- Các s n ph m “Made in China” đã đi kh p th gi i, tuy nhiên danh ti ng c a hàng hoá Trungả ẩ ắ ế ớ ế ủ
Qu c cũng đang b t n h i r t nhi u do nh ng nghi ng i v ch t l ng và đ an toàn. Li uố ị ổ ạ ấ ề ữ ạ ề ấ ượ ộ ệ
nh ng bê b i liên quan đ n hàng hoá Trung Qu c g n đây có làm ch m l i dòng ch y hàng hoáữ ố ế ố ầ ậ ạ ả
giá r Trung Qu c trên th gi i không?ẻ ố ế ớ
Đúng là nh ng bê b i đó làm t n h i r t nhi u đ n danh ti ng c a hàng hoá Trung Qu c trênữ ố ổ ạ ấ ề ế ế ủ ố
th gi i. Không ch M mà kh p n i, ng i tiêu dùng đang ngày càng th n tr ng h n v iế ớ ỉ ở ỹ ở ắ ơ ườ ậ ọ ơ ớ
xu t x c a hàng hoá. ấ ứ ủ
Nh ng tôi không nghĩ là dòng ch y hàng hoá giá r c a Trung Qu c s ch m l i, vì n u thư ả ẻ ủ ố ẽ ậ ạ ế ế
chúng ta l i có m t cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u khác m t. Nh ng bê b i này cũng chínhạ ộ ộ ủ ả ế ầ ấ ữ ố
là l i c nh báo đ Trung Qu c xem xét l i nh ng đi m y u trong n n kinh t đ kh c ph c.ờ ả ể ố ạ ữ ể ế ề ế ể ắ ụ
- Trung Qu c v n đang là m t trong nh ng trung tâm outsource c a th gi i. Thu hút outsourceố ẫ ộ ữ ủ ế ớ
cũng đang là u tiên c a Chính ph Trung Qu c. Theo bà đây có ph i là cách phát tri n b nư ủ ủ ố ả ể ề
v ng không và Trung Qu c có nên đ u t nhi u h n vào vi c tăng hàm l ng ch t xám và giáữ ố ầ ư ề ơ ệ ượ ấ
tr gia tăng cho nh ng s n ph m “Made in China”?ị ữ ả ẩ
Tôi cho r ng Chính ph Trung Qu c r t quan tâm đ n vi c đ y m nh s n xu t nh ng s n ph mằ ủ ố ấ ế ệ ẩ ạ ả ấ ữ ả ẩ
có giá tr gia tăng cao h n, h không mu n mãi ch s n xu t nh ng s n ph m giá tr th p. Cóị ơ ọ ố ỉ ả ấ ữ ả ẩ ị ấ
th th y quy t tâm này qua ph n ng c a chính quy n Trung Qu c đ i v i ch t l ng sa sútể ấ ế ả ứ ủ ề ố ố ớ ấ ượ
c a các s n ph m r ti n, đ c bi t là vi c đóng c a m t lo t nhà máy s n xu t đ ch i xu tủ ả ẩ ẻ ề ặ ệ ệ ử ộ ạ ả ấ ồ ơ ấ
kh u không đ t tiêu chu n t nh Qu ng Đông g n đây. ẩ ạ ẩ ở ỉ ả ầ
Không ph i là chính quy n không quan tâm đ n nh ng ng i lao đ ng m t vi c làm, nh ng hả ề ế ữ ườ ộ ấ ệ ư ọ
cũng không mu n ti p t c cho s n xu t nh ng m t hàng kém ch t l ng n a. Chính quy nố ế ụ ả ấ ữ ặ ấ ượ ữ ề
Trung Qu c cũng đang thúc đ y vi c nhanh chóng c p phép cho nh ng d án có v n đ u t l nố ẩ ệ ấ ữ ự ố ầ ư ớ
đ d n d t các khuynh h ng trong s n xu t. Tôi nghĩ v n đ không ph i là cách nào v ngể ẫ ắ ướ ả ấ ấ ề ả ữ
ch c h n cách nào, mà là chính quy n th y đã đ n lúc c n thay đ i t duy trong đi u hành kinhắ ơ ề ấ ế ầ ổ ư ề
t .ế
GS. Regina Abrami: Sau 30 năm đ i m i, Trung Qu c đã thay đ i m t cách đáng kinhổ ớ ố ổ ộ
ng c... ( nh: agro.gov.vn)ạ Ả
H c t p Trung Qu c cách ng x trong WTOọ ậ ố ứ ử
- Trung Qu c đ c đánh giá là m t trong nh ng n c t n d ng t t nh t vi c gia nh p WTO.ố ượ ộ ữ ướ ậ ụ ố ấ ệ ậ
V y các n c m i gia nh p và s p gia nh p t ch c này có th đ c đ c bài h c ng x trongậ ướ ớ ậ ắ ậ ổ ứ ể ượ ượ ọ ứ ử
WTO nào t Trung Qu c?ừ ố
Đúng là Trung Qu c đã t n d ng r t t t vi c gia nh p WTO, đ c bi t là nh ng quy đ nh vố ậ ụ ấ ố ệ ậ ặ ệ ữ ị ề
ch ng phá giá hàng hoá. Th nh t, h s d ng nh ng quy đ nh c a WTO đ b o v các l i íchố ứ ấ ọ ử ụ ữ ị ủ ể ả ệ ợ
kinh t c a mình. Có th th y h u h t các đi u tra v ch ng bán phá giá đ u nh m tr c ti p vàoế ủ ể ấ ầ ế ề ề ố ề ằ ự ế
Trung Qu c, nh ng Trung Qu c cũng ch đ ng đi u tra nh m vào các n c khác. Đó là m t bàiố ư ố ủ ộ ề ằ ướ ộ
h c có th rút ra t Trung Qu c, và m t bài h c n a là Trung Qu c s d ng các quy đ nh c aọ ể ừ ố ộ ọ ữ ố ử ụ ị ủ
WTO nh ng cũng thay đ i chúng đ tăng l i th cho mình. ư ổ ể ợ ế
đây có m t bài h c r t thú v , và cũng là bài h c cho Vi t Nam, đó là khi đàm phán, n u cácỞ ộ ọ ấ ị ọ ệ ế
n c công nh n Trung Qu c là n n kinh t th tr ng, đi u s có l i trong các v ki n ch ngướ ậ ố ề ế ị ườ ề ẽ ợ ụ ệ ố
bán phá giá, Trung Qu c s nh ng m t s đi u kho n liên quan đ n l i ích kinh t . Rõ ràng làố ẽ ườ ộ ố ề ả ế ợ ế
Trung Qu c không vi ph m các quy đ nh c a WTO, nh ng bi n đ i chúng theo h ng có l i choố ạ ị ủ ư ế ổ ướ ợ
mình. Đây là đi u đáng đ Vi t Nam h c t p vì trong các v ki n bán phá giá, vi c các b n bề ể ệ ọ ậ ụ ệ ệ ạ ị
coi là n n kinh t phi th tr ng là m t tr ng i l n.ề ế ị ườ ộ ở ạ ớ
- Trung Qu c đã m c a và là m t th tr ng l n, nh ng d ng nh th tr ng Trung Qu c v nố ở ử ộ ị ườ ớ ư ườ ư ị ườ ố ẫ
ch a ph i là “m ” l m, nó v n có xu h ng tìm cách “đ ng hoá” nh ng gì khác bi t h n là “dungư ả ở ắ ẫ ướ ồ ữ ệ ơ
hoà”. Bà nghĩ sao v nh n đ nh này?ề ậ ị
Tôi nghĩ Trung Qu c đã m c a n n kinh t m t đ nh l ng nào đó phù h p v i nh ng camố ở ử ề ế ở ộ ị ượ ợ ớ ữ
k t c a h khi gia nh p WTO. M t trong nh ng thách th c là ph i c i t các d ch v tài chính khiế ủ ọ ậ ộ ữ ứ ả ả ổ ị ụ
mà các doanh nghi p than phi n r ng h không vay ti n đ c d dàng nh h hy v ng. Tuyệ ề ằ ọ ề ượ ễ ư ọ ọ
nhiên cu c kh ng ho ng tài chính l i đang nh h ng đ n vi c c i t này.ộ ủ ả ạ ả ưở ế ệ ả ổ
Nói v v n đ “m c a”, có m t đi u c n l u ý là Trung Qu c là m t n c r ng l n, vì v yề ấ ề ở ử ộ ề ầ ư ố ộ ướ ộ ớ ậ
không ph i quy t sách hay tho thu n nào c a chính quy n trung ng B c Kinh đ u có th dả ế ả ậ ủ ề ươ ắ ề ể ễ
dàng quán tri t đ n t t c các c p đ a ph ng. ệ ế ấ ả ấ ị ươ
- Kh ng ho ng tài chính toàn c u đã b t đ u tác đ ng x u đ n kinh t Trung Qu c, nh ng cu củ ả ầ ắ ầ ộ ấ ế ế ố ư ộ
kh ng ho ng này cũng là c h i l ch s đ Trung Qu c đánh giá l i s phát tri n c a mình vàủ ả ơ ộ ị ử ể ố ạ ự ể ủ
ti p t c đ y m nh đ i m i? Chính ph Trung Qu c s có chính sách gì đ đ i phó v i kh ngế ụ ẩ ạ ổ ớ ủ ố ẽ ể ố ớ ủ
ho ng?ả
Tôi nghĩ các chính sách đ i phó v i kh ng ho ng c a Trung Qu c cũng s th ng nh t v i H cố ớ ủ ả ủ ố ẽ ố ấ ớ ọ
thuy t phát tri n kinh t hài hoà c a Ch t ch H C m Đào. Đó là đã đ n lúc Trung Qu c c nế ể ế ủ ủ ị ồ ẩ ế ố ầ
c ng c th tr ng trong n c đ h p th s n ph m làm ra và đ m b o cho n n kinh t khôngủ ố ị ườ ướ ể ấ ụ ả ẩ ả ả ề ế
b tác đ ng quá m nh t kh ng ho ng tài chính toàn c u.ị ộ ạ ừ ủ ả ầ
... nh ng v n còn t n t i r t nhi u v n đ môi tr ng và đ i s ng. nh: earthfirst.comư ẫ ồ ạ ấ ề ấ ề ườ ờ ố Ả
M và Trung Qu c đ u c n đ n nhauỹ ố ề ầ ế
- Quan h Trung - M cũng đã tr i qua 30 năm. Đ n nay, m i quan h này đã phát tri n đ nệ ỹ ả ế ố ệ ể ế
m c đ nào và có tri n v ng phát tri n ra sao trong nh ng năm t i? D i th i tân T ng th ngứ ộ ể ọ ể ữ ớ ướ ờ ổ ố
M Barack Obama, ng i ch a có nhi u kinh nghi m chính tr liên quan đ n Trung Qu c, Trungỹ ườ ư ề ệ ị ế ố
Qu c s đóng vai trò ra sao trong chính sách đ i ngo i c a M ? Li u Trung Qu c có đi u ch nhố ẽ ố ạ ủ ỹ ệ ố ề ỉ
chính sách đ i ngo i v i M không?ố ạ ớ ỹ
Theo tôi, quan h Trung - M theo th i gian ngày càng phát tri n sâu s c h n trong nh ng h pệ ỹ ờ ể ắ ơ ữ ợ
tác v xã h i và nh ng v n đ kinh t . Trong nh ng năm đ u tiên, đó là m t m i quan h chínhề ộ ữ ấ ề ế ữ ầ ộ ố ệ
th c nh ng có ph n xa cách. Hi n nay M và Trung Qu c đang h p tác v i nhau trong r t nhi uứ ư ầ ệ ỹ ố ợ ớ ấ ề
lĩnh v c kinh t cũng nh an ninh. Trong nh ng năm t i, chúng ta s ti p t c th y đi u này x yự ế ư ữ ớ ẽ ế ụ ấ ề ả
ra vì c M và Trung Qu c đ u c n đ n nhau.ả ỹ ố ề ầ ế
Khi T ng th ng Obama lên n m quy n, dù r ng ông y s g p ph i m t s áp l c, đ c bi t vổ ố ắ ề ằ ấ ẽ ặ ả ộ ố ự ặ ệ ề
v n đ gi i quy t vi c làm cho lao đ ng M , nh ng tôi không cho là s có nh ng thay đ i quáấ ề ả ế ệ ộ ỹ ư ẽ ữ ổ
l n trong quan h Trung - M vì hai n c có m i quan h kinh t r t ch t ch .ớ ệ ỹ ướ ố ệ ế ấ ặ ẽ
M c dù gi a Trung Qu c và M v n còn t n t i nh ng mâu thu n v kinh t , hay là s can thi pặ ữ ố ỹ ẫ ồ ạ ữ ẫ ề ế ự ệ
c a M vào n n chính tr c a Trung Qu c, nh ng đó không ph i là nh ng v n đ m i, mà làủ ỹ ề ị ủ ố ư ả ữ ấ ề ớ
nh ng v n đ lâu dài. Vì v y tôi không cho là Trung Qu c s đi u ch nh quá nhi u trong chínhữ ấ ề ậ ố ẽ ề ỉ ề
sách đ i ngo i đ i v i M . ố ạ ố ớ ỹ
- V th c a Trung Qu c đã đ c nâng cao r t nhi u trong 30 năm qua, nh ng v n đ dân chị ế ủ ố ượ ấ ề ư ấ ề ủ
Trung Qu c v n b c ng đ ng qu c t , đ c bi t là các n c ph ng Tây ch trích nhi u. Bàở ố ẫ ị ộ ồ ố ế ặ ệ ướ ươ ỉ ề
đánh giá gì v dân ch Trung Qu c?ề ủ ở ố
Đi u này không d đ nói. c p đ a ph ng, ng i dân đã tr c ti p b u các quan ch c c aề ễ ể Ở ấ ị ươ ườ ự ế ầ ứ ủ
đ a ph ng mình m t cách dân ch . Còn c p trung ng, đ ng C ng s n Trung Qu c cũngị ươ ộ ủ ở ấ ươ ả ộ ả ố
đang đ t ra yêu c u nâng cao dân ch trong n i b đ ng, theo tôi đi u này cũng đ ng nghĩa v iặ ầ ủ ộ ộ ả ề ồ ớ
vi c nâng cao trách nhi m gi i trình trong n i b đ ng.ệ ệ ả ộ ộ ả
- Trong nh ng năm g n đây cũng có nhi u v án tham nhũng l n đ c đ a ra ánh sáng Trungữ ầ ề ụ ớ ượ ư ở
Qu c. D ng nh cu c chi n ch ng tham nhũng Trung Qu c r t m nh m và quy t tâm. Bàố ườ ư ộ ế ố ở ố ấ ạ ẽ ế
nghĩ sao v nh n đ nh này?ề ậ ị
Tham nhũng th c s là m t v n đ l n và lâu dài c a Trung Qu c. Và vi c ch ng tham nhũngự ự ộ ấ ề ớ ủ ố ệ ố
cũng liên quan tr c ti p đ n vi c duy trì s phát tri n hài hoà. S l ng các v kh i t thamự ế ế ệ ự ể ố ượ ụ ở ố
nhũng tăng lên g n đây cho th y yêu c u minh b ch t phía xã h i, và chính quy n Trung Qu cầ ấ ầ ạ ừ ộ ề ố
cũng nh n đ nh r ng tham nhũng, đ c bi t là tham nhũng liên quan đ n đ t đai và nông thôn, cóậ ị ằ ặ ệ ế ấ
th làm t n h i đ n s ph n chính tr c a đ ng C ng s n.ể ổ ạ ế ố ậ ị ủ ả ộ ả
Ch t ch Trung Qu c H C m Đào (hàng d i, ngoài cùng bên ph i) cùng các nhà lãnhủ ị ố ồ ẩ ướ ả
đ o th gi i t i H i ngh G20 t ch c t i Washington tháng 11 v a r i. nh: Daylifeạ ế ớ ạ ộ ị ổ ứ ạ ừ ồ Ả
Còn thi u s tin t ng l n nhau gi a Trung Qu c và các n c láng gi ngế ự ưở ẫ ữ ố ướ ề
- Trung Qu c ngày càng có ti ng nói quan tr ng trong các v n đ quan h qu c t , nh ng trongố ế ọ ấ ề ệ ố ế ư
quan h v i các n c láng gi ng nh Nh t B n, Hàn Qu c, Vi t Nam, v n còn nh ng căngệ ớ ướ ề ư ậ ả ố ệ ẫ ữ
th ng t n t i ch a gi i quy t đ c. Ph i chăng là vì trong nh ng quan h này, Trung Qu cẳ ồ ạ ư ả ế ượ ả ữ ệ ố
ch a th c s hành x đúng v i vai trò c a m t thành viên th ng tr c HĐBA LHQ?ư ự ự ử ớ ủ ộ ườ ự
Đây th c s là m t v n đ ph c t p. Tôi cho r ng nh ng căng th ng t n t i trong quan h c aự ự ộ ấ ề ứ ạ ằ ữ ẳ ồ ạ ệ ủ
Trung Qu c v i các n c láng gi ng không h n là do Trung Qu c ch a làm đúng vai trò c aố ớ ướ ề ẳ ố ư ủ
m t thành viên th ng tr c HĐBA LHQ, mà là do thi u s tin t ng l n nhau. Đi u quan tr ng làộ ườ ự ế ự ưở ẫ ề ọ
trong m i quan h riêng l , các n c c n chung s c gi i quy t v n đ . ỗ ệ ẻ ướ ầ ứ ả ế ấ ề
Quan h Vi t Nam - Trung Qu c trong nh ng năm g n đây đã r t phát tri n song v n còn đóệ ệ ố ữ ầ ấ ể ẫ
nh ng căng th ng mâu thu n. Nh ng tôi tin là B Ngo i giao hai n c đ u nh n th c đ c t mữ ẳ ẫ ư ộ ạ ướ ề ậ ứ ượ ầ
quan tr ng c a vi c cùng nhau ng i l i đ bàn cách gi i quy t. Các lãnh đ o c a Nh t B n vàọ ủ ệ ồ ạ ể ả ế ạ ủ ậ ả
Hàn Qu c cũng nh n m nh h mu n tăng c ng quan h v i Trung Qu c. ố ấ ạ ọ ố ườ ệ ớ ố
Đây đ u là nh ng m i quan h không yên , do s thi u tin t ng l n nhau vì nh ng nguyênề ữ ố ệ ả ự ế ưở ẫ ữ
nhân do l ch s đ l i nh ng tôi tin là Chính ph các n c s không đ cho s thi u tin t ngị ử ể ạ ư ủ ướ ẽ ể ự ế ưở
này d n đ n nh ng h u qu đáng ti c. Trung Qu c dù sao v n là m t tr tr ng l n đ i v i cácẫ ế ữ ậ ả ế ố ẫ ộ ị ườ ớ ố ớ
n c này. ướ
- Trong cu c c nh tranh giành v th th ng tr châu Á, Trung Qu c và n Đ có nh ng l i thộ ạ ị ế ố ị ở ố Ấ ộ ữ ợ ế
và h n ch gì? Ai có nhi u u th h n trong cu c c nh tranh này?ạ ế ề ư ế ơ ộ ạ
Khó có th nói n c nào thành công h n n c nào vì hai n c đi theo nh ng con đ ng khácể ướ ơ ướ ướ ữ ườ
nhau. n Đ là n n dân ch l n nh t th gi i, nh ng h thi u nh ng c s h t ng mà TrungẤ ộ ề ủ ớ ấ ế ớ ư ọ ế ữ ơ ở ạ ầ
Qu c có, thi u nh ng đ ng l c xã h i nh c a Trung Qu c. Trung Qu c đã c g ng đ a hàngố ế ữ ộ ự ộ ư ủ ố ố ố ắ ư
tri u ng i thoát kh i đói nghèo trong m t th i gian ng n, còn n Đ khó có th nói h làm đ cệ ườ ỏ ộ ờ ắ Ấ ộ ể ọ ượ
v y. ậ
Tuy nhiên c hai n c đ u có nh ng v n đ v tham nhũng, v hành chính và đ u đang ph iả ướ ề ữ ấ ề ề ề ề ả
đ i m t v i kh ng ho ng kinh t toàn c u. Nh ng v m t m t nào đó, có th nói Trung Qu c nố ặ ớ ủ ả ế ầ ư ề ộ ặ ể ố ổ
đ nh v chính tr h n n Đ .ị ề ị ơ Ấ ộ
Th gi i c n m t Trung Qu c phát tri n n đ nhế ớ ầ ộ ố ể ổ ị
- Sau 30 năm đ i m i, bà th y hình nh qu c gia c a Trung Qu c đã thay đ i ra sao?ổ ớ ấ ả ố ủ ố ổ
V đi m này, ng i Trung Qu c có th nói là r t t hào, n u không mu n nói là có ph n kiêuề ể ườ ố ể ấ ự ế ố ầ
ng o, v vi c n c mình đã đi đ c m t quãng đ ng xa đ n v y. Đã có nhi u lo ng i tr c khiạ ề ệ ướ ượ ộ ườ ế ậ ề ạ ướ
Olympic B c Kinh 2008 di n ra, nh ng s ki n này đã r t thành công và đ c th gi i th aắ ễ ư ự ệ ấ ượ ế ớ ừ
nh n. Đi u đó giúp cho ng i Trung Qu c nh n th c đ c r ng n c mình có v th trên thậ ề ườ ố ậ ứ ượ ằ ướ ị ế ế
gi i, r ng h không còn b cách ly hay là m t n c y u n a. Tôi nghĩ hình nh qu c gia c aớ ằ ọ ị ộ ướ ế ữ ả ố ủ
Trung Qu c đã đ c c i thi n đáng k .ố ượ ả ệ ể
Tuy nhiên, trong tâm lý c a ng i Trung Qu c v n còn t n t i suy nghĩ là th gi i mu n ki mủ ườ ố ẫ ồ ạ ế ớ ố ề
ch không cho Trung Qu c phát tri n. Tôi không nghĩ là th gi i mu n làm th , nh ng rõ ràng cóế ố ể ế ớ ố ế ư
nh ng ng i Trung Qu c v n nghĩ n c mình là n n nhân c a nh ng ý đ đó c a nh ng n cữ ườ ố ẫ ướ ạ ủ ữ ồ ủ ữ ướ
khác. Tôi mong trong nh ng năm t i, tâm lý này s đ c thay b ng nh n th c r ng, Trung Qu cữ ớ ẽ ượ ằ ậ ứ ằ ố
không ch là m t ph n c a th gi i, mà còn là m t ph n quan tr ng c a th gi i, và có ti mỉ ộ ầ ủ ế ớ ộ ầ ọ ủ ế ớ ề
năng lãnh đ o th gi i.ạ ế ớ
- Trong 30 năm qua, Trung Qu c đã phát tri n h t s c ngo n m c. V y bà d đoán trong 30ố ể ế ứ ạ ụ ậ ự
năm n a, Trung Qu c s ra sao?ữ ố ẽ
Tôi đã nghiên c u v Trung Qu c nhi u năm và ph i nói r ng đây là m t đ t n c đáng kinhứ ề ố ề ả ằ ộ ấ ướ
ng c. Trong m t th p k qua v i nhi u l n qua l i Trung Qu c, tôi nh n th y r t nhi u thay đ iạ ộ ậ ỷ ớ ề ầ ạ ố ậ ấ ấ ề ổ
và thành th t mà nói, tôi ch a th y n c nào trên th gi i làm đ c nh v y. ậ ư ấ ướ ế ớ ượ ư ậ
Vì v y trong 20 ho c 30 năm n a, n u không có nh ng bi n c nào đ o ng c tình hình, theoậ ặ ữ ế ữ ế ố ả ượ
tôi Trung Qu c s tr thành m t n c công nghi p hoá tiên ti n và là m t nhân t r t l n trongố ẽ ở ộ ướ ệ ế ộ ố ấ ớ
th tr ng toàn c u. Đó là đi u mà ng i Trung Qu c mong mu n, và cũng là đi u mà c thị ườ ầ ề ườ ố ố ề ả ế
gi i mong mu n, m t đ t n c Trung Qu c phát tri n n đ nh.ớ ố ộ ấ ướ ố ể ổ ị