KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 38 thaáng 4/2025
66
1. Đặt vấn đề
Sự ra đời của công nghệ thông tin (CNTT) đem đến
rất nhiều ảnh hưởng tích cực cho sự phát triển của
mỗi cá nhân, mở ra kho tàng kiến thức vô cùng đa
dạng và phong phú cho nhiều đối tượng khác nhau.
Từ đó, việc tìm hiểu kiến thức trở nên đơn giản, rút
ngắn khoảng cách, thu hẹp mọi không gian, tiết kiệm
thời gian, giúp con người phát triển nhanh hơn về
nhận thức và tư duy. Trong điều kiện cuộc cách mạng
khoa học công nghệ 4.0 đang phát triển mạnh mẽ
trên quy mô toàn cầu, thế giới đang có những bước
chuyển mình mạnh mẽ trong một không gian chiến
lược mới. Cụ thể: Tính tới thời điểm tháng 1/2024, số
lượng người dùng Internet tại Việt Nam là 78,44 triệu
người, chiếm 79,1% dân số cả nước; có 72,30 triệu
người dùng mạng xã hội trong tháng 1 năm 2024,
tương đương 73,3% tổng dân số; tổng cộng có 168,5
triệu kết nối di động hoạt động ở Việt Nam, con số này
tương đương với 169,8% tổng dân số. Với những con
số này, Việt Nam là quốc gia có lượng người dùng
Internet cao thứ 12 trên toàn thế giới và đứng thứ 6
trong tổng số 35 quốc gia/vùng lãnh thổ khu vực
châu Á; khoảng 94% người dùng Việt Nam sử dụng
Internet thường xuyên với thời gian sử dụng trung
bình lên tới 7 tiếng mỗi ngày. Riêng Thành phố Hà Nội
dẫn đầu Việt Nam về người dùng Internet độ tuổi
trung bình tập trung vào nhóm 17 - 34 tuổi và đang có
xu hướng giảm dần theo từng năm, cho thấy một dân
số trẻ và năng động, mang đến cơ hội trong việc tận
dụng nguồn lao động trẻ và thị trường tiêu dùng đang
trưởng thành. Hiện nay, các thế lực thù địch đang triệt
để lợi dụng sức mạnh mạng xã hội như một công cụ
đắc lực để tung những thông tin bịa đặt, hoặc thường
sử dụng các thông tin các sự kiện có thật, nhưng được
biên tập sửa chữa và thêm thắt các tình tiết ngụy tạo,
bóp méo rồi tung ra như một dạng thông tin chính
thống với dụng ý xấu... Những tác động, tình hình nêu
trên đang đặt ra yêu cầu phải nâng cao vai trò của tổ
chức Đoàn, đoàn viên thanh niên trong việc định
hướng, nhận biết, xử lý thông tin trên không gian
mạng bởi Đoàn Thanh niên có chức năng và nhiệm vụ
nắm bắt dư luận xã hội của sinh viên.
PhÁt huy VAi trÒ cỦA đoàn thAnh niÊn trong
đỊnh hưỚng Dư luẬn XÃ hội cỦA sinh ViÊn trÊn Không giAn Mạng
TS. nGuyễn QuốC ViệT*
——————
* Trường Đại học Công đoàn
Ngày nhận: 20/2/2025
Ngày phản biện: 04/3/2025
Ngày duyệt đăng: 15/4/2025
Tóm tắt: Xu hướng phát triển của internet và mạng xã hội ở Việt Nam hiện nay là tất yếu khách quan, phản ánh quá trình hội nhập
sâu rộng của Việt Nam trong bối cảnh của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Xu hướng đó một mặt tạo ra những thời cơ cho
Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, song một mặt đem đến những nguy cơ và thách thức cho dân tộc trong việc giữ
gìn văn hóa truyền thống, đạo đức, tư tưởng, lối sống, vấn đề bảo đảm an ninh, trật tự. Đoàn viên thanh niên là đối tượng được các
thế lực thù địch hướng đến trên không gian mạng. Trước tình hình đó vấn đề đặt ra là cần phải nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn,
đoàn viên thanh niên trong việc định hướng, nhận biết xử lý thông tin trên không gian mạng.
Từ khóa: không gian mạng; mạng Internet; đoàn viên thanh niên; xử lý thông tin.
PROMOTING THE ROLE OF THE YOUTH UNION IN ORIENTING STUDENT PUbLIC OPINION IN THE CYbERSPACE
Abstract: The development trend of the internet and social networks in Vietnam today is an inevitable and objective process,
reflecting Vietnam’s deep integration in the context of the Fourth Industrial Revolution. This trend, on one hand, creates opportunities
for Vietnam in its socio-economic development, but on the other hand, it brings risks and challenges for the nation in preserving
traditional culture, ethics, ideologies, lifestyles, and ensuring security. Youth union members are a primary target for hostile forces in
cyberspace. In light of this situation, it is crucial to enhance the role of the Youth Union organization and its members in guiding,
identifying, and managing information in cyberspace.
Keywords: cyberspace; internet; youth union; information processing.
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
tapchinckhcd@dhcd.edu.vn
67
2. Một số khái niệm
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã
hội do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh
sáng lập, bao gồm những thanh niên tiên tiến, tự
nguyện phấn đấu và rèn luyện theo lý tưởng độc lập
dân tộc và CNXH, góp phần xây dựng nước Việt Nam:
dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn
minh. Đoàn thanh niên, là một thành viên của hệ thống
chính trị do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, cùng các
tổ chức chính trị khác: Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn, Hội
phụ nữ, Hội nông dân, Hội Cựu chiến binh,...Đoàn thanh
niên, là tổ chức tiên tiến của thanh niên Việt Nam; Đặt
dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng, hoạt
động trong khuôn khổ của Hiến pháp, pháp luật của
Nhà nước, bình đẳng trước pháp luật và trước xã hội với
tất cả các thành viên khác của hệ thống chính trị - xã hội.
Theo Luật Giáo dục của Việt Nam, sinh viên là những
người đang theo học tại các cơ sở giáo dục đại học, bao
gồm đại học, cao đẳng và trung cấp. Đây là giai đoạn giáo
dục đại học, nơi người học tiếp tục nâng cao kiến thức
chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp sau khi hoàn thành
chương trình giáo dục phổ thông hoặc tương đương.
Dư luận xã hội (DLXH) là tập hợp các luồng ý kiến cá
nhân trước các vấn đề, sự kiện, hiện tượng có tính thời
sự. Tuy nhiên, cần phải lưu ý đến các nội hàm sau đây
của định nghĩa này: 1) Mỗi luồng ý kiến là một tập hợp
các ý kiến cá nhân giống nhau; 2) DLXH có thể bao gồm
nhiều luồng ý kiến khác nhau, thậm chí đối lập nhau; 3)
Luồng ý kiến có thể rộng (tuyệt đại đa số, đa số, nhiều ý
kiến) hoặc hẹp (một số ý kiến); 4) DLXH là tập hợp các ý
kiến cá nhân, tự phát, chứ không phải là ý kiến của một
tổ chức, được hình thành theo con đường tổ chức (hội
nghị, hội thảo...); 5) DLXH không phải là một phép cộng
các ý kiến cá nhân, tự phát mà là một chỉnh thể tinh thần
xã hội, thể hiện nhận thức, tình cảm, ý chí của các lực
lượng xã hội nhất định; 6) Chỉ có những sự kiện, hiện
tượng, vấn đề xã hội có tính thời sự (động chạm đến lợi
ích, các mối quan tâm hiện có của nhiều người) mới có
khả năng tạo ra DLXH.
“Không gian mạng” được hiểu là nơi chứa đựng
nguồn tài nguyên số lớn, mang lại nhiều tiềm năng phát
triển to lớn cho các quốc gia trên thế giới.
3. Thực trạng nhận thức của sinh viên về thông
tin trên không gian mạng
Trong bối cảnh hiện đại, mạng xã hội không chỉ
đóng vai trò là công cụ giao tiếp, mà còn trở thành phần
không thể thiếu trong đời sống của sinh viên. Đặc biệt,
với nhóm người trẻ tuổi, việc tham gia mạng xã hội là
một phần quan trọng trong quá trình học tập, kết nối
bạn bè và xây dựng các mối quan hệ cá nhân. Theo Báo
cáo Internet Việt Nam 2023, có tới 97% sinh viên tham
gia sử dụng các nền tảng mạng xã hội hàng ngày, với
thời gian truy cập từ 3-5 giờ mỗi ngày. Các nền tảng phổ
biến nhất đối với sinh viên, gồm: Facebook (85%),
TikTok (75%), và YouTube (90%).
Ngoài việc sử dụng mạng xã hội để giải trí, sinh viên
cũng coi đây là môi trường để học tập và trao đổi thông
tin học thuật. Theo khảo sát từ Bộ Giáo dục và Đào tạo
(2022), có 60% sinh viên tham gia các nhóm học tập trực
tuyến trên Facebook và Zalo để chia sẻ tài liệu học tập,
thảo luận về bài tập nhóm và tìm kiếm thông tin liên
quan đến học tập. Điều này cho thấy rằng mạng xã hội
đã trở thành môi trường học tập mới, hỗ trợ sinh viên
trong quá trình tiếp thu và trao đổi kiến thức. Tuy nhiên,
việc sử dụng mạng xã hội quá mức cũng dẫn đến nhiều
vấn đề nghiêm trọng liên quan đến văn hóa ứng xử và ý
thức pháp luật. Chẳng hạn như ”Sinh viên ngày nay
đang tiếp xúc quá nhiều với thông tin không kiểm soát
và thiếu nhận thức về các hệ quả pháp lý cũng như đạo
đức khi tham gia mạng xã hội. Điều này khiến họ dễ mắc
phải các sai lầm, từ việc phát tán thông tin sai lệch đến
việc vi phạm bản quyền”.
Những vấn đề sinh viên thường gặp phải trên không
gian mạng:
Thứ nhất, lan truyền tin tức sai lệch. Với tính chất lan
truyền nhanh chóng, thông tin trên mạng xã hội có thể
dễ dàng được chia sẻ mà không qua kiểm chứng. Theo
Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông Xã hội (2022), có
tới 50% sinh viên thừa nhận rằng họ đã từng chia sẻ
thông tin mà không kiểm tra tính xác thực. Việc lan
truyền các tin tức giả mạo không chỉ gây ra những hậu
quả tiêu cực cho cá nhân, mà còn gây hoang mang cho
cộng đồng, tạo điều kiện cho các tin đồn sai lệch lan
rộng, dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Một ví dụ
điển hình là trong đợt bùng phát dịch Covid-19, rất
nhiều sinh viên đã chia sẻ những thông tin chưa được
kiểm chứng về số lượng ca nhiễm, các biện pháp phòng
chống dịch, hay thông tin về vaccine. Điều này khiến
cho tình hình xã hội trở nên phức tạp hơn và trong
nhiều trường hợp, những người chia sẻ thông tin giả có
thể bị xử lý theo quy định của Luật An ninh mạng (năm
2018). Vì vậy, ”Sinh viên cần phải nhận thức rõ ràng về
hậu quả của việc chia sẻ thông tin không kiểm chứng.
Đó không chỉ là hành vi thiếu trách nhiệm mà còn vi
phạm nghiêm trọng các quy định pháp luật, đặc biệt là
trong bối cảnh thông tin có thể gây ảnh hưởng đến an
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 38 thaáng 4/2025
68
ninh quốc gia và sức khỏe cộng đồng”.
Thứ hai, vi phạm bản quyền. Một trong những hành
vi vi phạm phổ biến của sinh viên trên mạng xã hội là vi
phạm bản quyền, đặc biệt là trong quá trình chia sẻ tài
liệu học tập, giáo trình hoặc các tài liệu số khác mà
không có sự cho phép từ tác giả. Theo Báo cáo của Bộ
Giáo dục và Đào tạo (năm 2022), có tới 25% sinh viên
thừa nhận đã từng vi phạm bản quyền khi tải xuống
hoặc chia sẻ tài liệu mà không có giấy phép. Trong môi
trường học thuật, hành vi vi phạm bản quyền này trở
nên đặc biệt nghiêm trọng, vì nó không chỉ ảnh hưởng
đến quyền lợi của tác giả mà còn làm suy yếu giá trị học
thuật của sinh viên. Theo đó, ”Sinh viên cần hiểu rằng
việc chia sẻ hoặc sử dụng tài liệu không có bản quyền
không chỉ vi phạm pháp luật mà còn vi phạm đạo đức
nghề nghiệp, làm mất đi giá trị của tri thức và sự sáng
tạo trong học thuật”. Việc thiếu nhận thức về quyền sở
hữu trí tuệ và quy định bản quyền không chỉ khiến sinh
viên dễ mắc phải vi phạm, mà còn có thể dẫn đến các
hậu quả pháp lý nặng nề. Trong một số trường hợp, các
hành vi vi phạm bản quyền nghiêm trọng có thể bị xử
phạt theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ (năm 2005).
Thứ ba, bạo lực ngôn từ và xung đột trực tuyến. Bạo
lực ngôn từ là một trong những vấn đề nghiêm trọng
mà sinh viên thường gặp phải khi tham gia mạng xã hội.
Các cuộc tranh luận trực tuyến dễ dàng trở thành các
cuộc tấn công cá nhân, sử dụng ngôn từ xúc phạm và
gây tổn thương cho đối phương. Theo khảo sát của
Trung tâm Nghiên cứu Mạng xã hội (2022), có tới 40%
sinh viên thừa nhận rằng họ đã tham gia hoặc chứng
kiến các cuộc tranh cãi với ngôn từ thù địch. “Bạo lực
ngôn từ không chỉ gây ảnh hưởng xấu đến danh dự cá
nhân mà còn tạo ra môi trường độc hại, làm xấu đi hình
ảnh của sinh viên trong cộng đồng mạng. Điều này xuất
phát từ việc sinh viên thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc
và thiếu văn hóa giao tiếp khi tham gia các cuộc thảo
luận trực tuyến”. Nhiều sinh viên cho rằng, mạng xã hội
là không gian tự do, nơi họ có thể thoải mái thể hiện
quan điểm cá nhân mà không cần lo lắng về hậu quả
pháp lý hoặc đạo đức. Tuy nhiên, điều này dễ dẫn đến
những hành vi thiếu kiểm soát, khiến các cuộc thảo luận
dễ dàng chuyển sang tranh cãi gay gắt và bạo lực ngôn
từ. Do vậy, ”Việc xây dựng một môi trường giao tiếp văn
minh trên mạng xã hội cần bắt đầu từ ý thức cá nhân.
Sinh viên cần học cách thể hiện ý kiến một cách tôn
trọng và có trách nhiệm với những gì mình phát ngôn
trên mạng”.
Thứ tư, thiếu kỹ năng phân biệt thông tin thật và
giả. Một trong những khó khăn lớn nhất mà sinh viên
phải đối mặt khi sử dụng mạng xã hội là thiếu kỹ năng
phân biệt giữa thông tin thật và thông tin giả. Theo
nghiên cứu từ UNESCO (năm 2021), có tới 60% sinh
viên thừa nhận rằng, họ gặp khó khăn trong việc xác
định tính xác thực của thông tin mà họ tiếp cận trên
mạng xã hội. Điều này không chỉ dẫn đến tình trạng
lan truyền thông tin sai lệch mà còn khiến sinh viên
trở thành nạn nhân của các chiến dịch tin tức giả, các
trò lừa đảo trực tuyến và những cuộc tấn công mạng.
Việc thiếu kỹ năng phân tích và đánh giá thông tin là
một trong những yếu tố chính khiến sinh viên dễ bị
lừa dối và tác động bởi những nguồn tin không chính
xác. Vì vậy, ”Giáo dục kỹ năng phân tích thông tin và
nhận diện tin giả là một phần quan trọng trong việc
nâng cao nhận thức cho sinh viên. Điều này không chỉ
giúp họ bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng
một cộng đồng mạng tích cực và có trách nhiệm”.
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin,
mỗi người đều có thể dễ dàng truy cập internet, mạng
xã hội. Điều đó vừa tạo thuận lợi cho việc tiếp thu, chia
sẻ thông tin, tình cảm, học hỏi, giao lưu văn hóa,... tuy
nhiên cũng ẩn chứa những nguy cơ, hệ lụy tiêu cực khi
người sử dụng không biết khai thác, tiếp nhận, xử lý,
chia sẻ thông tin. Internet, mạng xã hội cũng bộc lộ
những mặt trái, những tác động tiêu cực đối với đời
sống văn hóa xã hội, nhất là nhận thức, thái độ, hành vi
của thế hệ trẻ. Thời gian gần đây, văn hóa ứng xử của
đoàn viên thanh niên (ĐVTN) trên không gian mạng
đang là vấn đề xã hội đáng quan tâm, bởi một bộ phận
ĐVTN có những phát ngôn, bình luận “thiếu văn hóa”,
không phù hợp với đạo đức, thuần phong mỹ tục tốt
đẹp của Việt Nam... gây bất bình trong dư luận xã hội.
Đáng lo ngại hơn là lợi dụng sự phát triển của internet,
mạng xã hội, các thế lực thù địch, phản động thường
xuyên tuyên truyền, đăng tải những nội dung, thông tin
xấu, độc... Qua đó, nhằm cổ xúy cho việc tạo tư tưởng
thực dụng, suy nghĩ ích kỷ, lối sống không lành mạnh,
coi trọng vật chất, quen hưởng thụ ở một bộ phận
ĐVTN. Thủ đoạn này còn tác động dẫn đến hình thành
ở một số ít ĐVTN có thái độ thờ ơ, bàng quan với những
biểu hiện sai trái trong cuộc sống, thấy đúng không bảo
vệ, thấy sai không lên án; thái độ vô cảm về chính trị,
thiếu trách nhiệm với cộng đồng. Đối với môi trường
giáo dục Đại học, Cao đẳng, Học viện; trong Công tác
Đoàn và phong trào thanh niên nếu không ngăn chặn
kịp thời, sẽ dần dẫn đến tình trạng “khô Đảng, nhạt
Đoàn”, phai nhạt lý tưởng, thiếu niềm tin vào sự lãnh
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
tapchinckhcd@dhcd.edu.vn
69
đạo của Đảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, ở một
bộ phận ĐVTN.
Thực tế trên không gian mạng thời gian qua cho
thấy, đã xuất hiện một số ĐVTN đăng tải, chia sẻ, bình
luận trên mạng xã hội những thông tin phiến diện, thiếu
chính xác, chưa được kiểm chứng hoặc thông tin về
những vụ việc đang trong quá trình điều tra, chưa có kết
luận chính thức... đã gây ra tâm lý hoang mang, dao
động, phản ứng trái chiều trong dư luận xã hội tạo cơ
hội cho các thế lực thù địch và các đối tượng phản động,
cực đoan chính trị lợi dụng tình hình tuyên truyền xuyên
tạc, chống phá gây mất ổn định về chính trị, kinh tế, văn
hóa và xã hội. Bên cạnh đó, các thế lực thù địch, phản
động, cơ hội chính trị đang sử dụng không gian mạng
để chống phá trực diện, khuếch trương thanh thế.
Những thế lực thù địch tung tin bịa đặt, tuyên truyền với
ý đồ xấu, mục đích chống phá: Những thông tin không
phù hợp với thuần phong mỹ tục, những thông tin chứa
tính chất tội phạm tin học, có thể là những thông tin có
ý đồ chính trị gây chia rẽ, mất đoàn kết nội bộ, đe dọa an
ninh quốc gia. Có những thông tin bịa đặt, dựng chuyện
một cách không hề có căn cứ, phi lý, nhưng được lặp đi
lặp lại từ đó khiến nhiều người tin đó là sự thật. Có
những bình luận khen chê, tưởng như là khách quan
nhưng ẩn chứa đằng sau đó là ý đồ chống phá chủ
quan.
Đoàn viên thanh niên là đối tượng được các thế lực
thù địch hướng đến trên không gian mạng, đây là nhóm
đối tượng đang có sự phát triển mạnh mẽ về thể chất
cũng như tinh thần, luôn mong muốn vươn lên để nắm
bắt tri thức nhân loại, song sự phát triển tâm sinh lý chưa
hoàn thiện nên dễ lệch lạc trong nhận thức, trong quan
điểm sống, trong giá trị sống.
Đoàn viên, thanh niên là lực lượng dồi dào về thể lực
và trí lực, có tinh thần hăng hái, nhiệt tình, có khát vọng
cống hiến, có tinh thần hội nhập, là lực lượng kế tục sự
nghiệp cách mạng của các thế hệ tiền bối và có vai trò
rất quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thế hệ ĐVTN cũng có
những hạn chế như: kiến thức xã hội, kiến thức lịch sử và
lý luận chính trị còn non trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm
nên rất dễ bị lôi kéo trước những cám dỗ; dễ bị kích
động theo “tâm lý đám đông”... Đây là đặc điểm mà các
thế lực thù địch luôn lợi dụng để tuyên truyền, lôi kéo,
kích động đoàn viên, thanh niên thông qua việc đẩy
mạnh truyền bá lối sống thực dụng, hưởng thụ, chạy
theo lợi ích vật chất, không quan tâm, thờ ơ đối với các
vấn đề chính trị, xã hội, tạo ra khoảng trống về ý thức hệ,
gây ra sự mơ hồ, làm phai nhạt lý tưởng, niềm tin cách
mạng ở thế hệ trẻ.
Lợi dụng những đặc điểm, tình hình đó, các thế lực
thù địch, phản động đã và đang không ngừng xâm
nhập, móc nối, tìm cách tác động tiêu cực tới tư tưởng,
ý chí và bản lĩnh của thanh niên với mục đích làm
chuyển hóa suy nghĩ và tư tưởng của giới trẻ, từ đó từng
bước tác động, phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng,
bản sắc văn hóa của dân tộc, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự
chuyển hóa” đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc trong tình hình mới với những phương thức, thủ
đoạn ngày càng tinh vi, điển hình là:
Thứ nhất, thông qua Internet và mạng xã hội, các đối
tượng phát tán tài liệu có nội dung phản động, ấn phẩm
văn hóa đồi trụy, tung ra những thông tin sai lệch, lấp
lửng, giật gân, hướng dư luận theo quan điểm sai trái.
Họ thường xuyên lợi dụng các trang mạng xã hội được
nhiều người trẻ quan tâm, sử dụng, như: Facebook,
Tiktok, Youtube, Instagram, Locket... và hệ thống
phương tiện truyền thông của các hội, nhóm phản
động lưu vong để tuyên truyền, xuyên tạc, vu cáo, kêu
gọi dân chủ, nhân quyền, tự do ngôn luận, tự do báo chí;
gây nhiễu loạn tư tưởng, định hướng sai lệch dư luận xã
hội. Trong đó, giới trẻ là đối tượng được chúng đặc biệt
lưu tâm nhắm tới.
