Kịch bản quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc: Giải pháp hạn chế phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc

CIEM, Trung tâm Thông tin – T liu

CÁC KCH BN CÓ TH XY RA TRONG QUAN H

KINH T VIT NAM - TRUNG QUC

- GII PHÁP HN CH

S PH THUC KINH T VÀO TRUNG QUC

Bài tng thut này s dng các ngun tư liu t các báo cáo nghiên cu ã

ưc công b và các thông tin t tp chí và báo in t nhm cung cp thông tin

v các kch bn có th xy ra v kinh t trong quan h kinh t Vit Nam – Trung

Quc, phân tích các nguyên nhân dn n tình trng ph thuc ca nn kinh t

Vit Nam vào Trung Quc và tng hp nhng gii pháp hn ch s ph thuc kinh

t vào Trung Quc. ây là mt trong lot bài tng thut v vn  Bin ông có

tác ng ti quan h Vit – Trung và trc tip nh hưng ti nn kinh t ca Vit

Nam.

1. Các kch bn có th xy ra trong quan h kinh t Vit- Trung:

1.1. Nhóm nghiên cu v quan h kinh t Vit – Trung do Ông Nguyn

Quc Trưng và Ngô Hi Long ch trì trong báo cáo công b vi ch  “V giàn

khoan HD-981 và kch bn hp tác kinh t Vit-Trung”

ã ưa ra mt s d báo,

trong ó kch bn “va u tranh, va hp tác” có nhiu kh nng xy ra nht. C

th như sau:

Nghiên cu ưa ra ba kch bn chính v quan h kinh t gia Vit Nam và

Trung Quc trong thi gian ti:

Kch bn xu: Trung Quc tin hành “tr a” mnh m Vit Nam v kinh

t, hoc mc cao hơn là ct t quan h kinh t song phương, cm vn kinh t

trong nhng nm ti, trong trưng hp tranh chp  Bin ông leo thang.

Kch bn trung bình: Quan h kinh t gia hai nưc có các thay  i sâu

sc, chuyn t “va hp tác, va u tranh” sang trng thái “va u tranh, va

hp tác”.

Kch bn tt: S cng th!ng trên bin ông không nh hưng áng k n

quan h kinh t gia hai nưc.

Nghiên cu do Công ty c ph"n báo cáo ánh giá Vit Nam - Vietnam Report phi hp vi các chuyên

gia trong l#nh vc quan h kinh t Vit-Trung thc hin.

CIEM, Trung tâm Thông tin – T liu

T tham v$ng và thc lc ca Trung Quc, cng như tín hiu t nhng

tuyên b cng rn, bt chp dư lun quc t ca gii lãnh o nưc này trong

nhng ngày qua, kh nng Trung Quc tr li s yên bình cho Bin ông là khó

xy ra. iu này t Vit Nam trưc vic phi chp nhn mt thc t là trong giai

on ti, t nưc s phi phát trin kinh t trong iu kin không có có môi

trưng hoàn toàn thun li do nhng lo ngi v bt n, Vì th, nhóm nghiên cu

cho r%ng kch bn (trung bình) “va u tranh, va hp tác” có nhiu kh nng xy

ra nht.

Kch bn (xu) cm vn và trng pht kinh t là khó xy ra. Trong ngn

hn Trung Quc ít có kh nng áp dng các bin pháp trng pht kinh t mnh m

i vi Vit Nam do bn thân Trung Quc cng b thit hi c v kinh t và chính

tr. Trung Quc thiu các công c hu hiu  trng pht và cm vn kinh t Vit

Nam và s trng pht và cm vn kinh t ca Trung Quc không  sc gây tác

ng nghiêm tr$ng và dài hn ti nn kinh t có  m c&a rt cao ca Vit Nam,

v.v…

Trong khi ó, kch bn tt, tc là quan h kinh t Vit – Trung hoàn toàn

không b nh hưng, cng khó xy ra bi s leo thang cng th!ng trên bin ông

chc chn s d'n ti các iu ch(nh chin lưc v kinh t ca các bên có liên quan.

Theo báo cáo này, kch bn quan h kinh t "va u tranh, va hp tác”

gia Vit Nam và Trung Quc có tim nng gây khó khn cho kinh t Vit Nam do

Trung Quc là i tác thương mi ln nht ca Vit Nam và các nhà th"u Trung

Quc chim t) tr$ng cao trong các hp *ng EPC ti các l#nh vc quan tr$ng ca

kinh t Vit Nam.

1.2. Mt ý kin khác ca Giáo sư, TSKH Nguyn Mi, trong bi cnh khó

lưng trưc nhng gì nhà c"m quyn Trung Quc ch trương và hành ng i vi

Vit Nam, d báo quan h kinh t gia hai nưc có th din ra theo ba kch bn

dưi ây:

Kch bn xu nht: Theo ó, Trung Quc ơn phương ngng các quan h

mu dch, du lch, "u tư vi Vit Nam. Không ai dám kh!ng nh kch bn này

không th xy ra, bi nhng gì Trung Quc ã và ang hành x& i vi nưc ta,

cng như nhng lun iu tuyên truyn ang ưc các cơ quan truyn thông nưc

này tin hành  trong nưc và trên th gii không cho phép chúng ta lơi là cnh

giác, phi d phòng trưng hp xu nht  ch ng  ra h thng gii pháp ca

nhà nưc, tng a phương, các doanh nghip và ca ngưi dân, nh%m gim thiu

thit hi v kinh t - xã hi.

CIEM, Trung tâm Thông tin – T liu

Tuy vy, kch bn này khó có th xy ra vì mt s nguyên nhân:

- Bi cnh chính tr, kinh t quc t và khu vc mà Trung Quc c"n phi

cân nhc (Trung - M+, Trung Quc - Nht Bn, Trung Quc - ASEAN) khi có ch

trương và hành ng mi trong quan h vi nưc ta.

- Tình hình ni b ca Trung Quc: chính tr, kinh t, gii c"m quyn, nông

dân, sc tc.

- T n tht mà Trung Quc gánh chu khi áp dng gii pháp xu nht trong

quan h kinh t i vi Vit Nam.

- Kh nng mà Vit Nam có th i phó vi kch bn ó t tim lc ni ti,

quan h vi các nưc ASEAN, vi M+, Nht Bn, Hàn Quc, EU.

Kch bn gi nguyên hin trng

Mc dù tình hình Bin ông cng th!ng, Trung Quc có th  ra ch

trương và hành ng mi như cách mà nưc này công b bn * “mưi on”

thay cho “chín on”, khiêu khích, gây hn nhiu hơn, nhưng v'n duy trì quan h

thương mi, du lch, "u tư như hin nay vì li ích kinh t ca nưc này và ca các

doanh nghip Trung Quc, không d gì t b, th trưng "y tim nng ca nưc

láng ging “núi lin núi, sông lin sông”, mà trên thc t, h$ ã hưng li ln

trong vic Vit Nam xut 1 nhp 3, trong buôn bán qua biên gii, v.v…

Kch bn này là mong mun ca chúng ta  góp ph"n gii bài toán n nh

kinh t v# mô, kim ch lm phát, bo m an sinh xã hi và phc h*i tc  tng

trưng. Các doanh nghip Trung Quc có quan h làm n lâu dài vi Vit Nam

ang ưc hưng li t quan h thương mi, du lch và "u tư cng hy v$ng duy

trì hin trng.

Tuy vy, ó không phi là mong mun ca nhà c"m quyn Trung Quc, vì

h$ luôn tìm cách gim thiu li ích ca Vit Nam trong quan h gia hai nưc,

không mun có mt Vit Nam hùng mnh n%m ngoài t"m nh hưng ca Trung

Quc.

Kch bn trung bình

Trung Quc tip tc hành ng gây hn trên bin (có th c  biên gii trên

b), li dng m$i lúc, m$i nơi  tìm cách “phá ri” quan h thương mi, du lch,

dch v, "u tư, nh%m gây thit hi ln nht cho Vit Nam, nhưng v'n duy trì quan

CIEM, Trung tâm Thông tin – T liu

h buôn bán hai chiu, du lch gia công dân hai nưc, "u tư ti Vit Nam, nhng

d án không to ra sc mnh  cnh tranh vi Trung Quc.

Kch bn này d xy ra nht, do vy, dù phi  ra các gii pháp ng phó

vi kch bn xu nht, nhưng c"n tính toán chi tit m$i hu qu ca kch bn này

 ch ng các phương án i phó.

V bo ng xy ra  Bình Dương, *ng Nai và Hà T#nh là im báo v

kch bn này. ã có th lc nào ng %ng sau nhng cuc biu tình, t phá, cưp

bóc, ánh ngưi nưc ngoài  làm xu i hình nh mt nưc Vit Nam n nh

chính tr và an ninh, an toàn cho nhà "u tư quc t? Mt ngày sau khi s kin xy

ra, Trung Quc ã s-n sàng ưa tàu bin vào cng bin Hà T#nh ón ngưi ca h$

v nưc.

Tóm li, kch bn nào s xy ra trong quan h kinh t gia nưc ta vi

Trung Quc tùy thuc vào c hai phía: ý * ca nhà c"m quyn Trung Quc và

phương thc hành ng ca Vit Nam  i phó vi ý * ó, cng như hot ng

ca các cơ quan nhà nưc, t chc xã hi trong vic làm cho dư lun quc t ngày

càng lên án hành ng sai trái ca Trung Quc, ng h Vit Nam trong vic bo v

ch quyn b%ng bin pháp hòa bình, ngoi giao và lut pháp quc t.

2. Phân tích các nguyên nhân dn n tình trng ph thuc ca nn

kinh t Vit Nam vào Trung Quc

Tình trng ph thuc ngày càng tng v kinh t ca Vit Nam vào Trung

Quc ã din ra trong sut mt thi gian khá dài, din bin phc tp và có xu

hưng ngày càng tng v quy mô và mc  nghiêm tr$ng là xut phát t mt s

nguyên nhân ch yu sau ây:

2.1. S mt cnh giác trong nhn thc và bt lc v phn ng chính

sách ca các cơ quan chc nng và hoch nh chính sách trc nguy cơ ph

thuc kinh t vào Trung Quc

iu này có th thy rõ trong cách ánh giá và nhìn nhn vn  mt cách

phin din và hi ht ca mt s ngưi có trách nhim. Trong mt l"n tr li

ph,ng vn Báo t Vit, Bà Phm Th H*ng Thanh - Phó V trưng V Châu Á -

Thái Bình Dương, B Công thương nhn nh, “… tuy mt s hàng nông sn sang

Trung Quc có khó khn nhưng thc t hàng nông sn sang Trung Quc vn rt

tt… Vit Nam ã ký vi Trung Quc mt bn ghi nh vào cui nm 2013 v xut

khu nông sn, vic bán nông sn sang Trung Quc sau ó ã n nh và phát

trin hơn"!

CIEM, Trung tâm Thông tin – T liu

Mi ây, trưc tin *n óng c&a kh.u biên gii khin giá khoai lang ti

V#nh Long ã gim còn mt n&a, ông Nguyn Vn K/ - T ng Thư ký Hip hi

Rau qu Vit Nam cho bit, Vit Nam ang xut siêu rau c qu sang Trung Quc.

Thm chí Ông K/ còn cho r%ng "nhng xung t  Bin ông t trưc n nay

di!n ra nhiu, nhưng hot ng kinh t thì không nh hưng. Các sn phm rau,

c, qu là nhng m"t hàng c#n thit cho cuc sng hàng ngày, liên quan ti cuc

sng ca hàng triu ngưi nông dân  c hai nưc, "c bit là các doanh nghip

xut nhp khu nên s$ không nh hưng gì"!

Theo chuyên gia kinh t Phm Chi Lan, Vit Nam ã chm tr trong iu

ch(nh chính sách theo ó, l ra Nhà nưc ã phi thay  i h thng chính sách

khuyn khích, h thng phân b ngu*n lc, theo tiêu chí hiu qu s& dng ngu*n

lc  gim d"n s ph thuc vào Trung Quc. Phi khuyn khích doanh nghip

tit kim tài nguyên, nng lưng, to nng sut cao hơn. Liên quan n cơ ch xut

nhp kh.u tiu ngch, B Công Thương tuy cng thy ưc nhng hn ch, bt

cp nhưng phn ng khá yu t, trong khi áng l phi u tranh vi phía Trung

Quc quyt lit hơn  hn ch nhp tiu ngch, chuyn sang chính ngch. V

ph"n mình, Vit Nam c"n tng cưng hiu qu giám sát ca các cơ quan qun lý

nhà nưc, t li ích t nưc lên trên li ích cc b ngành, a phương.

Theo TS. Phm S+ Thành, Giám c Chương trình Nghiên cu kinh t

Trung Quc thuc Trung tâm Nghiên cu kinh t và chính sách (VEPR), “trong

quá trình gn kt vi kinh t Trung Quc, Vit Nam ã không tn dng ưc "y

 các li ích ca s gn kt, *ng thi chưa có các phương án thay th trong

trưng hp xy ra ri ro (ví d chin tranh, chin tranh thương mi, chin tranh

tin t, m bo an ninh nng lưng, vn ti bin quc t...)”.

2.2. B máy qun lý ca Nhà nc Vit Nam kém hiu sut và nng lc,

o c và tinh thn trách nhim ca mt s quan chc các cp có vn  ln

cn sm c ci thin. Mt khác, t khi gia nhp WTO và tham gia các hip

nh thương mi t do, Vit Nam có khuynh hưng m rng c&a th trưng trong

nưc cho hàng hóa và tư bn nưc ngoài nhưng thiu các chính sách, bin pháp

kim soát hu hiu  loi tr nhng d án FDI thiu cht lưng hoc có vn  v

an ninh quc gia, loi b, nhng doanh nghip tham gia u th"u không có kh

nng áp ng các tiêu chu.n k+ thut hoc có tin án vi phm các cam kt. Riêng

i vi Trung Quc, Vit Nam còn chu nh hưng bi phương châm 4 tt và 16

ch vàng, trong ó có 4 ch “hp tác toàn din”. Nhng quan chc thiu tinh th"n

dân tc khi b mua chuc có th da vào phương châm ó  d dàng cp phép các

d án theo yêu c"u ca doanh nghip Trung Quc. Không thay  i ưc tình hình

này thì m$i chính sách thoát Trung u s tht bi.

Các kịch bản có thể xảy ra trong quan hệ kinh tế Việt Nam -Trung Quốc: Giải pháp hạn chế sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi