làcơ

sởcủachínhsáchphápluật.Vìvậy,chính

sáchphápluậtlàhoạt độngcủacácchủ

thể nhằm xây dựng hệ thống quy phạm

phápluậtđểđiềuchỉnhcácquanhệxãhội

theo định hướng, tư tưởng của Đảng và

cácquanhệphátsinhtrongquátrìnhchấp

hành,điềuhànhcủaNhànước(Họcviện

Khoahọcxãhội,2019).Chínhsáchhình

sựlàmộtphầncủachínhsáchphápluật,là

nhữngđịnhhướng,chủtrươngtrongviệc

sửdụngphápluậthìnhsựvàlĩnhvựcđấu

tranhchốngtộiphạmvàphòngngừatội

phạm(Đào,2000).Trongđó,chínhsách

phápluậthìnhsựlàphươnghướngcótính

chấtchỉđạotronghoạtđộnglậpphápvà

ápdụngphápluậthìnhsự,đảmbảosựổn

địnhcủahệthốngphápluậthìnhsự,tăng

cườngbảovệcácquyềnvàtựdođãđược

ghinhậntrongcácvănbảnluật,cũngnhư

cáclợiíchhợpphápcủaxãhộivàcủaNhà

nướcbằngphápluậthìnhsự.Bêncạnhđó,

chínhsáchPLHScòngópphầnnângcao

hiệuquảtronghoạtđộngđấutranh,phòng

ngừatộiphạm

Phươngphápgiảngdạylàcáchthức

vàhệthốnghoạtđộngcómụctiêumàgiáo

viên sử dụng để tổ chức bài học, nhằm

giúp người học tiếp thu kiến thức, hình

thànhkỹnăng,tháiđộ,pháttriểntưduy,

biến quá trình dạy học thành hoạt động

chunghiệuquảgiữangườidạyvàngười

học.Nókhôngchỉlàtruyềnđạtthôngtin

màlàmộtquytrìnhkhoahọcgiúpngười

họcchủđộngkhámphávàpháttriểnbản

thân, thay vì chỉ thụ động tiếp thu. Tại

khoản 1 Điều 9 Thông tư 17/2021/TT-

BGDĐT ngày 22/6/2021 của Bộ Giáo

dụcvàĐàotạoquyđịnhvềchuẩnchương

trìnhđàotạo;xâydựng,thẩmđịnhvàban

hành chương trình đào tạo các trình độ

củagiáodụcđạihọc:Phươngphápgiảng

dạyphảiđượcthiếtkếtheocáchtiếpcận

lấy người họclàm trungtâm và chủthể

củaquátrìnhđàotạo,thúcđẩyngườihọc

pháthuychủđộngvànỗlựcthamgiacác

hoạtđộnghọctập;địnhhướnghiệuquả

đểngườihọcđạtđượcchuẩnđầuracủa

mỗihọcphần,mỗithànhphầnvàcủacả

chươngtrìnhđàotạo.

Song song với sự vận động của

chính sách hình sự, lýluậnvề giáo dục

pháp luật nhấn mạnh rằng đào tạo luật

khôngchỉdừnglạiởviệctruyềnđạtquy

phạm, mà phải hình thành tư duy pháp

lý,nănglựcphảnbiệnvàkhảnăngxửlý

tìnhhuốngchongườihọc.Cácnghiêncứu

giáodụchiệnđạichỉrarằngviệchọcluật

hiệuquảphảigắnvớiquátrìnhphântích,

ápdụngvàphảntưđốivớicáctìnhhuống

pháp lý cụ thể;người học cần được đặt

vàomôitrườngmôphỏngnghềnghiệpđể

tiếpxúcvớicácvấnđềpháplýthựctiễn.

ĐặcthùcủamônLuậtHìnhsự-mộtlĩnh

vựcgắnchặtvớithựctiễnđiềutra,truytố,

xétxửvàchínhsáchhìnhsựcànglàmnổi

bật nhucầuđổimớiphươngphápgiảng

dạytheohướngtăngtínhphântích,ứng

dụng,kếthợpgiữalýthuyếtcấuthànhtội

phạmvớibàitậptìnhhuống,ánlệvàcác

dữliệunghiêncứutộiphạm.

III.Phươngphápnghiêncứu

Tổng quan bài viết, người viết sử

dụngphântích-diễngiải-quynạpđể

494

diễngiảiquyđịnhphápluậtmớiđểtìmra

yêucầuđốivớihoạtđộnggiảngdạy,đồng

thờiquynạptừcácnộidungmớiđểxuất

công cụ, phương pháp dạy học phù hợp

hơnđốivớilĩnhvựchìnhsựhiệnnay(đưa

racáckếtquảcócơsởkhoahọc).

Bàiviếtcũngsửdụngphươngpháp

nghiên phân tích, tổng hợp (phân tích

cácvănbảnquyphạmphápluậtnhưBộ

luậthìnhsự,luậtsửađổibổsungBộluật

Hình sự,… và tổng hợp các quan điểm

khoa học,lý luận vềchínhsách hình sự

vàphươngphápgiảngdạyluật.Ngoàira,

ngườiviếtcònsửdụngphươngphápmô

hìnhhóa-hệthốnghóanhằmxâydựng

môhìnhphươngphápgiảngdạyphùhợp

vớicácnộidungđổimớicủachínhsách

hìnhsự,hệthốnghóanộidungbàigiảng

theo nhóm tội phạm, nguyên tắc xử lý,

chínhsáchhìnhsựmớinhấthiệnnay.

IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận

4.1.Nhữngnộidungđổimớichính

sáchhìnhsựViệtNamhiệnnay

Quaquátrìnhnghiêncứu,đốichiếu

giữ Bộ luật Hình sự 2015 và Luật số

86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số

điềucủaBộluậtHìnhsự,ngườiviếtnhận

thấyrằng,Luậtsố86/2025/QH15sửađổi,

bổsungmộtsốđiềucủaBộluậtHìnhsự

cónhiềunhữngsửađổi,bổsungtiêubiểu

nhưsau:

Thứ nhất, một trong những điểm

mớitiêubiểuvàmangtínhnhânđạonhất

củaLuậtsửađổi,bổsungBộluậtHìnhsự

số86/2025/QH15làbỏhìnhphạttửhình

tạinhiềutộidanh.

Chođếnnăm2025,Luậtsố86/2025/

QH15 ngày 25/6/2025 sửa đổi, bổ sung

BộluậtHìnhsự,cóhiệulựctừngày01

tháng 7 năm 2025, hình phạt tử hình sẽ

chínhthứcđượcbãibỏđốivới8tộidanh

cụ thể (Khoa Luật, 2025).Các tội danh

này bao gồm:  Tội hoạt động nhằm lật

đổchínhquyềnnhândân(Điều109);Tội

giánđiệp(Điều110);Tộipháhoạicơsở

vậtchất-kỹthuậtcủanướcCộnghòaxã

hộichủnghĩaViệtNam(Điều114);Tội

sảnxuất,buônbánhànggiảlàthuốcchữa

bệnh,thuốcphòngbệnh(Điều194);Tội

vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều

250);Tộithamôtàisản(Điều353);Tội

nhậnhốilộ(Điều354);Tộipháhoạihòa

bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều

421).Dođó,hiệnnaysốlượngtộidanh

cóhìnhphạttửhìnhđãgiảmthiểusovới

cácBộluậtHìnhsựtrướcđây.

Việc bãi bỏ hình phạt tử hình cho

cáctộidanhnàythểhiệnchínhsáchnhân

đạo,đềcaotinhthầngiáodục,ngănchặn

nhiều hơn là trừng trị và răn đe người

phạmtộicủaBộluậtHìnhsựvànhằmphù

hợpvớicácxuhướngnhânquyềnquốctế

vànângcaohìnhảnhcủaViệtNamtrên

trườngquốctế.Điềunàycũngchothấysự

tintưởngvàohiệuquảcủacáchìnhphạt

khác - những biệnpháp răn đevà trừng

trị đủ sức nghiêm khắc để thay thế cho

hìnhphạttửhình.Ngoàira,luậtcũngquy

địnhrõvềđiềukhoảnchuyểntiếpđốivới

cácbảnántửhìnhđãtuyêntrướcngày01

tháng 7 năm 2025 cho các tội danh nêu

trênmàchưathihànhán.Cụthể,chánh

ánTòaánnhândântốicaosẽquyếtđịnh

chuyểnhìnhphạttửhìnhthànhhìnhphạt

tùchungthântheocáctrườnghợptạiLuật

sửađổi,bổsung.Quyđịnhnàyđảmbảo

tínhnhânvănvàsựnhấtquántrongviệc

ápdụngluậtmới,tránhgâyxáotrộncho

các trường hợp đang trong quá trình thi

hànhán.

Thứhai,Luậtsửađổi,bổsungmột

sốđiềucủaBộluậtHìnhsựsố86/2025/

QH15 quyđịnh sẽkhôngthi hànhán tử

495

hìnhđốivớitrườnghợp“Ngườimắcbệnh

ungthưgiaiđoạncuối”(khoản1Điều1

sửađổibổsungkhoản3Điều40củaBộ

luậtHìnhsự2015).

Theođó,Luậtmớithaythếtrường

hợp“Ngườibịkếtántửhìnhvềtộitham

ôtàisản,tộinhậnhốilộmàsaukhibịkết

ánđã chủ động nộp lại ít nhất baphần

tưtàisảnthamô,nhậnhốilộvàhợptác

tíchcựcvớicơquanchứcnăngtrongviệc

pháthiện, điều tra, xửlý tộiphạmhoặc

lập công lớn” bằng trường hợp “Người

mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối”. Sự

thay đổi này là hợp lý, bởi lẽ hình phạt

tử hình cho các tội danh tham ô tài sản

vànhậnhốilộđãđượcbãibỏhoàntoàn

trongLuậtsửađổicũngnhưtăngcaotính

nhân đạo đốivới những người phạm tội

mắcbệnhhiểmnghèo,thờigiansốngđể

thihànhánkhôngcao.

Thứba,Luậtsửađổi,bổsungmột

sốđiềucủaBộluậtHìnhsựsố86/2025/

QH15quyđịnhkhắtkhehơnvềviệcgiảm

thời hạn chấp hành hình phạt tù chung

thân.Đặcbiệt,tăngcaonhữngđiềukiện

xétgiảmánđốivớitộithamôtàisản,tội

nhậnhốilộ,…

Mặcdùhìnhphạttửhìnhđãđượcbãi

bỏđốivớitộithamôtàisảnvànhậnhối

lộ,tuynhiênLuậtsửađổi,bổsungBộluật

Hìnhsựlạiđồngthờisiếtchặtcácđiềukiện

đểđượcxétgiảmánđốivớihìnhphạttù

chungthân.Thayvìchỉtậptrungvàohình

phạtnặngnhất,phápluậthiệnnayưutiên

việcthuhồitàisảnvàkhuyếnkhíchsựhợp

táctừphíangườiphạmtội.Đâylàmộtcách

tiếpcậnthựcdụngnhằmtốiđahóaviệcthu

hồitàisảnnhànướccôngcộngvàphávỡ

cácmạnglướithamnhũng,thayvìchỉđơn

thuầntrừngphạtcánhân.

Đặcbiệt,đốivớicáctộithamôtài

sản,tộinhậnhốilộ,ngườibịkếtántùvề

haitộidanhnàychỉcóthểđượcxemxét

giảmthờihạnchấphànhhìnhphạttùkhi

đápứngđồngthờicácđiềukiệnnghiêm

ngặtsau:

-Chủđộngnộplạiítnhấtbaphần

tưgiátrịtàisảnthamôhoặcnhậnhốilộ.

- Đã tích cực hợp tác với cơquan

chứcnăngtrongviệcpháthiện,điềutra,

xửlýtộiphạmhoặclậpcônglớn.

-Thờigianđãchấphànhhìnhphạt

đểđượcxétgiảmlầnđầulàmộtphầnba

thờihạnđốivớihìnhphạtcảitạokhông

giamgiữ,hìnhphạttùcóthờihạn,12năm

đốivớitùchungthân.

Thứtư,đốivớinhữngtộiphạmvề

matúy,Luậtsửađổi,bổsungmộtsốđiều

củaBộluậtHìnhsựsố86/2025/QH15có

nhiềunhữngsửađổiquantrọng.

Mộtlà,Luậtsửađổi,bổsungmộtsố

điềucủaBộluậtHìnhsựsố86/2025/QH15

bổsungtộidanh“Sửdụngtráiphépchất

matúy”(Điều256a)vàosauĐiều256.

Đây là một trong những điểm mới

đángchúýlàviệcBộluậtHìnhsựsửađổi,

bổsungtộidanh“Sửdụngtráiphépchấtma

túy”tạiĐiều256avàosauĐiều256(Tội

chứa chấpviệcsửdụngtráiphépchấtma

túy). Việc bổ sung này nhằm lấp khoảng

trống pháp lý còn tồn tại trước đây, nơi

ngườisửdụngmatúybịpháthiệnsaukhiđã

sửdụngthườngkhôngbịxửlýhìnhsựmà

chỉbịxửphạthànhchínhhànhvisửdụng

kèmbuộcđưangườisửdụngđicainghiện.

Quyđịnhnàytăngcaotinhthầncấmbấtkỳ

cáchànhvibấthợpphápliênquanvớima

túy.Điềunàychothấyphápluậtvàxãhội

càngngàycàngnhậndiệnvàýthứccũng

nhưđềcaotinhthầnphòngngừađốivớitính

nguyhạicủacácchấtmatúy.

Hai là, Luật sửa đổi, bổ sung một

sốđiềucủaBộluậtHìnhsựsố86/2025/

496

QH15cónhiềunhữngsửađổilớntrong

quyđịnhvềcáctộiphạmvềmatúykhác.

NgoàiviệcbổsungTộisửdụngtrái

phépchấtmatúy,Luậtsửađổicòncónhững

điềuchỉnhquantrọngkhácđốivớicáctội

phạmvềmatúy.Cụthể,đốivớiTộisảnxuất

tráiphépchấtmatúy(Điều248)vàTộimua

bántráiphépchấtmatúy(Điều251),Luật

mới đãtáchkhung hình phạt “phạt tù 20

năm,tùchungthânhoặctửhình”thành2

khunghìnhphạtriêngbiệt:“20nămhoặc

tùchungthân”và“tùchungthânhoặctử

hình”. Sự phân tách này nhằm phân hóa

rõhơnmứcđộxửlý,tăngtínhminhbạch

vàlinhhoạttrongviệcápdụnghìnhphạt,

đồngthờiđảmbảosựnghiêmkhắccầnthiết

đốivớicáchànhviởmứcđặcbiệtnghiêm

trọng.Ngoàira,Luậtsửađổi,bổsungcũng

bỏhìnhphạttửhìnhđốivớitộivậnchuyển

tráiphépchấtmatúy,tuynhiên,việcgiảm

nhẹ trách nhiệm hình sự đối với một số

nhữngtộidanh,trongđócótộivậnchuyển

tráiphépchấtmatúycũngđặtratháchthức

rấtlớnchocơchếphòngngừa,ngănchặn

loạitộiphạmnàyphátsinh,nhấtlàkhicó

những tộiphạm liên quan đến ma túy đã

khôngcònmứchìnhphạtnghiêmkhắcnhất

làhìnhphạttửhình.

Bên cạnh đó, hai loại chất ma túy

mớilàKetaminevàFentanylđãđượcbổ

sungvàocấuthànhcủa5tộiphạmvềma

túy,baogồm:Tộisảnxuấttráiphépchất

matúy(Điều248),Tộitàngtrữtráiphép

chấtmatúy(Điều249),Tộivậnchuyển

tráiphépchấtmatúy(Điều250),Tộimua

bántráiphépchấtmatúy(Điều251),và

Tộichiếm đoạt chất ma túy (Điều 252).

Việccậpnhậtcácloạichấtmatúymớivào

luật cho thấy sự thích ứng nhanh chóng

của pháp luật trước sự biến đổi liên tục

của thịtrườngma túyvàcác tháchthức

mớitrongcôngtácphòng,chốngmatúy.

Thứnăm,Luậtsửađổi,bổsungmột

sốđiềucủaBộluậtHìnhsựsố86/2025/

QH15 sửa đổi, bổ sung hướng đến mở

rộngvà tăng nặng trách nhiệm hình sự

củaphápnhânthươngmại.

Mộtbướctiếnđángkểtrongviệchoàn

thiệnkhungpháplývềtráchnhiệmhìnhsựlà

việcmởrộngphạmvichịutráchnhiệmhình

sựđốivớiphápnhânthươngmại.Việcmở

rộngphạmvichịutráchnhiệmhìnhsựđối

vớiphápnhânthươngmạikhôngchỉdừng

lạiởviệctănggấpđôimứcphạttiềnmàcòn

thểhiệnthôngquaviệctăngsốlượngcác

tộidanhmàphápnhânlàđốitượngbịtruy

cứutráchnhiệmhìnhsựnếuviphạm.Sự

nghiêmkhắcnàythúcđẩymộtvănhóatuân

thủphápluậtcaohơntừcácdoanhnghiệp.

Nhiềuđiềuluậtđãđượcsửađổiđể

quy định rõ mức phạt tiền cao gấp đôi

mứctrướcđâycũngnhưcáchìnhphạtbổ

sung(nhưcấmkinhdoanh,cấmhoạtđộng

trongmộtsốlĩnhvực,cấmhuyđộngvốn)

đốivớiphápnhânthươngmạiphạmtội.

Vídụ,đốivớiTộisảnxuất,buônbánhàng

giả(Điều192),phápnhânthươngmạicó

thểbịphạttiềntừ2.000.000.000đồngđến

18.000.000.000đồng hoặc đình chỉhoạt

độngvĩnhviễn.Tươngtự,cáctộivềmôi

trường(Điều235,237,238,239),Tộihủy

hoại nguồnlợithủy sản (Điều242),Tội

hủy hoại rừng (Điều 243),Tội vi phạm

bảovệđộngvậthoangdã(Điều244),Tội

quản lý khu bảo tồn thiên nhiên (Điều

245),Tộinhậpkhẩu,pháttánloàingoại

laixâmhại(Điều246)đềucócáckhung

phạt tiền và đình chỉ hoạt động nghiêm

khắchơnđốivớiphápnhânthươngmại.

4.2. Những vấn đề trọng tâm với

mônhọcLuậthìnhsựtrongđàotạocử

nhânLuậttrướcchínhsáchsửađổi,bổ

sungBộluậtHìnhsựhiệnnay

Hiệnnay,cáccơsởđàotạocửnhân

luậtcủaViệtNamcóthểđượcxếpthành

Phương pháp giảng dạy Luật hình sự trên cơ sở những nội dung đổi mới chính sách hình sự Việt Nam hiện nay

Bài viết phân tích đổi mới giảng dạy Luật Hình sự trong bối cảnh chính sách hình sự Việt Nam thay đổi, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi