Các nhân tố ảnh hưởng tới đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp

NGHIÊN CU CA CEPR

Bài nghiên cu NC-01/2008

Các nhân t nh hưng ti đu tư trong lĩnh vc nông nghip:

tng quan nhng vn đ lý lun cơ bn

TS. Nguyn Đc Thành

Trung tâm Nghiên cu Kinh t và Chính sách (CEPR),

Đi hc Kinh t, Đi hc Quc gia Hà Ni.

TRUNG TÂM NGHIÊN CU KINH T VÀ CHÍNH SÁCH

TRƯNG ĐI HC KINH T, ĐI HC QUC GIA HÀ NI

CEPR

TRUNG TÂM NGHIÊN CU KINH T VÀ CHÍNH SÁCH

Trưng Đi hc Kinh t, Đi hc Quc gia Hà Ni

Bài nghiên cu NC-01/ 2008

Nghiên cu ca CEPR

Các nhân t nh hưng ti đu tư trong lĩnh vc nông nghip:

tng quan nhng vn đ lý lun cơ bn

TS. Nguyn Đc Thành

E-mail: nguyen.ducthanh@cepr.org.vn

Ngày 28/8/2008

Tóm tt

Mc đích ca chuyên đ này là kho sát, tóm tt tng quan các lý thuyt v đu tư

trong lĩnh vc nông nghip nhm xác đnh các yu t thúc đy/kìm hãm đng lc

đu tư trong nông nghip và kinh t nông thôn. Đu tiên, bài nghiên cu xem xét

các lý thuyt đu tư tng quát nhm ch ra nhng yu t căn bn tác đng đn đng

lc đu tư nói chung. Tip đó, nhng đ c thù riêng bit ca khu vc sn xu!t nông

nghip và kinh t nông thôn đư"c xác đnh. Trên cơ s$ đó, chuyên đ tóm lư"c các

lý thuyt và ch đ nghiên cu v đu tư trong lĩnh vc nông nghip và kinh t h

gia đình. Bài vit phân bit các nhóm đng lc đu tư ca hai đi tư"ng khác nhau:

các nhà đu tư t% bên ngoài ngành và các nhà đu tư là h nông nghip (t đu tư).

Cui cùng, các yu t nh hư$ng đn đng lc đu tư đư"c tng h"p và sp xp

trong phn kt lu&n.

T% khoá: lý thuyt đu tư, nông nghip, kinh t nông thôn, nông h

Phân loi: Kinh t hc nông nghip, kinh t hc phát trin

Quan đim đưc trình bày trong bài nghiên cu này là ca (các) tác gi và không nht thit

phn ánh quan đim ca CEPR.

Mc lc

Tóm tt ....................................................................................................................................2

Mc lc....................................................................................................................................3

1. Khái nim đu tư..................................................................................................................4

2. Lý thuyt đu tư chung (các mô hình ph thông)..................................................................5

2.1. Mô hình cơ s$ (baseline) ...............................................................................................6

2.2. Mô hình đu tư có chi phí điu chnh.............................................................................7

2.3. Mô hình đu tư trong điu kin b!t trc..........................................................................8

2.4. Mô hình đu tư trong điu kin th trưng tài chính không hoàn ho..............................9

3. Các đ c trưng ca khu vc nông nghip và nn kinh t nông thôn ......................................10

4. Các lý thuyt và mô hình đu tư trong khu vc nông nghip...............................................12

4.1. Tng quan thc t........................................................................................................12

4.2. Cách tip c&n đnh tính ................................................................................................12

4.3. Cách tip c&n lch s'....................................................................................................13

4.3. Các nhóm mô hình lý thuyt v nông h......................................................................14

4.3.1. Nhóm mô hình nông h ti đa hoá l"i nhu&n.........................................................14

4.3.2. Nhóm mô hình nông h ti đa hoá l"i ích..............................................................14

4.3.3. Nhóm mô hình nông h s" ri ro...........................................................................15

4.4. Các v!n đ nh hư$ng đn đu tư trong khu vc nông nghip......................................16

4.4.1. V!n đ tip c&n th trưng.....................................................................................16

4.4.2. V!n đ quyn tài sn (quyn s$ hu và quyn s' dng đ!t)...................................16

(i) Lý thuyt v đ an toàn..........................................................................................17

(ii) Lý thuyt tài sn th ch!p......................................................................................17

(iii) Lý thuyt thu l"i t% thương mi............................................................................17

(iv) Gi thuyt v quan h ni sinh gia quyn tài sn và đu tư.................................18

4.4.3. V!n đ cơ s$ h tng.............................................................................................18

4.4.4. V!n đ th trưng tài chính-tín dng......................................................................19

4.4.5. V!n đ nghiên cu phát tri(n (t% khu vc tư nhân)................................................20

4.4.6. V nh hư$ng ca thu.........................................................................................20

5. Nhng nh&n xét kt lu&n.....................................................................................................21

Tài liu tham kho..................................................................................................................24

1. Khái nim đu tư

Theo cách hi(u thông thưng trong kinh t hc, đu tư đư"c đnh nghĩa như là vic s' dng,

theo b!t c cách nào, các ngu)n lc v*i mc đích làm tăng sn lư"ng hay thu nh&p trong tương

lai.

T đin Phân tích Kinh t ca Bernard Guerrien (2007 [2002]: 47) đnh nghĩa khái nim đu tư

như sau: “Tác v - ca mt doanh nghip hay mt nư*c - nhm gia tăng qu+ tư liu sn xu!t

(máy móc, trang thit b các loi, h tng cơ s$, sn phm các loi, k( c vic thu th&p kin

thc và đào to con ngưi), đ( sn xu!t trong tương lai.”

Trong ngôn ng giáo khoa, đu tư thưng đư"c đnh nghĩa thông qua khái nim tư bn (vn).

Ví d, Case & Fair (1996: 277) đnh nghĩa đu tư là “mt lu)ng có tác dng làm tăng khi

lư"ng tư bn.” Tương t như v&y, Mankiw (2007: 559) đnh nghĩa các “khon đu tư là nhng

hàng hoá do cá nhân hay doanh nghip mua sm đ( tăng thêm khi lư"ng tư bn (vn) ca h.”

Cách đnh nghĩa như v&y buc chúng ta phi đnh nghĩa khi lư"ng tư bn (stock of capital).

Case & Fair đnh nghĩa hàng tư bn là “nhng hàng hoá đu"c sn xu!t ra trong h thng kinh

t, và đư"c s' dng v*i tư cách là đu vào đ( sn xu!t ra nhng hàng hoá và dch v khác

trong tương lai. Do đó, hàng tư bn to ra dch v sn xu!t có giá tr theo thi gian” (tr. 275).

Mankiw (2007: 555) đnh nghĩa tư bn qua hai khía cnh. Th nh!t, đó là khi lư"ng trang

thit b và c!u trúc phc v cho quá trình sn xu!t. Th hai, đó là qu+ đ( tài tr" cho quá trình

tích lu+ các trang thit b và c!u trúc đó.

V m t lch s', vic xác đnh khái nim tư bn cũng như đo lưng giá tr lư"ng tư bn thc

ch!t là mt quá trình tích lu+ tri thc lâu dài ca con ngưi trong quá trình xác đnh bn ch!t

ct lõi ca quá trình sn xu!t hin đi. Ví d, đi v*i Marx, tư bn là mt quan h xã hi, thay

vì đơn gin là nhng khi v&t ch!t đơn thun. Đi v*i các nhà kinh t thuc phái Tân C đi(n,

tư bn là nhng yu t đu vào nhân to (không phi đ!t đai, tài nguyên s-n có, và lao đng

con ngưi) đư"c dùng cho quá trình sn xu!t (nhân t sn xu!t). Tương t như v&y, vic đo

lưng giá tr ca tư bn cũng gây nhng cuc tranh lu&n l*n trong lch s' tư tư$ng kinh t, c

th( là Cuc tranh lun Cambridge din ra vào nhng năm 1960 gia phái Cambridge $ Anh và

Cambridge $ Massachusett $ M+ (vì th m*i có tên gi như v&y). Ni dung ch yu liên quan

đn vic xác đnh giá tr tư bn mt cách trc tip thông quá “giá tr tích lu+ thc” ca chúng

hay là gián tip thông qua giá tr mà nó sn sinh ra v*i tư cách là tư bn (sn phm c&n biên).