Thứ hai, lợi dụng bối cảnh đất nước đang trong thời
kỳ mở cửa, hội nhập quốc tế và xu hướng ưa chuộng sự
mới mẻ, hiện đại của giới trẻ, các đối tượng thù địch
không ngừng đề cao tư tưởng phương Tây, quảng bá về
khái niệm “văn minh phương Tây” trên tất cả các lĩnh
vực từ kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội... nhằm làm lu
mờ, lãng quên các giá trị truyền thống, văn hóa, đạo đức
và lối sống của người Việt Nam, phai nhạt lý tưởng cách
mạng của thế hệ trẻ.
Thứ ba, các đối tượng thường xuyên theo dõi và bám
sát các biến động trong đời sống chính trị, kinh tế - xã
hội của đất nước, các sự kiện “nóng” được đông đảo
quần chúng quan tâm (như kỷ niệm các ngày lễ trọng
đại của dân tộc, các chuyến viếng thăm của nguyên thủ
quốc gia, công tác nhân sự cấp cao, chuẩn bị đại hội
Đảng các cấp...); đặc biệt là về cuộc đấu tranh phòng,
chống tham nhũng, tiêu cực của Đảng ta trong thời gian
qua bằng thủ đoạn xoáy sâu vào những vấn đề còn khó
khăn, vướng mắc, còn có ý kiến khác nhau để tung ra
những bài viết mang tính suy diễn, phiến diện, quy
chụp mọi sai lầm, khuyết điểm, yếu kém trong các lĩnh
vực của đời sống xã hội cho đội ngũ cán bộ và công tác
cán bộ của Đảng. Những luận điệu hàm hồ, vô căn cứ đó
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 38 thaáng 4/2025
70
đã tác động, ảnh hưởng xấu đến tư tưởng, lòng tin của
một bộ phận quần chúng nhân dân vào đường lối của
Đảng ta, trong đó có thế hệ trẻ.
Thứ tư, các thế lực thù địch, đối tượng phản động,
lưu vong triệt để lợi dụng những vấn đề phức tạp, nhạy
cảm, những vấn đề ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của
người dân để tiến hành những cuộc phỏng vấn, những
phóng sự có nội dung công kích, xuyên tạc sự thật và
phát tán trên các báo điện tử, mạng xã hội, blog cá nhân
hoặc Livestream trực tiếp trên trang mạng xã hội
facebook để thu hút lượt xem, tương tác của cộng đồng
mạng, từ đó kêu gọi chia sẻ, bình luận tiêu cực trên
mạng xã hội.
Thứ năm, các đối tượng triệt để tận dụng khai thác
“khoảng trống thông tin”. Khi có sự kiện nóng xảy ra, lợi
dụng thời gian các cơ quan chức năng kiểm tra, xác
minh để đưa ra nguồn tin chính thống, họ đẩy mạnh
việc phát tán ồ ạt những tin, bài xuyên tạc, bóp méo sự
thật, xuyên tạc những vấn đề liên quan đến nội bộ
Đảng, Nhà nước, công tác nhân sự cấp cao, tham
nhũng, tiêu cực, các vấn đề, sự kiện được dư luận quan
tâm... Các đối tượng đóng vai “ảo” như một người dân
bình thường với ngôn ngữ, các hành văn dân dã nhằm
khơi gợi sự tò mò, thu hút sự chú ý. Khi tiếp xúc với các
tin, bài này nếu thiếu kiến thức, không tỉnh táo sẽ rất dễ
bị lừa, bị lôi kéo và vô tình lan truyền những thông tin sai
trái, bị lợi dụng để đăng tải, tương tác, chia sẻ thông tin
không đúng sự thật.
Thứ sáu, các đối tượng còn sử dụng thủ đoạn khai
thác lỗ hổng bảo mật của các website, cổng thông tin
điện tử để can thiệp, chèn thêm đường dẫn đến các
trang web có nội dung xấu độc, thông tin xuyên tạc
không đúng sự thật. Chúng thường tổng hợp và đăng
lại tin tức từ các báo chính thống, sau đó “đính kèm”
trong các bài viết đó “đường link” dẫn tới các thông tin
xấu, độc. Người dùng truy cập thông qua các “đường
link” này sẽ dễ dàng “sập bẫy” nếu thiếu cảnh giác.
Hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản
động, cơ hội chính trị đối với nền tảng tư tưởng của
Đảng ta trên không gian mạng ngày càng nguy hiểm,
thâm độc. Nhận định về điều này, Đảng ta đã chỉ rõ: “Đối
với Việt Nam, thời gian qua, các thế lực thù địch, phản
động đã triệt để lợi dụng không gian mạng để chống
phá Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Một số quốc gia
đang bí mật triển khai các hoạt động trinh sát, giám sát,
tình báo, bố trí hệ thống vũ khí mạng, sẵn sàng tiến
công, xâm phạm chủ quyền của Việt Nam trên không
gian mạng”.
Trước tình hình đó vấn đề đặt ra là cần phải nâng cao
vai trò của tổ chức Đoàn, đoàn viên thanh niên trong
việc định hướng, nhận biết xử lý thông tin trên không
gian mạng.
4. Vai trò của Đoàn Thanh niên trong định hướng
thông tin trên không gian mạng
Thực hiện Nghị quyết số 29 của Bộ chính trị về chiến
lược bảo vệ tổ quốc trên không gian mạng, trong
những năm qua công tác đảm bảo an ninh trên không
gian mạng đã có những chuyển biến rõ rệt, đạt được
những thành quả đáng ghi nhận. Cùng với đó là việc
thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/06/2014
Hội nghị lần thứ 9 BCH TWĐ về xây dựng và phát triển
văn hóa con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển
bền vững đất nước; Chỉ thị 01CT/TWĐTN ngày
17/05/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn về
việc tăng cường rèn luyện tác phong, thực hiện lề lối
công tác của Cán bộ Đoàn, Đoàn viên không được “phát
ngôn không đúng”. Quán triệt Nghị quyết của TW Đảng
và Chỉ thị của TW Đoàn, từng ĐVTN thuộc các Trường
Đại học, Cao đẳng và Học viện đã nhận thức rõ vai trò,
trách nhiệm của mình trong bảo vệ nền tảng tưởng của
Đảng, tích cực phấn đấu, rèn luyện đạo đức, xây dựng
thái độ làm việc đúng đắn, sống có trách nhiệm với
cộng đồng và xã hội. Đoàn viên, thanh niên sẵn sàng
đấu tranh trực tiếp hoặc gián tiếp một cách quyết liệt
với những quan điểm, tư tưởng sai trái trên không gian
mạng hiện nay. Để có được kết quả như trên, trong thời
gian vừa qua, Đoàn Thanh niên khối các Trường Đại học,
Cao đẳng, Học viện đã có nhiều giải pháp định hướng,
nhận biết xử lý thông tin trên không gian mạng áp dụng
cho các ĐVTN trong Nhà trường:
Thứ nhất, Đoàn Thanh niên khối các Trường Đại học,
Cao đẳng, Học viện đã xây dựng bộ tiêu chí để đảm bảo
duy trì và giới thiệu tới 100% đoàn viên, thanh niên các
địa chỉ trang, nhóm mạng xã hội chính thức, chính
thống và uy tín. Hằng năm, trong tuần học Sinh học
công dân - sinh viên đầu khóa, Đoàn Thanh niên khối
các Trường Đại học, Cao đẳng, Học viện đã dành một
thời lượng nhất định để giới thiệu chi tiết, cụ thể đến các
tân sinh viên về những địa chỉ trang, nhóm mạng xã hội
uy tín của Nhà trường, các đơn vị thuộc Trường, Đoàn
Thanh niên và các Câu lạc bộ, đội, nhóm trực thuộc. Qua
đó, để ĐVTN nắm bắt các thông tin chính thức, các
thông tin đã qua kiểm duyệt để từ đó đảm bảo việc đưa
tin và tiếp nhận thông tin tới ĐVTN.
Thứ hai, Đoàn Thanh niên khối các Trường Đại học,
Cao đẳng, Học viện đều chủ động xây dựng được một
