NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 37 thaáng 3/2025
10
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, từ bài
giảng đầu tiên trong tác phẩm Đường Kách mệnh
(năm 1927) đến bản Di chúc cuối cùng (hoàn chỉnh
vào tháng 5/1969), Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến
vấn đề đạo đức và việc tu dưỡng đạo đức, coi đạo đức
là “gốc” của người cách mạng. Tư tưởng Hồ Chí Minh
về chuẩn mực đạo đức cách mạng là những tiêu
chuẩn đạo đức có tính khuôn mẫu, mực thước, là cơ
sở để đánh giá, điều chỉnh thái độ, hành vi ứng xử
của người cách mạng, được xã hội thừa nhận, trở
thành định hướng để xây dựng, hoàn thiện con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trở thành những
bài học, những triết lý nhân sinh hết sức sâu sắc cho
thế hệ sau, đặc biệt đối với sinh viên.
1. Sự cần thiết phải giáo dục chuẩn mực đạo
đức cách mạng theo tư tưởng hồ Chí Minh cho
sinh viên
Thứ nhất, xuất phát từ vai trò, tầm quan trọng
của chuẩn mực đạo đức cách mạng theo tư tưởng
Hồ Chí Minh
Đạo đức là một phương thức điều chỉnh hành vi
con người. Trong tiến trình lịch sử phát triển của
mình, để điều chỉnh nhận thức và hành vi, loài người
đã sáng tạo ra hai phương thức cơ bản là đạo đức và
pháp luật. Về bản chất, hai phương thức này vừa có
sự thống nhất vừa có sự khác biệt. Nếu như pháp
luật sử dụng hệ thống các quy phạm pháp luật để
điều chỉnh hành vi con người dựa vào sức mạnh của
bạo lực, cưỡng bức, buộc tất cả mọi người phải tuân
theo, thì sức mạnh của đạo đức được thực hiện
thông qua sử dụng hệ thống các nguyên tắc, quy
tắc, chuẩn mực làm thành khuôn mẫu hướng đến
thức tỉnh lương tâm để con người tự phán xét, tự
giác, tự nguyện thực hiện các hành vi phù hợp với lợi
ích cộng đồng và xã hội. Đồng thời, kết hợp với sức
mạnh của dư luận, phong tục, tập quán xã hội nhằm
động viên, khuyến khích hoặc lên án, ngăn cấm các
hành vi trái với chuẩn mực đạo đức xã hội.
GIÁO DỤC CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN
Ngày nhận: 10/01/2025
Ngày phản biện: 24/02/2025
Ngày duyệt đăng: 24/3/2025
Tóm tắt: Hồ Chí Minh rất quan tâm đến giáo dục các chuẩn mực đạo đức cách mạng cho sinh viên - những chủ nhân tương lai của
đất nước. Người luôn đánh giá cao vị trí và tầm quan trọng của họ trong sự nghiệp cách mạng. Trước lúc đi xa, Người không quên căn
dặn Đảng phải luôn chú trọng công tác giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ về mọi mặt, đào tạo họ trở thành những người thừa kế xây dựng
chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, sự cần thiết phải giáo
dục chuẩn mực đạo đức cách mạng cho sinh viên và đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh việc giáo dục chuẩn mực đạo đức cách
mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh; đạo đức; chuẩn mực đạo đức cách mạng; sinh viên.
EDUCATION OF REVOLUTIONARY MORAL STANDARDS
FOLLOWING HO CHI MINH'S THOUGHT FOR STUDENTS
Abstract: Ho Chi Minh paid great attention to educating revolutionary ethical standards for students - the future owners of the
country. He always appreciated their position and importance in the revolutionary cause. Before passing away, he did not forget to
remind the Party to always focus on educating and nurturing the young generation in all aspects, training them to become successors
in building socialism who are both red and expert. The article focuses on clarifying the content of Ho Chi Minh's ideology and the need
to educate revolutionary ethical standards for students, and at the same time proposes a number of solutions to strengthen the
education of revolutionary ethical standards according to Ho Chi Minh's ideology for students in the current period.
Keywords: Ho Chi Minh's Ideology; ethics; revolutionary ethical standards; students.