Nhìn chung, khuôn kh và mc đích ca bài nghiên cu này không cho phép đi sâu vào khái

nim tư bn và cách đo lưng tư bn, nhưng chúng ta có th( s' dng nhng cách hi(u thông

thưng, trc quan, trong kinh t hc Tân c đi(n, coi tư bn như các loi hàng hoá hay dch v

đư"c s' dng không phi đ( tho mãn nhu cu tiêu dùng hin ti, mà là đ( phc v cho vic

sn xu!t ra nhng hàng hoá và dch v trong tương lai.

V*i cách hi(u như v&y, chúng ta coi hành đng đu tư là mt hành đng s' dng ngu)n lc,

dư*i b!t kỳ hình thc nào, cho nhng mc đích đ( phát tri(n năng lc sn xu!t trong tương lai,

và do đó, nó khin ngưi đu tư phi hy sinh mt phn ngu)n lc vn có th( dùng đ( tho mãn

nhu cu tiêu dùng hin thi.

Vì khi lư"ng tư bn t bn thân nó b kh!u hao theo thi gian, nên mt dòng đu tư thc s

luôn bao g)m hai thành phn. Thành phn đu tiên là đu tư đ( bù đp kh!u hao (tái to, duy

trì khi tư bn), và thành phn tip theo, là đu tư m*i (tăng ròng khi tư bn). Chính thành

phn th hai m*i đem li s tăng lên thc s ca khi lư"ng tư bn.

Thêm vào đó, cũng có th( phân chia các hình thc tư bn dùng trong nông nghip theo mc

tiêu và bn ch!t ca chúng. Ví d, Zepeda (2001) phân chia bn loi tư bn, đó là: tư bn hu

hình, tư bn dùng đ( đu tư nâng c!p đ!t đai và duy trì, tái to tài nguyên, tư bn con ngưi, và

tư bn xã hi.

Mc đích chính ca chuyên đ này là thc hin gi*i thiu tng quan (review) các thành tu lý

lu&n cơ bn liên quan đn đng cơ cho hành vi đu tư trong lĩnh vc nông nghip. Do tính đa

dng và phc tp ca ch đ(, trư*c ht, trong phn 2, chúng tôi gi*i thiu các lý thuyt và mô

hình đu tư tng quát (không k( t*i đ c thù ca ngành) ph bin hin nay. Sau đó, trong phn

3, chúng tôi tho lu&n v nhng đ c trưng ca khu vc nông nghip và kinh t nông thông

nhm mc đích cho th!y ti sao các lý thuyt chung v đu tư chưa th( phn nh ht các khía

cnh ca đu tư trong nông nghip và khu vc nông thôn. Tip đó, phn 4 gi*i thiu các lý

thuyt v đu tư trong ngành nông nghip, là s áp dng các nguyên lý hành vi đu tư chung

trong hoàn cnh đ c thù ca ngành nông nghip và môi trung xã hi nông thôn. Phn cui

cùng tng kt và h thng hoá các quan đi(m lý lu&n đã đư"c kho sát trong bài, trên cơ s$ đó

đưa ra nhng g"i ý cho nghiên cu thc đa và các nghiên cu tip sau.

2. Lý thuyt đu tư chung (các mô hình ph thông)

Trong phn này, chúng tôi da theo Romer (2001) đ( cung c!p mt tng h"p căn bn v các

mô hình đu tư chun (standard) hin nay.

Các nhân tố ảnh hưởng tới đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi