
CHÍNHSÁCHPHÁPLUẬTHÌNHSỰVỀTỘISẢNXUẤT,
BUÔNBÁNHÀNGGIẢLÀLƯƠNGTHỰC,THỰCPHẨM,
PHỤGIATHỰCPHẨM
ĐỗXuânSơn
,TrầnMinhTùng
*Tácgiảliênhệ,email:sondx@tks.edu.vn,ORCID:0009-0003-5893-2249
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:01/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:05/01/2026
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:19/01/2026
DOI:10.59266/houjs.2026.1113
Tómtắt:Bàiviếtphântíchchínhsáchxâydựngxâydựngphápluậthìnhsựvềtộisản
xuất,buônbánhànggiảlàlươngthực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm;Chínhsáchápdụng
phápluậthìnhsựvềtộisảnxuất,buônbánhànggiảlàlươngthực,thựcphẩm,phụgiathực
phẩmvàkiếnnghịbiệnphápbảođảmnhậnthứcvàápdụngđúngcácchínhsáchphápluật
hìnhsựvềtộisảnxuất,buônbánhànggiảlàlươngthực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm.
Từkhóa:chínhsáchphápluậthìnhsự,sảnxuất,buônbán,hànggiả,lươngthực,thựcphẩm,
phụgiathựcphẩm
TrườngĐạihọcKiểmsát
I.Dẫnnhập
Chínhsáchphápluậthìnhsự(PLHS)
làmộtbộphậncủachínhsáchphápluật.
“Chínhsáchphápluậtlànhữngnguyêntắc,
đườnghướngcơbảnđượcĐảngvàNhà
nước hoạch định đối với từng giai đoạn
pháttriểnnhấtđịnhcủađấtnướcnhằmtạo
ranhữngcơsởđúngđắnchoviệcsửdụng
mộtcáchcóhiệuquảcáckhảnăngđiều
chỉnhcủaphápluật;nhằmxácđịnhđúng
đắntổchứcvàhoạtđộngcủacáccơquan
phápluậtvànhằmxâydựngởmỗingười
dânýthứcvàlốisốngtuântheophápluật”
(Đào,2020,tr.176).ChínhsáchPLHSlà
“hệthống các quan điểm, tưtưởng, giải
pháplậpphápvàthựctiễnápdụngpháp
luật của Nhà nước nhằm đạt được mục
tiêukiểmsoáttộiphạmthôngquacôngcụ
luậthìnhsự”(Võ,2017,tr.45).Chínhsách
PLHSđượcthựchiệnthôngquahìnhthức
họcthuyếtphápluật,hìnhthứcxâydựng
phápluật,hìnhthứcápdụngphápluật,hình
thứcgiải thích pháp luật, hình thứcgiáo
dụcvàđàotạophápluật(Võ,2020).Bài
viếtnàytậptrungphântíchvềchínhsách
xâydựngvàchínhsáchápdụngPLHSvề
tộisảnxuất,buônbán(SXBB)hànggiảlà
lươngthực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm
(LT,TP,PGTP).
II.Cơsởlýthuyết
Bàiviếtdựatrênlýthuyếtvềchính
sách pháp luật. Lý thuyết về chính sách
phápluậtlàlýluậnnềntảngnghiêncứuvề
đốitượng,lịchsửhìnhthànhvàpháttriển

10
của khoahọc chính sách phápluật;khái
niệm, các dấu hiệu của chính sách pháp
luật; hệ thống chính sách pháp luật; các
phươngtiện,cáchìnhthứcthựchiệnchính
sách pháp luật…(Võ, 2020). Vì vậy, để
nghiêncứuchínhsáchPLHSvềtộiSXBB
hànggiảlàLT,TP,PGTPcầndựatrênnền
tảnglýluậncủachínhsáchphápluật.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bàiviếtsửdụngphươngphápphân
tíchquyphạmphápluậtđểlàmrõchính
sáchPLHSvàcácphươngphápthườngsử
dụngtrongnghiên cứukhoa họcxã hội,
như phân tích, bình luận, quy nạp, diễn
dịch,suyluậnlogic...
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1. Chính sách xây dựng pháp
luậthình sự về tội sảnxuất, buôn bán
hànggiảlàlươngthực,thựcphẩm,phụ
giathựcphẩm
-Nhómchínhsáchchungcủapháp
luậthìnhsự
PhápluậthìnhsựViệtNamluônthể
hiệnrõcácchínhsáchphápluậthìnhsự
sauđây:
+Chínhsáchbìnhđẳng:Chínhsách
nàyxuấtpháttừquyđịnhtạikhoản1Điều
16HiếnphápViệtNamnăm2013,sửađổi,
bổsungnăm2025:“Mọingườiđềubình
đẳng trước pháp luật”. Chính sách này
đượccụthểhóatạiđiểmbkhoản1Điều
3BLHShiệnhành:“Mọingườiphạmtội
đều bình đẳng trước pháp luật, không
phânbiệtgiớitính,dântộc,tínngưỡng,
tôngiáo,thànhphần,địavịxãhội”.
+Chínhsáchnhânđạo:Đâylàchính
sách hình sự xuyên suốt từ BLHS năm
1985đếnnay.Chínhsáchnàythểhiệnrất
rõởnhiềuquyđịnhnhư:Khoanhồngđối
vớingườitựthú,đầuthú,thànhkhẩnkhai
báo, tốgiác đồngphạm, lậpcôngchuộc
tội,tíchcựchợptácvớicơquancótrách
nhiệmtrongviệcpháthiệntộiphạmhoặc
trongquátrìnhgiảiquyếtvụán,ănnănhối
cải,tựnguyệnsửachữahoặcbồithường
thiệthạigâyra…(Điều3,Điều38,Điều
39,Điều40BLHSnăm2015,sửađổi,bổ
sungnăm2017,2025)(BLHShiệnhành).
+Chínhsáchnghiêmtrị:Chínhsách
nghiêmtrịcũnglàmộtchínhsáchPLHS
đặcthùthểhiệnsựnghiêmkhắccủaNhà
nước,sựlênánmạnhmẽcủaxãhộiđốivới
ngườichủmưu,cầmđầu,chỉhuy,ngoan
cốchốngđối,cônđồ,táiphạmnguyhiểm,
lợidụngchứcvụ,quyềnhạnđểphạmtội;
dùngthủđoạnxảoquyệt,cótổchức,có
tínhchấtchuyênnghiệp,cốýgâyhậuquả
đặcbiệtnghiêmtrọng(Điều3BLHS).
-Nhómchínhsáchđặcthùđốivới
tộiSXBBhànggiảlàLTTP
+Chínhsáchphânhóatráchnhiệm
hìnhsự(TNHS).
PhânhóaTNHSbảođảmchoviệc
cá thể hóaTNHS trong xây dựng và áp
dụng PLHS.(Trường Đại học Luật Hà
Nội,2022).Chính sáchphânhóaTNHS
trước hết thể hiện ở việc tách hành vi
SXBBhànggiảlàLTTPrakhỏihànhvi
SXBB hàng giả nói chung. BLHS năm
1985,chưatáchhànhviSXBBhànggiảlà
LTTPthànhtộiđộclập.Tuynhiên,hành
vi SXBB hàng giả là LTTP được tách
thànhmộttìnhtiếtđịnhkhungtăngnặng
tạiđiểmakhoản2Điều167BLHSnăm
1985.ĐếnBLHSnăm1999thìtộiSXBB
hàng giả là LTTP đã được tách khỏi tội
SXBBhànggiảthànhtộiđộclậptạiĐiều
157 BLHS. Tuy nhiên, hành vi SXBB
hàng giả là LTTP vẫn quy định chung
vớihànhviSXBBhànggiảlàthuốcchữa
bệnh,thuốcphòngbệnh.ĐếnBLHShiện
hành thì tội SXBB hàng giả là LT, TP,
PGTPmớitáchrathànhtộidanhđộclập

quyđịnhtạiĐiều193BLHSvớicácchính
sáchphápluậthìnhsựriêng.
+Chínhsáchhìnhsựnhânđạo
Chính sách hình sự nhân đạo thể
hiệnrấtrõtrongquyđịnhvềchếtài.BLHS
năm1985đếnBLHSnăm1999thìhành
viSXBBhànggiảlàLT,TPluônquyđịnh
mứccao nhất củakhunghìnhphạtnặng
nhấtlàhìnhphạtchungthân,tửhình.Tuy
nhiên,đếnBLHShiệnhànhthìmứccao
nhấtcủakhunghìnhphạtnặngnhấtchỉlà
hìnhphạtchungthân.Tươngtự,mứcthấp
nhấtcủakhunghìnhphạtnhẹnhấtđốivới
hành viphạmtộiSXBBhànggiảlàLT,
TPquyđịnhtạiđiểmakhoản2Điều167
BLHSnăm1985là03nămtù;trongkhi
quyđịnhtạikhoản1Điều157BLHSnăm
1999là02nămtùvàtạikhoản1Điều193
BLHShiệnhànhcũnglà02nămtù.
+ Chính sách xử lý đồng thời trách
nhiệmcủacánhânvàphápnhânthươngmại.
Đây là chính sách mới được quy
địnhtrongBLHShiệnhành,đểphùhợp
vớithựctiễnđấutranhphòng,chốngtội
phạm, vì trong một số trường hợp mối
lợithuđượctừhànhviphạmtộithuộcvề
pháp nhân nên việc chỉ truy cứu TNHS
củacánhânlàchưabảođảmcônglý.Mặt
khác,truycứuTNHSphápnhânsẽgiúp
pháp nhâncó ýthứccaohơn trongviệc
tuân thủ pháp luật, trong quản lý, điều
hànhmọihoạtđộngcủaphápnhân.Từđó
bảovệtốthơnlợiíchcủaNhànước,củatổ
chức,cánhântrongxãhộivàlợiíchchính
đángcủachínhphápnhânđó.
4.2. Chính sách áp dụng pháp luật
hìnhsựvềtộisảnxuất,buônbánhànggiảlà
lươngthực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm
ThựctiễnápdụngchínhsáchPLHS
về tội SXBB hàng giả là LTTP, phụ gia
thựcphẩmchothấycáchạnchếsauđây:
-Vậndụngchưađầyđủchínhsách
nhânđạo.
Vídụ1:Từtháng7/2021đếntháng
8/2022, Nguyễn Trung V là Tổng giám
đốcvàlàngườiđạidiệntheophápluậtcủa
CôngtycổphầnS5đãtrựctiếpchỉđạo
sảnxuất27.378sảnphẩmdinhdưỡngvà
thựcphẩmdùngchochếđộănđặcbiệtmà
trongmỗisảnphẩmcóítnhấtmộttrong
cácchỉtiêuchấtlượngchỉđạtmứcdưới
70%sovớitiêuchuẩnchấtlượngmàVđã
đăngký,côngbố.Cácsảnphẩmtrênđược
V3kếtluậnlàhànggiả.Tổnggiátrịcủa
các sảnphẩm hànggiả là4.417.576.440
đồng.Hộiđồngxétxử(HĐXX)sơthẩm
xửphạtV07nămtùvềtộisảnxuấthàng
giảlàthựcphẩm(Bảnánhìnhsựsơthẩm
số 114/2024/HS-ST). HĐXX phúc thẩm
nhận định:BịcáoVđã thànhkhẩnkhai
nhận hành vi phạm tội; quá trình công
tác, laođộngsản xuất,bịcáo đượctặng
thưởngnhiềuBằngkhencủacáccơquan
Nhànước;toànbộsốhànghóabịcáolàm
giảđãđượcpháthiệnthugiữngănchặn
kịpthời trước khiđưa ra thịtrường tiêu
thụ;bịcáotíchcựcthamgiacôngtáctừ
thiệnvàphòngchốngdịchCovid-19;bố,
mẹđẻcủabịcáolàngườicócôngđược
tặng thưởng Huy chương. Do đó bị cáo
đượchưởngcáctìnhtiếtgiảmnhẹTNHS
quyđịnhtạiđiểmh,s,vkhoản1,khoản
2Điều51BLHS.Bịcáolàngườicótrình
độđạihọc,nhânthântốt,sinhravàlớnlên
tronggiađìnhcótruyềnthống,quátrình
công tác, lao động sản xuất đã cố gắng
phấnđấuđượckếtnạpĐảng;tạigiaiđoạn
phúcthẩmbịcáođãnộptiềnphạtbổsung,
tiềnánphítheoquyếtđịnhcủabảnánsơ
thẩm,cótháiđộthựcsựănnăn,hốicải
vềhànhviphạmtộicủamình.DođóHội
đồngxétxửápdụngthêmtìnhtiếtgiảm
nhẹTNHStạikhoản2Điều51BLHSvà
giảmmộtphầnhìnhphạtchobịcáođểthể

hiệntínhnhânđạo,khoanhồngcủapháp
luật,tạođiềukiệnchobịcáosớmcócơ
hộilàmlại,pháthuygiátrịnănglựcbản
thânđểthamgiahoạtđộngsảnxuất,đóng
gópchosựphát triểncủaxã hội.Từđó
HĐXXphúcthẩmxửphạtV03(Ba)năm
tùvềtội“Sảnxuấthànggiảlàthựcphẩm”
(Bảnánsố12/2025/HSPT).
Kết quả trên cho thấy, cả HĐXX
sơthẩmvàphúcthẩmđềucùngápdụng
điểmakhoản3,khoản5Điều193;điểm
h,s,vkhoản1,khoản2Điều51;khoản
1Điều54;Điều38;điểmakhoản1Điều
55BộluậtHìnhsự,tuynhiên,HĐXXsơ
thẩmxửphạtV07nămtùgấp2,33lầnso
vớimứchìnhphạttrongbảnánphúcthẩm
(03 năm tù). Điều này cho thấy HĐXX
sơthẩmchưaápdụngđầyđủchínhsách
PLHSnhânđạo.Mặtkhác,mặcdùHĐXX
sơ thẩm có viện dẫn khoản 1 Điều 54
BLHSnhưngthựctếlạikhôngápdụngvì
mứchìnhphạt07nămtùvẫncaohơnmức
thấpnhấtcủakhoản2Điều193BLHS.
- Vận dụng chưa đúng chínhsách
phânhóaTNHS
Ví dụ 2: Từ năm 2022 đến 2023
ĐỗTrọngN, ĐồngNgôMinh H1 đãcó
hànhviSXBB2.206kgtràgiảnhãnhiệu
CôngtyTNHHT8,500kgtrà giảnhãn
hiệuCôngtyCPP2,tươngđươnggiátrị
hàng thật459.930.000 đồng,trong đóN
vàmộtđồngphạm(khôngkhángcáo)thu
lờibấtchính40.590.000đồng,H1thulời
bấtchính6.618.000đồng.DươngVănT
buônbán2.076kgtràgiảnhãnhiệuCông
tyTNHH T8, tương đương giá trị hàng
thật 321.780.000 đồng thu lời bất chính
12.456.000 đồng. HĐXX sơ thẩm xử
phạt ĐỗTrọngN 08 năm tù, ĐồngNgô
MinhH106nămtù,DươngVănT03năm
tù.(BảnánHìnhsựsơthẩmsố140/2024/
HS-ST) HĐXX phúc thẩm nhận định:
HĐXXsơthẩmápdụnghìnhphạtđốivới
các bịcáoN,H1là rấtnghiêmkhắc,số
hànghóacácbịcáoSXBBgiảnhãnmác
chưađượcbánnhiềurathịtrường,chưa
ảnhhưởngđếnsứckhỏengườitiêudùng,
sốtiềnthulờibấtchínhkhônglớn.Tạicấp
phúcthẩm,cácbịcáocóthêmnhiềutình
tiếtgiảmnhẹTNHSmới.BịcáoTkhông
thamgiasảnxuấthànggiảmàchỉmuavề
bánkiếmlờivàmớibánđượcmộtlần.Bị
cáocónơicưtrúrõràng,cókhảnăngtự
giáo dục,tự cảitạo.Tạicấp phúcthẩm,
bị cáo có thêm nhiều tình tiết giảm nhẹ
TNHSmới.HĐXXphúcthẩmxửphạtN
06nămtù;H104nămtù;T36thángtù
cho hưởng án treo. Như vậy so với bản
ánsơthẩm,bịcáoN,H1mỗingườiđược
giảm2nămtù;bịcáoTgiữnguyênhình
phạt03nămtùnhưngđượchưởngántreo
(Bản ánHìnhsựphúcthẩm số62/2024/
HS-PT).
Vụánnàyvừachothấyviệcápdụng
chưaphùhợpchínhsáchnhânđạo,vừaáp
dụngchưaphùhợpchínhsáchphânhóa
TNHS.ViệcHĐXXápdụnghìnhphạtquá
nặngđốivớiNvàH1làkhôngphùhợp
vớichínhsáchnhânđạocủaNhànướcta.
Mặtkhác,việcchưaápdụngđúngchính
sách phân hóa TNHS dẫn đến đánh giá
chưađúng,chưađầyđủ,chưachínhxác
tính chất mứcđộ nguy hiểm cho xã hội
củaHVPTcủaTnênkhôngchoTđược
hưởng án treo. Điều này cũng thể hiện
việcápdụngchưađúngchínhsáchPLHS
nhânđạocủaNhànướcta.
Ví dụ 3: Ngày 05/4/2024, các bị
cáoNguyễnThịTvàTháiThịHđãthực
hiệnhànhvimuabaobìgiả“GạoÔngC”
ViệtNamloại5kgvàmuagạoST25tại
TổngđạilýgạoĐloại50kgrồisanvào
cácbaoloại5kgđểbánvớigiácaohơn.
Tổnggiátrịgạođãbánlà9.945.000đồng.

Trướcđó,Tđãbánđượckhoảng100bao
gạo giả nhãn hiệu “Gạo Ông C” thu lời
số tiền khoảng 1.600.000 đồng. HĐXX
sơthẩm xử phạtT 28 tháng tù; xử phạt
H24thángtù(Bảnánsố87/2025/HSST).
HĐXX phúc thẩm nhậnđịnh: Mứchình
phạttùđốivớicácbịcáolàquánghiêm
khắc. Đây làtrường hợpcác bị cáolàm
giảvềbaobì,nhãnhiệu.Thựctế,cácbị
cáomuagạothậtST25củadoanhnghiệp
tưnhânNguyễnPhươngT3,sauđóđóng
lại vào bao bì giả nhãn hiệu “Gạo Ông
C”đểbánvớigiácaohơnđểhưởnglợi.
TừđóHĐXXápdụngkhoản1Điều192,
điểmskhoản1,khoản2Điều51,Điều32,
38BLHSxửphạtT25thángtù;ápdụng
khoản1Điều192,điểmskhoản1,khoản
2Điều51,Điều32,65BLHSxửphạtH
24thángtùchohưởngántreo(Bảnánsố
743/2025/HS-PT).Vụánnàycũngtương
tựnhưvụán2nêutrên:HĐXXsơthẩm
đãápdụngkhôngđúngchínhsáchnhân
đạo nên đã áp dụng mức hình phạt quá
nặngchoT(28thángtù)vàH(24tháng
tù).HĐXSphúcthẩmđãgiảmhìnhphạt
choTcòn25thángtù(giảm3thángtù)và
chobịcáoHđượchưởngántreo.
4.3. Nguyên nhân của những hạn
chếtrongápdụngchínhsáchPLHScủa
đốivớitộisảnxuất,buônbánhànggiảlà
lươngthực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm
-Nguyênnhântừhạnchếtrongquy
địnhcủaphápluật
Quy định của BLHS hiện hành về
tộiSXBBhànggiảlàlưLT,TP,PGTPtại
Điều193BLHScòncóhạnchế:Điều193
BLHSchưađịnhnghĩa“hànggiảlàlương
thực,thựcphẩm,phụgiathựcphẩm”.Khái
niệmhànggiảđượcđịnhnghĩatrongVăn
bảnhợpnhất03/VBHN-BCT2025Nghị
địnhxửphạt.Theođóhànggiảlà:a)Hàng
hóacógiátrịsửdụng,côngdụngkhông
đúngvớinguồngốcbảnchấttựnhiên,tên
gọicủahànghóa;hànghóakhôngcógiá
trịsửdụng,côngdụnghoặccógiátrịsử
dụng,côngdụngkhôngđúngsovớigiátrị
sửdụng,côngdụngđãcôngbốhoặcđăng
ký;b)Hànghóacóítnhấtmộttrongcác
chỉtiêuchấtlượnghoặcđặctínhkỹthuật
cơbảnhoặcđịnhlượngchấtchínhtạonên
giátrịsửdụng,côngdụngcủahànghóa
chỉđạtmứctừ70%trởxuốngsovớimức
tốithiểuquyđịnhtạiquychuẩnkỹthuật
hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký,
côngbốápdụnghoặcghitrênnhãn,bao
bìhàng hóa; đ)Hàng hóa có nhãnhàng
hóahoặcbaobìhànghóaghichỉdẫngiả
mạotên,địachỉtổchức,cánhânsảnxuất
hoặcnhậpkhẩu,phânphốihànghóa;giả
mạomãsốđăngkýlưuhành,mãsốcông
bố,mãsốmãvạchcủahànghóahoặcgiả
mạobaobìhànghóacủatổchức,cánhân
khác;giảmạovềnguồngốc,xuấtxứhàng
hóahoặcnơisảnxuất,đónggói,lắpráp
hànghóa;e)Tem,nhãn,baobìhànghóa
giả (Văn bảnhợp nhất03/VBHN-BCT).
Định nghĩa này không phân biệt “hàng
giả”,“hàngkémchấtlượng”,“hànghóa
xâmphạmquyềnsởhữucôngnghiệp”dẫn
đếnkhókhăn,vướngmắctrongthựctiễn
địnhtộidanh,từđóảnhhưởngđếnviệc
ápdụngchínhsáchPLHS.Trongvídụ1,
hànhvicủaVlàSXBBthựcphẩmđạtdưới
70%sovớitiêuchuẩnchấtlượngmàVđã
đăngký.Trongvídụ3,hànhvicủaTvà
HmuagạothậtST25củadoanhnghiệptư
nhânNguyễnPhươngT3,sauđóđónglại
vàobaobìgiảnhãnhiệu“GạoÔngC”để
bánvớigiácaohơnđểhưởnglợi.Những
hànhvinàythựcchấtchỉlàhànhviSXBB
hàngkémchấtlượngvàhànhvigiảnhãn
mácnhưngtheoquyđịnhhiệnhànhlạilà
hànhviSXBBhànggiảlàLT,TP.
-Trìnhđộchuyênmôn,nănglựcnhận
thức của cácThẩm phán, Hội thẩmnhân

