Chiếc Phễu Bằng Da
Người bạn của tôi là Lionel Dacre cư ngụ ở đại lộ Wagram, thủ
đô Paris, trong một căn nhà nhỏ có hàng rào lưới sắt và một thảm
có khiêm nhường nằm trên hè phố bên trái khi ta đi từ Khải hoàn
môn xuống. Tôi cho là căn nhà này đã có từ lâu trước khi đại lộ
được kiến thiết, vì đã có rêu mọc trên các hòn ngói màu xám và
những bức tường mốc meo phai màu. Từ ngoài phố nhìn vào, nó
có vẻ nhỏ bé: năm cửa sổ ở mặt tiền, nếu tôi nhớ đúng; nhưng tại
nó kéo dài ra phía sau bằng một căn phòng dài tại đó Dacre đã
xếp đặt bộ sưu tập các sách về khoa học của anh và thu thập
những món đồ vặt vãnh hay những vật kỳ dị vốn là sở thích của
anh và là những thứ làm khuây khỏa các bạn hữu của anh. Là một
người giàu có, tao nhã, cổ quái, anh đã giành một phần đời của
anh và tài sản của anh để quy tụ một bộ sưu tập riêng độc nhất vô
nhị các tác phẩm nói về Do Thái Pháp điển và về ma thuật, trong
đó có nhiều vật hiếm có và rất đắt. Các sở thích của anh đã làm
cho anh thiên về phía những sự kỳ diệu và quái đản, người ta
đoan chắc với tôi rằng các kinh nghiệm của anh hướng tới thế
giới xa xăm vượt qua mọi ranh giới của nền văn minh và các nghi
thức.
Với những be bạn người Anh, anh không hề thốt ra một tiếng
về công việc đó nhưng một người Pháp, người có cùng sở thích
với anh xác nhận với tôi rằng những sự thái quá tệ hại của những
buổi lễ quỷ quái đã từng được thực hiện trong văn phòng lớn này
có bày biện sách vở và các tủ kính.
Khía cạnh thể chất của Dacre đã bộc lộ tính chất sự chú tâm mà
anh giành cho các vấn đề tâm linh trước hết là phương diện trí
tuệ. Bộ mặt nặng nề của anh không có một chút gì của con người
khổ hạnh cả, nhưng cái hiếm hoi của anh như là một chỏm núi
bên trên một khu rừng thông, đã làm cho ta thấy một sức mạnh
đáng kể về tinh thần. Các kiến thức của anh nhiều hơn sự khôn
ngoan của anh một cách rõ rệt, những con mắt nhỏ, sáng của anh
nằm sâu trong bộ mặt nung núc thịt long lánh vẻ thông minh và
một sự tò mò không bao giờ thỏa mãn, nhưng đó là những con
mắt của một kẻ đầy nhục cảm và tự kỷ trung tâm. Nói về anh ta
như vậy là khá đủ rồi, vì ngày nay anh đã chết rồi, cái con quỷ
xấu số đó: chết ngay đúng vào lúc mà anh tin rằng cuối cùng anh
đã khám phá ra nước thuốc trường sinh, ngoài ra tôi không có ý
định nói với các bạn về tính tình phức tạp của anh; tôi muốn kể lại
với các bạn một sự việc không thể giải thích được đã xảy ra trong
một lần tôi đến thăm anh hồi đầu xuân năm 1882.
Tôi biết Dacre ở Anh quốc vì tôi đã bắt đầu các việc sưu tầm
của tôi trong căn phòng về Assyrie tại viện bảo tang Anh quốc
vào thời kỳ mà anh đang cố gắng gán một ý nghĩa thần kỳ và bí
truyền cho các biển của Babylon và sự cùng chung quan tâm này
đã đưa chúng tôi lại gần nhau, những ý kiến ngẫu nhiên đã đưa tới
những cuộc tranh luận hàng ngày và rút lại chúng tôi đã kết bạn
với nhau. Tôi hứa với anh rằng tôi sẽ tới thăm anh trong chuyến
qua Paris sắp tới của tôi, ngay cả khi tôi sắp thực hiện lời hứa, tôi
cũng ở trọ tại Fontainebleau, vì thường không có các chuyến xe
lửa buổi chiều nên anh mời tôi ngủ lại đêm ở nhà anh.
- Tôi chỉ có cái giường này để mời anh, anh nói với tôi trong
khi chỉ một cái đi-văng lớn trong căn phòng rộng của anh. Tôi hy
vọng rằng dù sao anh cũng sẽ có thể ngủ một cách thoải mái ở
đó.
Thật là một căn phòng đặc biệt để người ta nằm ngủ, căn phòng
với những bức tường cao được che phủ khắp nơi bằng những
cuốn sách màu nâu! Nhưng với một người ham mê sách cũ như
tôi, lối trang trí này rất thích thú và tôi quý trọng cái mùi thanh
thoát bốc ra từ một cuốn sách cũ. Tôi trả lời anh rằng tôi không
ước muốn một căn phòng nào vui mắt hơn thế này cũng không
mong ước một khung cảnh nào có nhiều cảm tình hơn thế này.
- Nếu sự thiết trí này cũng kém vẻ thực tế như kém tính chất
ước lệ. Ít nhất nó cũng bắt tôi phải trả một cái giá đắt, anh nói với
tôi trong khi đảo mắt nhìn một vòng trên các ô tủ của anh. Tôi đã
tiêu tốn tới một phần tư triệu để có được tất cả những thứ ở chung
quanh anh. Những quyển sách, những khí giới những viên đã quý
và những bức điêu khắc, những tấm thảm, những bức họa… mỗi
vật đều có lịch sử riêng của nó và thường là một lịch sử thú vị.
Anh ngồi ở một bên lò sưởi và tôi ngồi một bên khác cái bàn
mà anh dung làm mắt giấy thì ở về mạn tay phải của anh, trên bàn
là một ngọn đèn rất mạnh tở ra một vòng ánh sáng vàng óng, một
tấm da mới trải ra một nửa nằm ở giữa bàn, vây quanh bởi những
thứ linh tinh chỉ đáng làm đồ lạc soong. Trong đám những đồ này
nọ có một cái phễu như là thứ phễu mà ta thường dung để đổ rượu
vang vào đầy các thùng, nó có vẻ như bằng gỗ đen và nó được
đánh đai chung quanh bằng một khoạn trên bằng đồng đã phai
màu.
Tôi nói với anh:
- Đây là một vật kỳ dị. Lịch sử của nó ra thế nào?
- A! đó chính là câu hỏi mà tôi đã nêu lên nhiều lần, xin anh
hãy cầm lấy nó trong bàn tay và xem xét nó…
Tôi làm theo những gì anh bảo và tôi thấy rằng cái phễu không
phải bằng gỗ mà bằng da nhưng bị thời gian là cho khô đi tới một
mức đô quá thái. Nó khá lớn; khi đổ đầy nó phải chứa được một
lít chất lỏng. Chiếc khoen đồng bao quanh cái phần lớn nhất
nhưng phía dưới cổ phễu cũng có một vòng kim loại.
- …Anh nghĩ sao về cái phễu này? Dacre hỏi tôi