* Trường Đại học Công đoàn
Bùi Thị BíCh Thuận*
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
tapchinckhcd@dhcd.edu.vn
11
Chuẩn mực đạo đức cách mạng bao gồm: trung
với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí
công vô tư; thương yêu con người, sống có tình
có nghĩa; tinh thần quốc tế trong sáng có vai trò là
gốc, là phẩm chất nền tảng của người cách mạng.
Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Sức có mạnh mới gánh được
nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo đức
cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được
nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”1; “không có đạo đức thì
dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”2.
Chuẩn mực đạo đức cách mạng là vấn đề tiên
quyết của việc xây dựng con người mới, cần giáo dục
để sinh viên thấy rõ tầm quan trọng của việc tu dưỡng
đạo đức và năng lực để có đủ đức, đủ tài. Đồng thời,
chuẩn mực đạo đức cách mạng chính là những phẩm
chất đòi hỏi sinh viên cần phải có để tham gia vào
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sinh viên cần
có cái tâm trong sáng, cái đức cao đẹp. Cái tâm, cái
đức ấy phải được thể hiện trong các mối quan hệ
hàng ngày với dân với nước, với thầy, cô giáo, với bạn
bè, với mọi người xung quanh. Có đạo đức làm nền
tảng sinh viên mới hoàn thành được nhiệm vụ học
tập, tu dưỡng nhân cách chuẩn bị cho tương lai.
Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ viết
nhiều, bàn nhiều và thực hiện nhiều về chuẩn mực
đạo đức cách mạng. Người cũng rất quan tâm đến
sinh viên - những thanh niên có học thức cao, cần
phải bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cho họ để họ trở
thành những chủ nhân tương lai của đất nước. “Bồi
dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là rất quan
trọng và cần thiết”3, “Đảng cần phải chăm lo giáo
dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành
những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa
hồng vừa chuyên”4. Có như vậy, mới góp phần giữ
vững định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo tồn được
bản sắc văn hóa và các giá trị đạo đức truyền thống
của dân tộc.
Thứ hai, xuất phát từ vai trò của sinh viên và sự cần
thiết phải giáo dục chuẩn mực đạo đức cách mạng cho
sinh viên
Sinh viên là lực lượng trí thức tương lai của xã hội.
Muốn phát huy vai trò của sinh viên cần quan tâm
giáo dục họ một cách toàn diện. Sinh viên là tầng lớp
ưu tú, đại diện cho thế hệ trẻ năng động, trí tuệ, sáng
tạo, đầy nhiệt huyết, có lý tưởng cách mạng, là đội
ngũ trí thức trong tương lai, là lực lượng trẻ, có học
thức, nhạy cảm với cái mới.
Tuy nhiên, sinh viên cũng có những nhược điểm
về tâm sinh lý, do tuổi đời còn trẻ nên vẫn còn những
hạn chế về thế giới quan, khiến cho việc rèn luyện
đạo đức gặp phải không ít khó khăn. Xã hội ngày
càng phát triển, cơ hội giao lưu hợp tác ngày càng
được mở rộng cũng có nghĩa là sự du nhập các giá trị
văn hóa, đạo đức từ bên ngoài sẽ mạnh hơn, nhanh
hơn. Song, không phải sinh viên nào cũng giữ được
bản lĩnh của mình trước những tác động tiêu cực của
văn hóa ngoại lai. Điều đó đã khiến một bộ phận
không nhỏ sinh viên có lối sống thực dụng, coi
thường các giá trị truyền thống, sống ỷ lại bố mẹ,
không chịu phấn đấu rèn luyện. Trong học tập còn
có hiện tượng thiếu trung thực, thờ ơ với các sinh
hoạt đoàn thể, ngại khó, ngại khổ. Một số sinh viên
thích lối sống hưởng thụ, đua đòi, sống buông thả,
dẫn đến vi phạm các chuẩn mực xã hội. Những biểu
hiện này không chỉ gây nguy hại đến các mặt của đời
sống xã hội hiện tại, mà còn ảnh hưởng xấu đến
tương lai của đất nước.
Hiện nay, các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách
để chống phá cách mạng, tấn công chủ yếu trên các
lĩnh vực văn hóa nhằm làm xói mòn niềm tin của
nhân dân vào sự nghiệp của Đảng, làm băng hoại
đạo đức, lối sống của nhân dân. Đối tượng trực tiếp
của chúng là lớp trẻ, trong đó có sinh viên - những
chủ nhân tương lai của đất nước. Dựa trên đặc điểm
tâm sinh lý lứa tuổi sinh viên, lợi dụng những tiến bộ
của khoa học, công nghệ hiện đại, họ dùng đủ mọi
thủ đoạn hòng lôi kéo sinh viên xa rời cội nguồn,
sống quay lưng lại với chế độ, với nhân dân, với dân
tộc. Các tin, bài viết chủ yếu tác động vào mặt tâm lý,
kích động những nhóm sinh viên thiếu hiểu biết
hoặc hiểu biết chưa đầy đủ để tạo sức mạnh chống
phá. Họ còn tập trung móc nối, lôi kéo mọi giai tầng
xã hội, nhất là sinh viên để truyền bá "lối sống
phương Tây", công kích, xuyên tạc về con đường đi
lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
——————
1Hồ Chí Minh (2011),Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.611.
2Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.292.
3Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.612.
4Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.612.
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 37 thaáng 3/2025
12
Trên cơ sở đó, ngày 23/8/2024, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã ban hành công văn số 4654/BGDĐT-
GDCTHSSV về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ
giáo dục chính trị và công tác học sinh, sinh viên
năm học 2024 - 2025. Đối với công tác giáo dục đạo
đức, lối sống, kỹ năng sống, Bộ Giáo dục và Đào tạo
xác định, cần phải tiếp tục triển khai Chương trình
“Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức,
lối sống và khơi dậy khát vọng cống hiến cho thanh
niên, thiếu niên, nhi đồng giai đoạn 2021 - 2030”;
đổi mới, nâng cao chất lượng các hoạt động giáo
dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên phù
hợp với bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Chính vì
vậy, công tác giáo dục đạo đức nói chung, giáo dục
chuẩn mực đạo đức cách mạng theo tư tưởng
Hồ Chí Minh nói riêng cho sinh viên có ý nghĩa lý
luận và thực tiễn sâu sắc.
2. nội dung tư tưởng hồ Chí Minh về chuẩn
mực đạo đức cách mạng đối với sinh viên
2.1. Trung với nước, hiếu với dân
Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất đạo
đức bao trùm quan trọng nhất và chi phối các phẩm
chất khác. Tư tưởng “trung với nước, hiếu với dân”
của Hồ Chí Minh không những kế thừa giá trị yêu
nước truyền thống của dân tộc, mà còn vượt qua
những hạn chế của truyền thống đó. Hồ Chí Minh đã
sử dụng khái niệm “trung, hiếu” trong tư tưởng đạo
đức truyền thống dân tộc và bổ sung những giá trị
đạo đức mới, mở rộng nội dung, hiện đại và phù hợp.
Đối với sinh viên, Hồ Chí Minh cho rằng, trung với
nước, hiếu với dân là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân.
“Yêu Tổ quốc: cái gì trái với quyền lợi của Tổ quốc,
chúng ta kiên quyết chống lại. Yêu nhân dân: việc gì
hay người nào phạm đến lợi ích chung của nhân dân,
chúng ta kiên quyết chống lại. Học để phụng sự ai?
Để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho
dân giàu, nước mạnh”5. Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân
không chỉ dừng lại ở lý tưởng chung, mà được thể
hiện cụ thể trong học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trong
lao động và hoạt động hàng ngày. Muốn vậy, sinh
viên cần: trung thành vô hạn với sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, có ý thức vươn lên học tập tốt,
đóng góp sức mình cho mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. “Nhiệm vụ của
thanh niên không phải là đòi hỏi nước nhà đã cho
mình những gì. Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho
nước nhà? Mình phải làm gì cho ích nước, lợi nhà
nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích nước nhà mà hi sinh
phấn đấu chừng nào? Thanh niên cần phải có tinh
thần và gan dạ sáng tạo, cần phải có chí khí hăng hái
và tinh thần tiến lên, vượt mọi khó khăn, gian khổ để
tiến mãi không ngừng”6.
Yêu Tổ quốc phải được thể hiện qua việc sinh
viên tích cực học tập tốt, rèn luyện tốt, hoàn thành
tốt nhiệm vụ học tập, đồng thời tích cực nghiên cứu
khoa học để góp sức vào sự phát triển đất nước. Yêu
nhân dân, trước hết sinh viên phải kính trọng và
thương yêu cha mẹ, từ hiếu với cha mẹ đến thương
yêu anh, chị, em, bạn bè, thầy cô, đồng bào và đồng
loại. Sinh viên phải hiếu thuận giúp đỡ đồng bào,
đặc biệt những người có hoàn cảnh khó khăn. Sinh
viên phải tích cực tham gia các phong trào đoàn, hội,
các hoạt động xã hội như các hoạt động đền ơn, đáp
nghĩa, uống nước nhớ nguồn, hoạt động tình
nguyện,... Phải chăm lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của
nhân dân, việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm,
việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh.
2.2. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nội dung
cốt lõi của đạo đức cách mạng, đó là phẩm chất đạo
đức gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗi
người. Vì vậy, Hồ Chí Minh đã đề cập phẩm chất này
nhiều nhất, thường xuyên nhất.
Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động
có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với
tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng. Đối với
sinh viên, đó là tinh thần, thái độ chăm chỉ, siêng
năng trong học tập. Chăm chỉ phải gắn liền với siêng
năng, tức là bền bỉ, dẻo dai; đồng thời phải có kế
hoạch học tập chu đáo, khoa học theo từng môn,
từng học kỳ, học lý thuyết tốt rồi mới làm bài tập,
thực hành, thí nghiệm. Bài ngày nào phải học xong
ngày đó, chớ để đến ngày mai. Nếu không có kế
hoạch, sinh viên sẽ hao tổn thời giờ mà kết quả học
tập lại không cao. Mặt khác, sinh viên phải đấu tranh
chống lại biểu hiện lười biếng, học xổi, học đối phó.
Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh còn yêu cầu sinh viên phải
khiêm tốn, chống kiêu căng, tự mãn, chống lãng phí
xa hoa, cần cù trong lao động, học tập, công tác, có
đời tư trong sáng. Sinh viên cần chống tâm lí ham
——————
5Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.178-179.
6Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.265.
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
tapchinckhcd@dhcd.edu.vn
13
sung sướng và tránh khó nhọc. Chống thói xem
khinh lao động, nhất là lao động chân tay. “Phải có
lòng ham tiến bộ, ham học hỏi, học luôn, học mãi”7.
Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì
giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản
thân mình; không phô trương hình thức, không liên
hoan chè chén lu bù. Tiết kiệm không phải là bủn xỉn.
Sinh viên cần phải biết tiết kiệm thời gian, tiền bạc
và sức lực. Tiết kiệm thời gian là sắp xếp thời gian
học tập, vui chơi, sinh hoạt hợp lý, khoa học. Tiết
kiệm tiền bạc là chi tiêu phù hợp với hoàn cảnh gia
đình, tiết kiệm giấy, bút, điện, nước... không xa xỉ,
không hoang phí tiền của. Tiết kiệm sức lực là phải
xem xét việc nào nên làm trước, việc nào nên làm
sau, ưu tiên sức khỏe cho những việc quan trọng.
Sinh viên không được phung phí thời gian, tiền bạc,
sức khỏe vào những việc, những hoạt động vui chơi
vô bổ, những tệ nạn xã hội.
Liêm “là trong sạch, không tham lam”8; là liêm
khiết, luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công, của dân.
Đối với sinh viên, liêm là phải giữ gìn, bảo vệ của
công, nơi mình học tập, sinh hoạt, như bảo vệ bàn
ghế, phòng, học, tài liệu, giáo trình và các trang thiết
bị khác. Phải trong sạch, phải ham học tập để không
ngừng nâng cao hiểu biết, chuyên môn nghiệp vụ và
cần phải chống lại lối sống thực dụng, coi thường
các giá trị truyền thống, sống ỷ vào bố mẹ, không
chịu phấn đấu rèn luyện, ngại gian khổ, khó khăn.
Chính là ngay thẳng, trung thực, thật thà. Mỗi
sinh viên luôn phải phấn đấu học tập tốt, khắc phục
hạn chế và phát huy thế mạnh của mình, “chống
kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang”9. Đối với thầy, cô,
sinh viên cần phải có thái độ lễ phép, kính trọng và
đối với bạn bè phải luôn hòa đồng. Trong học tập,
“đối với mọi vấn đề, thầy và trò cùng nhau thảo luận,
ai có ý kiến gì đều thật thà phát biểu. Điều gì chưa
thông suốt, thì hỏi, bàn cho thông suốt.. nhưng trò
phải kính thầy, thầy phải quý trò, chứ không phải “cá
đối bằng đầu”10. Sinh viên phải trung thực trong thi
cử, không quay cóp, không chạy điểm... Đồng thời,
phải có hành vi lên án, phê phán những biểu hiện và
hành vi bất chính.
Hồ Chí Minh cho rằng, các đức tính cần, kiệm,
liêm, chính có quan hệ chặt chẽ với nhau, ai cũng
phải thực hiện. Người coi cần, kiệm, liêm, chính là
bốn đức tính cơ bản của con người, giống như bốn
mùa của trời, bốn phương của đất; thiếu một đức thì
không thành người11.
Chí công vô tư là hoàn toàn vì lợi ích chung,
không vì tư lợi; là hết sức công bằng, không chút
thiên vị, công tâm. Sinh viên cần chống tâm lí tự ti, tự
lợi, chỉ lo cho lợi ích của riêng mình, phải tự giáo dục,
rèn luyện, chống lại chủ nghĩa cá nhân. Trong buổi
nói chuyện tại Đại hội Sinh viên Việt Nam lần thứ hai
(7/5/1958), Hồ Chí Minh chỉ rõ: Chủ nghĩa cá nhân đẻ
ra tư tưởng danh lợi, chỉ muốn làm ông này ông
khác, bà này bà khác, luôn sợ khó nhọc và sợ khổ. Vì
vậy, ngay từ khi đang học tập, mỗi sinh viên phải tự
học tập rèn luyện nâng cao nhận thức, hiểu biết,
hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản,
kiên quyết chống những biểu hiện của chủ nghĩa cá
nhân, để không ngừng tiến bộ. Mỗi sinh viên phải
giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa lợi ích của
mình với lợi ích tập thể, phải biết làm cho lợi ích cá
nhân và lợi ích tập thể phát triển hài hoà12.
2.3. Thương yêu con người, sống có tình có
nghĩa
Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết
hợp với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh
thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thập kỷ, cùng
với việc thể nghiệm chính bản thân mình qua hoạt
động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình thương
yêu con người là một trong những phẩm chất đạo
đức cao đẹp nhất. Theo Hồ Chí Minh, người cách
mạng là người giàu tình cảm, có tình cảm cách mạng
mới đi làm cách mạng. Vì yêu thương nhân dân, yêu
thương con người mà sẵn sàng chấp nhận mọi gian
khổ, hy sinh để đem lại độc lập cho dân tộc, tự do,
hạnh phúc cho con người.
Yêu thương con người là tình cảm rộng lớn được
thể hiện trong các mối quan hệ bạn bè, thầy trò,
đồng chí, đồng bào... Đòi hỏi mỗi sinh viên trước hết
phải nghiêm khắc chặt chẽ với bản thân mình, rộng
——————
7Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.464.
8Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 6, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.126.
9Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.265.
10 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.266.
11 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 6, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.117.
12 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.399-400.
rãi, độ lượng với bạn bè, kính trọng thầy cô. Mỗi sinh
viên phải tôn trọng, phải đoàn kết thương yêu giúp
đỡ nhau như anh chị em một nhà. Tại buổi lễ khai
mạc Trường Đại học Nhân dân Việt Nam (1955),
Hồ Chí Minh nhắc nhở: Các cháu phải thương yêu
giúp đỡ nhau như anh em, chị em; đồng thời phải kính
trọng nhau như đồng học, đồng chí. Mỗi sinh viên
một quê hương khác nhau, có hoàn cảnh, phong tục
tập quán khác nhau, tựu trường cùng học tập phải
thấu hiểu và giúp đỡ nhau để không ngừng tiến bộ13.
Yêu thương con người là phải được thể hiện
bằng hành động thực tiễn, tiên phong trong các
phong trào tình nguyện, nhân đạo, từ thiện như các
phong trào thanh niên, sinh viên tình nguyện, hiến
máu nhân đạo; ủng hộ người nghèo và đồng bào bị
ảnh hưởng bởi thiên tai... Sinh viên không chỉ là hạt
nhân trong các phong trào đó mà còn phải nâng cao
vai trò, trách nhiệm của mình trong việc vận động
người khác cùng thực hiện.
2.4. Tinh thần quốc tế trong sáng
Tinh thần quốc tế trong sáng là sự tôn trọng, hiểu
biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toàn
thế giới, với các dân tộc bị áp bức, với tất cả các dân
tộc và nhân dân các nước, với những người tiến bộ
trên toàn cầu, chống lại mọi sự chia rẽ, hằn thù, bất
bình đẳng và phân biệt chủng tộc; chống lại chủ
nghĩa dân tộc hẹp hòi, biệt lập và chủ nghĩa bành
trướng bá quyền.
Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi sinh viên phải luôn luôn
quan tâm đến tình hình thế giới. Người nhắc nhở
sinh viên phải chú ý đến tình hình thế giới, vì
Việt Nam là một bộ phận của thế giới, mọi việc trên
thế giới có quan hệ với nước ta14. Tinh thần quốc tế
trong sáng là phẩm chất đạo đức nhằm vào mối
quan hệ rộng lớn vượt qua biên giới, lãnh thổ quốc
gia, dân tộc. Sinh viên phải quan tâm đến cuộc đấu
tranh của giai cấp vô sản các nước, các dân tộc; mở
rộng quan hệ quốc tế, tăng cường hiểu biết, hữu
nghị, đoàn kết và hợp tác với thanh niên, sinh viên
các nước; thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của Đảng,
đóng góp tích cực vào phong trào thanh niên thế
giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ
xã hội.
3. Một số giải pháp đẩy mạnh hoạt động giáo
dục chuẩn mực đạo đức cách mạng theo tư tưởng
hồ Chí Minh cho sinh viên
Một là, nâng cao chất lượng giảng dạy các học
phần lý luận chính trị nói chung và tư tưởng Hồ Chí
Minh nói riêng. Các học phần lý luận chính trị nói
chung giữ vai trò nòng cốt, có tác động, ảnh hưởng
lớn đến việc giáo dục chuẩn mực đạo đức cách mạng
theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên. Các học
phần lý luận chính trị (bao gồm: Triết học Mác - Lênin,
Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Lịch sử
Đảng Cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh)
đều có vai trò góp phần nghiên cứu, giảng dạy, tuyên
truyền, giáo dục chuẩn mực đạo đức cách mạng theo
tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên, giáo dục cho sinh
viên sống và học tập theo tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh. Trong đó, học phần tư tưởng
Hồ Chí Minh có vai trò đặc biệt quan trọng, vì tất cả
các nội dung trong học phần đều chứa đựng những
giá trị đạo đức, đều phản ánh mục đích của Hồ Chí
Minh là mang lại độc lập cho dân tộc, tự do, ấm no,
hạnh phúc cho nhân dân; giải phóng dân tộc, giải
phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con
người. Nhất là nội dung chương 6 (tư tưởng Hồ Chí
Minh về văn hóa, đạo đức, con người) đã đề cập trực
tiếp về các chuẩn mực đạo đức cách mạng theo tư
tưởng Hồ Chí Minh. Vì vậy, giảng viên cần khai thác và
giáo dục cho sinh viên những khía cạnh đạo đức được
thể hiện qua toàn bộ nội dung học phần. Đồng thời,
đổi mới các phương pháp giảng dạy theo hướng tạo
tính chủ động, độc lập, sáng tạo, hứng thú cho sinh
viên như: Đổi mới phương pháp thuyết trình truyền
thống; Lồng ghép những câu chuyện về tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh và các tấm gương đạo đức khác
trong bài giảng; Đổi mới phương pháp seminar;
Hướng dẫn sinh viên sử dụng tài liệu tham khảo; Ứng
dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và khai thác
hình ảnh, tư liệu về Hồ Chí Minh; Đổi mới phương
pháp ôn luyện, kiểm tra, thi kết thúc học phần.
Hai là, giáo dục chuẩn mực đạo đức cách mạng
cho sinh viên thông qua hoạt động Đoàn, Hội và các
hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm: Đoàn thanh
niên, Hội sinh viên là những tổ chức đoàn thể rất
quan trọng đối với sinh viên, là môi trường để giáo
dục sinh viên trở thành những người công dân có ích
cho xã hội. Phát huy tốt vai trò chỉ đạo của Đoàn
thanh niên và Hội sinh viên trong việc thu hút sinh
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 37 thaáng 3/2025
14
——————
13 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.266.
14 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,
tr.265.