Đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam hiện nay

Bối cảnh hiện nay, với những yêu cầu mới từ đất nước, tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự chống phá của các thế lực thù địch, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Học phần này, được đưa vào giảng dạy từ năm học 2003-2004, đóng vai trò nền tảng trong việc giáo dục chính trị và định hướng tư tưởng cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, thực trạng giảng dạy hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi sự cải tiến mạnh mẽ. Bài viết này nhằm phân tích tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp và đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng phương pháp dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vững vàng về tư tưởng.

Giảng viên, nhà quản lý giáo dục, nhà nghiên cứu về giáo dục chính trị, và sinh viên các trường đại học tại Việt Nam quan tâm đến đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh.

Bài viết tập trung phân tích sự cần thiết và thực trạng đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam. Tác giả trình bày bối cảnh lịch sử từ Đại hội VII của Đảng (1991) đến các quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2003, 2008, 2019) về việc triển khai và điều chỉnh môn học này, cho thấy sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. Mặc dù đã có nhiều thay đổi về thời lượng và cách đánh giá nhằm khuyến khích tự học và tích cực, các phương pháp dạy học truyền thống, đặc biệt là thuyết trình, vẫn còn chiếm ưu thế, dẫn đến tình trạng sinh viên thụ động và thiếu hứng thú. Nghiên cứu chỉ ra nhiều phương pháp đang được áp dụng như đối thoại, "cây kiến thức", thảo luận nhóm, và kết hợp học trên lớp với nghiên cứu thực tế. Tuy nhiên, mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, đòi hỏi sự linh hoạt trong áp dụng để tránh tình trạng nhàm chán hoặc kém hiệu quả. Sự cần thiết của việc đổi mới được lý giải qua các khía cạnh: thực hiện chủ trương của Đảng về học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các thế lực thù địch, thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, và đáp ứng yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0 cũng như chuẩn đầu ra của môn học. Bài viết đề xuất các giải pháp toàn diện để nâng cao chất lượng giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh, bao gồm: xây dựng đội ngũ giảng viên có năng lực và tâm huyết; phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của giảng viên trong việc lựa chọn và kết hợp các phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng; chú trọng sử dụng nhiều phương pháp kích thích tính tự học, như thảo luận, làm việc nhóm, nghiên cứu thực tế; tăng cường trang bị cơ sở vật chất, công nghệ hiện đại. Những giải pháp này nhằm mục đích giúp sinh viên nắm vững kiến thức, phát triển tư duy phản biện, liên hệ thực tiễn và phát huy tối đa tiềm năng trong kỷ nguyên số, từ đó nâng cao giá trị và ý nghĩa của môn học.