Ch t ch H Chí Minh, hi n thân đ o đ c - văn minh c a Đ ng và dân t c ta ủ ị ồ ệ ạ ứ ủ ả ộ
11-03-2011
Th ng l i c a s nghi p ch ng M , c u n c, gi i phóng mi n nam, th ng nh t T qu c làắ ợ ủ ự ệ ố ỹ ứ ướ ả ề ố ấ ổ ố
th ng l i c a ch nghĩa yêu n c và ch nghĩa anh hùng cách m ng Vi t Nam. Đó cũng làắ ợ ủ ủ ướ ủ ạ ệ
th ng l i c a ý chí, đ o đ c, văn minh Vi t Nam tr c vũ khí, k thu t và s dã man, tàn b oắ ợ ủ ạ ứ ệ ướ ỹ ậ ự ạ
c a k thù ủ ẻ
T t ng, t m g ng đ o đ c H Chí Minh muôn đ i t a sáng. như ưở ấ ươ ạ ứ ồ ờ ỏ Ả
Công lao đó tr c h t thu c v nhân dân Vi t Nam kiên c ng, b t khu t, th h n i ti pướ ế ộ ề ệ ườ ấ ấ ế ệ ố ế
th h , đã v t qua m i gian kh , hy sinh chi n đ u liên t c, ròng rã 30 năm tr i d i ng nế ệ ượ ọ ổ ế ấ ụ ờ ướ ọ
c quang vinh c a Đ ng và v i s c vũ kỳ di u c a t t ng - đ o đ c H Chí Minh.ờ ủ ả ớ ự ổ ệ ủ ư ưở ạ ứ ồ
Ch t ch H Chí Minh đã đ a ánh sáng ch nghĩa Mác - Lê-nin vào Vi t Nam, t o c s thủ ị ồ ư ủ ệ ạ ơ ở ế
gi i quan và ph ng pháp lu n cho vi c xây d ng m t n n văn hóa m i và m t n n đ o đ cớ ươ ậ ệ ự ộ ề ớ ộ ề ạ ứ
m i Vi t Nam. Trên c s ch nghĩa Mác - Lê-nin, Ng i đã c vũ, đ ng viên các ti m năngớ ệ ơ ở ủ ườ ổ ộ ề
tinh th n truy n th ng Vi t Nam đ t o ra m t xã h i nhân cách m i. Xã h i nhân cách đóầ ề ố ệ ể ạ ộ ộ ớ ộ
đ c t o d ng trên c s ch nghĩa yêu n c c a dân t c k t h p ch nghĩa qu c t c a giaiượ ạ ự ơ ở ủ ướ ủ ộ ế ợ ủ ố ế ủ
c p công nhân, t đó đã s n sinh ra hàng tri u, hàng tri u ng i con anh hùng c a đ t n c -ấ ừ ả ệ ệ ườ ủ ấ ướ
nh ng chi n sĩ cách m ng ki u m i c a th i đ i H Chí Minh: trung v i n c, hi u v i dân,ữ ế ạ ể ớ ủ ờ ạ ồ ớ ướ ế ớ
s n sàng chi n đ u hy sinh vì đ c l p, t do c a T qu c, vì h nh phúc c a nhân dân, c nẵ ế ấ ộ ậ ự ủ ổ ố ạ ủ ầ
ki m liêm chính, chí công vô t ... Nh ng cán b , đ ng viên u tú c a Đ ng ta đã g ng m uệ ư ữ ộ ả ư ủ ả ươ ẫ
đi tiên phong trong cu c đ u tranh anh hùng đó và chính h đã cùng v i nhân dân làm nên hi nộ ấ ọ ớ ệ
t ng "kỳ di u Vi t Nam" trong th k 20, tiêu bi u cho l ng tâm, vinh d và ph m giá conượ ệ ệ ế ỷ ể ươ ự ẩ
ng i.ườ
Có th nói, Ch t ch H Chí Minh đã sáng t o ra m t th i đ i m i, m t n n văn hóa m i, đ oể ủ ị ồ ạ ộ ờ ạ ớ ộ ề ớ ạ
đ c m i trong l ch s dân t c. Ng i đã làm r ng r T qu c ta, nhân dân ta, truy n th ngứ ớ ị ử ộ ườ ạ ỡ ổ ố ề ố
quang vinh c a Đ ng ta. Ng i nói: "Đ ng ta là đ o đ c, là văn minh" và chính Ng i là hi nủ ả ườ ả ạ ứ ườ ệ
thân c a s th ng nh t đ o đ c - văn minh" và chính Ng i là hi n thân c a s th ng nh tủ ự ố ấ ạ ứ ườ ệ ủ ự ố ấ
đ o đ c = văn minh đó.ạ ứ
Ch t ch H Chí Minh ch ng nh ng đ l i cho chúng ta m t s nghi p cách m ng v vangủ ị ồ ẳ ữ ể ạ ộ ự ệ ạ ẻ
ch a t ng có trong l ch s dân t c, Ng i còn đ l i cho chúng ta m t di s n vĩ đ i, đó là t mư ừ ị ử ộ ườ ể ạ ộ ả ạ ấ
g ng sáng ng i v ph m ch t đ o đ c, t ng tr ng cho nh ng gì cao đ p nh t trong tâmươ ờ ề ẩ ấ ạ ứ ượ ư ữ ẹ ấ
h n, ý chí, nhân cách c a dân t c và c a loài ng i.ồ ủ ộ ủ ườ
T m g ng đ o đ c H Chí minh là m t t m g ng đ o đ c c a m t vĩ nhân - m t lãnh tấ ươ ạ ứ ồ ộ ấ ươ ạ ứ ủ ộ ộ ụ
cách m ng vĩ đ i, m t ng i c ng s n vĩ đ i, nh ng đó đ ng th i cũng là t m g ng đ oạ ạ ộ ườ ộ ả ạ ư ồ ờ ấ ươ ạ
đ c c a m t ng i bình th ng, ai cũng có th h c theo đ làm m t ng i cách m ng, m tứ ủ ộ ườ ườ ể ọ ể ộ ườ ạ ộ
ng i công dân t t h n.ườ ố ơ
V n đ s m t trong đ o đ c c a m t vĩ nhân - cũng nh c a m t ng i bình th ng là v nấ ề ố ộ ạ ứ ủ ộ ư ủ ộ ườ ườ ấ
đ lý t ng, v n đ l s ng: S ng cho ai? S ng vì cái gì? "Không có gì quý h n đ c l p, tề ưở ấ ề ẽ ố ố ố ơ ộ ậ ự
do", đó là lý t ng, là l s ng mà cũng là h c thuy t chính tr - đ o đ c c a H Chí Minh,ưở ẽ ố ọ ế ị ạ ứ ủ ồ
c a dân t c Vi t Nam. Ham mu n t t b c c a Ng i là làm sao cho n c ta đ c hoàn toànủ ộ ệ ố ộ ậ ủ ườ ướ ượ
đ c l p, dân ta đ c hoàn toàn t do, đ ng bào ta ai cũng có c m ăn, áo m c, ai cũng đ cộ ậ ượ ự ồ ơ ặ ượ
h c hành.ọ
Chính ham mu n mãnh li t y đã t o cho Ng i m t ý chí, m t ngh l c phi th ng đ "giàuố ệ ấ ạ ườ ộ ộ ị ự ườ ể
sang không th quy n rũ, nghèo khó không th chuy n lay, uy vũ không th khu t ph c". Choể ế ể ể ể ấ ụ
đ n khi ph i t bi t th gi i này, đi u luy n ti c duy nh t c a Ng i v n ch là "khôngế ả ừ ệ ế ớ ề ế ế ấ ủ ườ ẫ ỉ
đ c ph c v nhân dân lâu h n n a, nhi u h n n a".ượ ụ ụ ơ ữ ề ơ ữ
Đ o đ c H Chí Minh là đ o đ c c a m t b c đ i trí, đ i đ ng, hy sinh ch ng qu n, gianạ ứ ồ ạ ứ ủ ộ ậ ạ ạ ồ ẳ ả
nguy không s n. nh ng th i đi m then ch t c a l ch s , v i t m nhìn xa trông r ng c a m tờ ở ữ ờ ể ố ủ ị ử ớ ầ ộ ủ ộ
"ph ng hoàng đ i ngàn", H Chí Minh đã sáng su t và dũng c m đi t i nh ng phán quy tượ ạ ồ ố ả ớ ữ ế
l ch s . Năm 1945, khi th i c cách m ng đã đ n, Ng i ch th : "Dù có ph i đ t cháy c dãyị ử ờ ơ ạ ế ườ ỉ ị ả ố ả
Tr ng S n cũng ph i giành cho đ c đ c l p" Vào gi a nh ng năm 60, l i d ng khó khănườ ơ ả ượ ộ ậ ữ ữ ợ ụ
c a ta, khi phong trào c ng s n qu c t có xung đ t và chia r nghiêm tr ng, đ qu c M đãủ ộ ả ố ế ộ ẽ ọ ế ố ỹ
t đ h n n a tri u quân vào mi n nam Vi t Nam và tăng c ng cho không quân, h i quanồ ạ ổ ơ ử ệ ề ệ ườ ả
ném bom, b n phá d d i mi n băc, hòng đ a chúng ta tr l i th i kỳ đ đá! Tr c tình thắ ữ ộ ề ư ở ạ ờ ồ ướ ế
đó, Ng i v n th hi n quy t tâm và khí phách c a toàn Đ ng, toàn dân ta: "Dù nó ném hóaườ ẫ ể ệ ế ủ ả
bi n cũng ph i gi i phóng mi n nam cho kỳ đ c!" (xem báo Nhân Dân ngày 24-5-1970).ể ả ả ề ượ
Th t "hi m có m t nhà lãnh đ o nào, trong nh ng gi phút th thách, l i t ra sáng su t, bìnhậ ế ộ ạ ữ ờ ử ạ ỏ ố
tĩnh, gan d , quên mình, kiên ngh và dũng c m m t cách phi th ng nh v y".ạ ị ả ộ ườ ư ậ
Đ o đ c H Chí Minh là đ o đ c c a tinh th n: Th ng không kiêu, khó không n n. Cu c đ iạ ứ ồ ạ ứ ủ ầ ắ ả ộ ờ
H Chí Minh là m t chu i nh ng năm tháng vô cùng gian kh : hai l n ng i tù, m t l n lãnhồ ộ ỗ ữ ổ ầ ồ ộ ầ
án t hình; có giai đo n ho t đ ng r t sôi n i, đ c đánh giá cao, có giai đo n b hi u l m,ử ạ ạ ộ ấ ổ ượ ạ ị ể ầ
ng nh n, lâm vào c nh "nh là s ng bên l , bên ngoài c a Đ ng (Xem H Chí Minhộ ậ ả ư ố ở ề ở ủ ả ồ
Toàn t p, t.3, tr 90). V t qua đ c th thách kh i, tù đày đã r t khó, nh ng v t qua đ cậ ượ ượ ử ổ ả ấ ư ượ ượ
th thách do b hi u l m, nghi k còn day d t h n nhi u. Đ kiên trì chân lý, gi v ng quanử ị ể ầ ị ứ ơ ề ể ữ ữ
đi m đ c l p, t ch , Ng i đã bình tĩnh, ch đ ng v t qua nh ng năm tháng khó khăn đó.ể ộ ậ ự ủ ườ ủ ộ ượ ữ
Lê-nin t ng nói: không s đói, không s ch t, ch s không chi n th ng đ c phút y u đu iừ ợ ợ ế ỉ ợ ế ắ ượ ế ố
c a b n thân. Trong khó khăn, Ng i v n luôn luôn "t khuyên mình": mu n nên s nghi pủ ả ườ ẫ ự ố ự ệ
l n, tinh th n càng ph i cao. Dù có lúc ph i "hoá l thành th " thì đi u đó cũng ch vì nhânớ ầ ả ả ệ ơ ề ỉ
dân, vì T qu c ch không ph i vì c nh ng cá nhân.ổ ố ứ ả ả ộ
Đ o đ c H Chí Minh là đ o đ c c a m t lãnh t h t lòng th ng yêu, quý tr ng đ i v iạ ứ ồ ạ ứ ủ ộ ụ ế ươ ọ ố ớ
nhân dân, luôn lu n tin t ng vào trí tu và s c m nh c a nhân dân, cho nên m i ch tr ng,ộ ưở ệ ứ ạ ủ ọ ủ ươ
chính sách đ u xu t phát t nhu c u và l i ích c a nhân dân, luôn luôn d a vào dân, "l y dânề ấ ừ ầ ợ ủ ự ấ
làm g c". Ng i giáo d c cán b ph i nêu cao tinh th n ph c v , tinh th n trách nhi m tr cố ườ ụ ộ ả ầ ụ ụ ầ ệ ướ
nhân dân, ph i chăm lo đ i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân, b i "n u n c đ c đ cả ờ ố ậ ấ ầ ủ ở ế ướ ượ ộ
l p mà dân không đ c h ng h nh phúc, t do thì đ c l p cũng không có nghĩa lý gì"ậ ượ ưở ạ ự ộ ậ
Đ làm tròn trách nhi m là ng i đ y t trung thành c a nhân dân, Ng i d y cán b ph iể ệ ườ ầ ớ ủ ườ ạ ộ ả
g n dân, hi u tâm lý, nguy n v ng c a dân, l ng nghe ý ki n c a dân. c a "nh ng ng iầ ể ệ ọ ủ ắ ế ủ ủ ữ ườ
không quan tr ng", không đ c lên m t "quan cách m ng", c y quy n c y th , đè đ u c iọ ượ ặ ạ ậ ề ậ ế ầ ưỡ
c dân. M c dù uy tín r t cao, có s c h p d n r t l n, đ c toàn dân suy tôn là "Cha già c aổ ặ ấ ứ ấ ẫ ấ ớ ượ ủ
dân t c" nh ng không bao gi Ng i xem mình đ ng cao h n nhân dân. Ng i coi vi c ph iộ ư ờ ườ ứ ơ ườ ệ ả
gánh ch c Ch t ch cũng nh vi c "ng i lính vâng m nh l nh qu c dân ra m t tr n". Nh nứ ủ ị ư ệ ườ ệ ệ ố ậ ậ ậ
đ c th , quà chúc m ng c a nhân dân, dù b n trăm công nghìn vi c, Ng i v n t tay vi tượ ư ừ ủ ậ ệ ườ ẫ ự ế
th tr l i, c m n m t cách thân tình, chu đáo, nêu m t t m g ng ng x r t văn hóa, đ yư ả ờ ả ơ ộ ộ ấ ươ ứ ử ấ ầ
khiêm nh ng và kính tr ng đ i v ii nhân dân.ườ ọ ố ớ
Đ o đ c H Chí Minh là đ o đ c nhân ái, v tha, khoan dung, nhân h u h t m c. Bác H làạ ứ ồ ạ ứ ị ậ ế ự ồ
"muôn vàn tình thân yêu" đ i v i đ ng chí, đ ng bào. Trong tình yêu th ng đó, có ch choố ớ ồ ồ ươ ỗ
m i ng i, không quên, không b sót m t ai. Trái tim mênh mông c a ng i ôm tr n m i n iọ ườ ỏ ộ ủ ườ ọ ọ ỗ
đau kh c a nhân dân. Ng i nói m t cách c m đ ng: "M i ng i, m i gia đình đ u có m tổ ủ ườ ộ ả ộ ỗ ườ ỗ ề ộ
n i đau kh riêng; g p nh ng n i đau kh riêng c a m i ng i, m i gia đình l i thì thành n iỗ ổ ộ ữ ỗ ổ ủ ỗ ườ ỗ ạ ỗ
đau kh c a tôi". Tình th ng yêu đó đ c m r ng đ i v i nhân dân lao đ ng toàn th gi i.ổ ủ ươ ượ ở ộ ố ớ ộ ế ớ
Đ i v i nh ng ng i l m l c, ngay c đ i v i nh ng ng i ch ng đ i hay k thù, Ng iố ớ ữ ườ ầ ạ ả ố ớ ữ ườ ố ố ẻ ườ
cũng th hi n m t lòng khoan dung, đ l ng hi m có. K thù xâm l c đã gây nên bao t iể ệ ộ ộ ượ ế ẻ ượ ộ
ác man r đ i v i nhân dân ta, nh ng khi chúng đã th t th , đ u hàng hay b b t, Ng i luônợ ố ớ ư ấ ế ầ ị ắ ườ
luôn nh c nh chúng ta ph i đ i x v i chúng m t cách khoan h ng, ph i làm "cho th gi iắ ở ả ố ử ớ ộ ồ ả ế ớ
bi t r ng ta là m t dân t c văn minh, văn minh h n b n đi gi t ng i, c p n c".ế ằ ộ ộ ơ ọ ế ườ ướ ướ
Đ o đ c H Chí Minh là đ o đ c chí công vô t , đ i riêng trong sáng, n p s ng gi n d vàạ ứ ồ ạ ứ ư ờ ế ố ả ị
đ c khiêm t n phi th ng. C n ki m, gi n d , ít lòng ham mu n v v t ch t, đó là "t cáchứ ố ườ ầ ệ ả ị ố ề ậ ấ ư
c a ng i cách m ng". Ng i đ ra và t mình g ng m u th c hi n. Cũng nh V.I.Lê-nin,ủ ườ ạ ườ ề ự ươ ẫ ự ệ ư
Ng i coi khinh m i s xa hoa, không a chu ng nh ng nghi th c trang tr ng. M t c t cáchườ ọ ự ư ộ ữ ứ ọ ộ ố
gi n d , m t s gi n d vĩ đ i. Cu c đ i c a Ng i, t m t th nh bình th ng ngõ h mả ị ộ ự ả ị ạ ộ ờ ủ ườ ừ ộ ợ ả ườ ở ẻ
Công-poanh đ n khi làm Ch t ch n c, s ng gi a th đô Hà N i, v n là m t cu c đ i thanhế ủ ị ướ ố ữ ủ ộ ẫ ộ ộ ờ
b ch, gi n d , tao nhã. Khách n c ngoài vào thăm nhà sàn c a Bác H đã r t xúc đ ng khiạ ả ị ướ ủ ồ ấ ộ
đ c bi t Ng i không h có m t chút c a riêng. Đó là m t cu c đ i trong s ch, su t đ iượ ế ườ ề ộ ủ ộ ộ ờ ạ ố ờ
th c hành c n ki m, liêm chính.ự ầ ệ
Nét n i b t trong đ o đ c H Chí Minh là s khiêm t n phi th ng. M c dù có công lao r tổ ậ ạ ứ ồ ự ố ườ ặ ấ
l n, Ng i không đ ai sùng bái cá nhân mình, mà luôn luôn nêu cao s nghi p anh hùng c aớ ườ ể ự ệ ủ
toàn Đ ng, toàn dân, toàn quân ta. Ng i nói: Qu n chúng m i là ng i làm nên l ch s vàả ườ ầ ớ ườ ị ử
l ch s là l ch s c a chính h ch không ph l c a m t cá nhân anh hùng nào.ị ử ị ử ủ ọ ứ ả ủ ộ
B y nhiêu đ c tính cao c chung đúc l i trong m t con ng i đã làm cho t m g ng đ o đ cấ ứ ả ạ ộ ườ ấ ươ ạ ứ
H Chí Minh tr nên siêu vi t, vô song, "khó ai có th v t h n. Nh ng v i s k t h pồ ở ệ ể ượ ơ ư ớ ự ế ợ
nh ng đ c tính đó, Ng i còn là t m g ng mà nhi u ng i khác có th noi theo".ữ ứ ườ ấ ươ ề ườ ể
Sinh th i, H Chí Minh đã vi t nhi u v t m g ng đ o đ c c a V.I.Lê-nin. Rèn luy n theoờ ồ ế ề ề ấ ươ ạ ứ ủ ệ
t m g ng đó, H Chí Minh đã đ l i cho dân t c và nhân lo i m t t m g ng tr n v n,ấ ươ ồ ể ạ ộ ạ ộ ấ ươ ọ ẹ
m i phân v n m i. H Chí Minh, đ o đ c đã đ t t i m t s th ng nh t ch t ch gi aườ ẹ ườ ở ồ ạ ứ ạ ớ ộ ự ố ấ ặ ẽ ữ
nói và làm, gi a đ i công và đ i t , gi a đ o đ c cách m ng và đ o đ c đ i th ng. Do đó,ữ ờ ờ ư ữ ạ ứ ạ ạ ứ ờ ườ
Ng i đã tr thành "tinh hoa và khí phách, l ng tâm và vinh d ", thành bi u t ng c a đ oườ ở ươ ự ể ượ ủ ạ
đ c và văn minh, không ph i ch c a Đ ng ta, dân t c ta, mà còn là bi u t ng c a đ o đ c -ứ ả ỉ ủ ả ộ ể ượ ủ ạ ứ
văn minh nhân lo i. Đúng nh b n bè qu c t đã đánh giá: "Gi a lúc vàng thau l n l n, đ ngạ ư ạ ố ế ữ ẫ ộ ồ
chí H Chí Minh tr thành trung tâm và t ng tr ng cho cu c xung đ t l n lao đang di n raồ ở ượ ư ộ ộ ớ ễ
gi a cái cũ và cái m i, gi a ch nghĩa đ qu c và ch nghĩa xã h i? S dĩ b n anh hùng caữ ớ ữ ủ ế ố ủ ộ ở ả
Vi t Nam thu hút đ c lòng yêu m n c a hàng trăm tri u ng i trên th gi i, chính là vì nóệ ượ ế ủ ệ ườ ế ớ
đ c tiêu bi u b i nhân v t phi th ng đó".ượ ể ở ậ ườ
T m g ng đ o đ c H Chí Minh đã làm trong sáng thêm l ng tâm c a dân t c và c a loàiấ ươ ạ ứ ồ ươ ủ ộ ủ
ng i.ườ