TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
MÔN HỌC
TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
(Tài liệu lưu hành nội bộ)
1
2
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện các nghị quyết của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Ngày 28/3/2014 Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành kết luận
94-KL/TW về “tiếp tục đổi mới học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục
quốc dân”. Thực hiện kết luận 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư Trung
ương Đảng về việc đổi mới giảng dạy và học tập các môn khoa học Mác -
Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường đại học và cao đẳng, trong bối
cảnh đổi mới giáo dục đại học. Ngày 19 tháng 07 năm 2019, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3056/BGDĐT-GDĐH về việc hướng dẫn
thực hiện chương trình, giáo trình các môn học lý luận chính trị, chương trình
này được áp dụng từ năm học 2019-2020. Nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy,
học tập của sinh viên trường đại học Y Dược Hải Phòng, tập thể giảng viên bộ
môn LLCT đã biên soạn tập tài liệu này. Tài liệu học tập môn “Triết học Mác -
Lênin” được biên soạn theo chương trình khung và Giáo trình của môn học do
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tháng 8/2019 . Tài liệu này được bổ sung,
chỉnh sửa hoàn thiện năm 2021 và sử dụng trong giảng dạy và học tập môn
Triết học Mác - Lênin dành cho sinh viên tất cả các chuyên ngành và các hệ
đào tạo tại trường đại học Y Dược Hải Phòng từ năm học 2021 - 2022. Tài liệu
môn học không thể tránh khỏi còn có sai sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự
góp ý của các thầy, cô giáo và các bạn sinh viên.
Hải Phòng, ngày 01 tháng 10 năm 2022
TẬP THỂ BỘ
MÔN LLCT
3
4
CHƯƠNG I
TRIẾT HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA TRIẾT HỌC TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI
I. TRIẾT HỌC VÀ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC
1. Khái lược về triết học
a. Nguồn gốc của triết học
Là một loại hình nhận thức đặc thù của con người, trit h c ra đời ! c"
Phương Đông và Phương Tây g+n như cùng một thời gian (kho"ng t. th k/
VIII đn th k/ VI tr.CN) tại các trung tâm văn minh lớn của nhân loại thời C:
đại. Ý thức trit h c xuất hiện không ngẫu nhiên, mà có nguồn gốc thực t t.
tồn tại xã hội với một trình độ nhất định của sự phát triển văn minh, văn hóa và
khoa h c. Con người, với kỳ v ng được đáp ứng nhu c+u về nhận thức và hoạt
động thực tiễn của mình đã sáng tạo ra nhNng luận thuyt chung nhất, có tOnh hệ
thống ph"n ánh th giới xung quanh và th giới của chOnh con người. Trit h c
là dạng tri thức lR luận xuất hiện sớm nhất trong lịch sử các loại hình lR luận của
nhân loại.
Với tOnh cách là một hình thái R thức xã hội, trit h c có nguồn gốc nhận
thức và nguồn gốc xã hội.
- Nguồn gốc nhận thức: Nhận thức th giới là một nhu c+u tự nhiên,
khách quan của con người. Về mặt lịch sử, tư duy huyền thoại và tOn ngưỡng
nguyên thủy là loại hình trit lR đ+u tiên mà con người dùng để gi"i thOch th
giới bO ẩn xung quanh. Người nguyên thủy kt nối nhNng hiểu bit rời rạc, mơ
hồ, phi lôgOc… của mình trong các quan niệm đ+y xúc c"m và hoang tư!ng
thành nhNng huyền thoại để gi"i thOch m i hiện tượng. Đỉnh cao của tư duy
huyền thoại và tOn ngưỡng nguyên thủy là kho tàng nhNng câu chuyện th+n thoại
và nhNng tôn giáo sơ khai như Tô tem giáo, Bái vật giáo, Saman giáo… Thời kỳ
trit h c ra đời cũng là thời kỳ suy gi"m và thu hẹp phạm vi của các loại hình tư
duy huyền thoại và tôn giáo nguyên thủy. Trit h c chOnh là hình thức tư duy lR
luận đ+u tiên trong lịch sử tư tư!ng nhân loại thay th được cho tư duy huyền
thoại và tôn giáo. Nói đn nguồn gốc nhận thức của trit h c là nói đn sự hình
thành, phát triển của tư duy tr.u tượng, của năng lực khái quát trong nhận thức
của con người. Tri thức cụ thể, riêng lẻ về th giới đn một giai đoạn nhất định
ph"i được t:ng hợp, tr.u tượng hóa, khái quát hóa thành nhNng khái niệm,
phạm trù, quan điểm, quy luật, luận thuyt… đủ sức ph: quát để gi"i thOch th
giới. Trit h c ra đời đáp ứng nhu c+u đó của nhận thức. Do nhu c+u của sự tồn
5